Road warriors: top 5 carsploitation films

14 augustus 2008 · · Lijst

Vanishing Point

Carsploitation is een zelden gebruikte term om het filmgenre aan te duiden waarin auto’s en het rijden daarin centraal staan. Vaak worden dit soort films als ‘car chase films’ aangeduid, maar daaronder vallen alle films waarin autoachtervolgingen belangrijk zijn en dat is net even wat anders. Niet dat carsploitation een zaligmakende term is, want zeker niet elke film in het genre is exploitatie, hoewel het merendeel wel in die richting zit. Nadat dit vooral Amerikaanse genre even floreerde in de jaren ’70 en begin jaren ’80, stierf het een stille dood.

Waarom? Misschien vanwege het veranderende culturele klimaat in de V.S, of de evolutie van de actiefilm. Hoe dan ook, de tijd dat ze nog wel gemaakt werden heeft een aantal vermakelijke en soms interessante films opgeleverd. Voor mijn eerste stuk op Salon Indien heb ik de volgens mij beste vijf daarvan op een rij gezet, waarmee ik mijns inziens meteen een overzicht van de verschillende kanten van het genre geef, voor zover die er zijn.

5. Smokey and the Bandit
Bo “The Bandit” Darville (Burt Reynolds) is “shackled only by freedom”, zoals co-ster en countryzanger Jerry Reed hem op de soundtrack toezingt. Samen smokkelen ze over een afstand van 1800 (900 heen en 900 terug) kilometer een truck vol bier, terwijl de politie hen de hele weg achtervolgd. En dat in 28 uur. Waarom? Omdat het nog nooit gedaan is. Er zijn heel wat simpele Hollywoodkomedies over autoachtervolgingen in het Zuiden van de V.S., maar geen is zo goed en grappig als deze. Het rijwerk is uitstekend, de toon licht en de muziek hilarisch. Dé inspiratie voor The Dukes of Hazzard, na Star Wars de succesvolste film van 1977 in de V.S en de verkoop van de Pontiac Trans Am die de Bandit rijdt steeg in de jaren daarna enorm.

4. Two-Lane Blacktop
The Driver rijdt, The Mechanic houdt de auto draaiende. Ze racen van het ene eind van de V.S. naar het andere tegen G.T.O., die zichzelf vernoemt heeft naar zijn type auto, want in deze film ben je wat je rijdt (een prachtige rol van de onderschatte Warren Oates). Prijs: de auto van de ander, maar geen van beide probeert echt te winnen. Als G.T.O. autopech heeft, helpt het duo hem met de reparaties. Echte actiescènes zijn er niet, de focus ligt meer op het leven op de weg. Die weg is eindeloos, maar kan je nog ergens heen gaan? Rijden is leven in deze existentiële film die net als de weg zonder eind is: het celluloid brandt tijdens een scène gewoon op, en aftiteling is er al helemaal niet.

The Road Warrior
3. The Road Warrior (Mad Max 2)
“And if the Road Warrior says it, it must be true.” Aldus Eric Cartman in South Park, en hij heeft gelijk. Want er was ooit een tijd dat Mel Gibson in goede films speelde, en The Road Warrior, het vervolg op Mad Max, is zijn beste. In een postapocalyptisch Australië is Max Rockatansky met zijn Interceptor de ultieme badass. Het helse woestijnlandschap is de perfecte setting voor een aantal ijzersterke achtervolgingsscènes waarin de vehikels dé moordmachines van de toekomst blijken te zijn. Benzine is het hoogste goed, en de schaarste ervan is letterlijk moordend. Zelfs de beste chauffeur overleeft niet in de woestenij zonder benzine, en zonder auto ben je sowieso ten dode opgeschreven. De Road Warrior leeft niet voor niets vanuit zijn wagen.

2. Gone in 60 Seconds
Niet te verwarren met de verschrikkelijke remake met Nicholas Cage en Angelina Jolie, waarin nota bene de auto in de finale stunt uit de computer komt, wat tegen alles indruist waar H.B. Halicki voor staat. Autohandelaar Halicki schreef, regisseerde, produceerde, speelde zelf de hoofdrol, deed alle stunts in Gone in 60 Seconds en leverde zelf alle gebruikte auto’s. Maindrian Pace is leider van een bende autodieven, en zij krijgen een opdracht om 48 specifieke types auto’s te jatten. Dat gaat heel makkelijk, op één auto na: een Ford Mustang uit 1973, bijgenaamd Eleanor. Op het nippertje vindt Pace toch de gewenste wagen. Dat is de eerste helft van de film. De tweede 45 minuten zijn één lange autoachtervolging waarin Pace aan de politie probeert te ontsnappen. Een van de, zoniet dé beste achtervolging uit de filmgeschiedenis, met een fantastische stunt als climax, en de reden dat Gone in 60 Seconds zo hoog in dit lijstje staat.

1. Vanishing Point
Kowalski is de man en de Dodge Challenger van 1970 is zijn auto. Hij probeert ermee in 15 uur van Denver naar San Francisco te scheuren. Is Kowalski niet meer dan een gestoorde wegmaniak, of is hij de “last beautiful free soul on this planet”, zoals DJ Super Soul zegt? Terwijl de politie Kowalski achtervolgd door een aantal staten, draait Super Soul een heerlijke verzameling soul, country en rockplaten die allemaal over dood, het einde of Jezus gaan. En dat is niet de enige (Christelijke) symboliek die erop wijst dat Kowalski’s reis zijn laatste is. Vrijheid vindt hij uiteindelijk niet meer op de weg, hoe hard hij ook door stijlvol gefilmde achtervolgingsscènes jakkert of in het weidse Amerikaanse landschap opgaat. Zijn motivatie blijft, ondanks wat onhandige flashbacks, lekker vaag in deze ‘avant garde B-film’, die met elke herhaling weer beter wordt, zonder dat precies duidelijk wordt hoe hij afloopt. Binnen het genre dé combinatie tussen interessante (existentiële) subtekst en goede raceactie.



1 Reactie

  1. Mirocube

    All hail to the Road Warrior!


Reageer op dit artikel