De jaren ’30 tot ’50 waren de hoogtij dagen van de monsterfilms, vaak kleinschalige producties waarin dieren of mutanten een stad aanvielen en alles vernietigden. King Kong is een van de bekendere, maar door zijn hart niet echt het monster waar ik op doel. In 1954 maakten we dankzij Japan kennis met Godzilla, een grotesk dinosaurusachtig beest dat er plezier in had allerhande gebouwen te vermorzelen en een stad te terroriseren. Toch had de film een diepere laag, het was een creatieve uiting voor de angsten omtrent nucleaire massa destructie wapens, met Godzilla als de belichaming van het kwaad. De angst die Japan in de jaren ’50 heeft gevoeld is niet helemaal toepasbaar op onze hedendaagse westerse wereld, niettemin zag TV serie goeroe J.J. Abrams er wel heil in om een nieuw monster te maken.

“Cloverfield very much speaks to the fear and anxieties of our time, how we live our lives. ” zegt regisseur Matt Reeves in een interview, “Constantly documenting things and putting them up on YouTube, sending people videos through e-mail – we felt it was very applicable to the way people feel now.” In feite klopt wat de beste man zegt. Hoewel we weinig te doen hebben met nucleaire angsten blijft er wel die groeiende angst voor een wereldwijde oorlog. Helemaal nu we allemaal met elkaar in verbinding staan en precies weten wat er overal gebeurt. Roger Ebert verwees geheel terecht naar de film als de MySpace Godzilla.

Volledig bestaand uit met een handicam opgenomen beelden zien we een documentatie van een afscheidsfeestje van Rob, een man die later tot een van de hoofdpersonen behoort. Zijn broer wordt gevraagd cameraman te zijn, die vervolgens de taak bij Rob’s beste vriend, Hud geheten, neerlegt. Hud ondervind meteen het plezier van het vastleggen en ontpopt zich als ramptoerist wanneer Beth, de ex van Rob, ruzie krijgt met de laatstgenoemde. Dan vanuit het niets schud de stad op zijn grondvesten, gevolgd door een explosie en breekt de hel los. Hoewel het kan aanvoelen dat het mensenleven wat te lang duurt is het een goede keuze. Het materiaal is van een hoog amateuristisch homevideo niveau en doordat wat er gebeurt op het feestje interessant genoeg is wordt je meegesleept in het gewone wereldje dat abrupt verstoord wordt. De klap van het monster komt op die manier nog harder aan en voor je het weet zit je midden in de actie.

Nou heb ik ten tijde van de release zoveel mogelijk afstand van de hype gedaan om later eens in een nuchtere toestand het geheel te kunnen bekijken, hoewel je als kijker natuurlijk nooit helemaal vrij staat van een verwachtingspatroon. Maar ik dacht een conventionele Hollywood wegkijker te zien waar ik uiteindelijk stuitte op een enorme verassing, of liever: verademing. Ik keek een blockbuster die me constant boeide, nooit saai of onnodig werd en bepaalde clichés met plezier ontweek. Zo wordt het aantal hoofdpersonages door de hele film zonder pardon geminimaliseerd tot twee en wil de film nooit uitleggerig te werk gaan. Het monster is er, de mensheid is in gevaar, that’s all we’ve need to know. Op die manier verspreid de film redelijk ingenieus zijn rust en actie, waardoor de misselijkheid van het handzame camerawerk in bedwang wordt gehouden.

Ander commentaar op het camerawerk dan de misselijkheid was dat amateur Hud soms net iets te mooie beelden schiet. Dit is te weiden aan het feit dat de film in Hollywood is geproduceerd. Het uiterlijk is dat van een homevideo, maar dat moet niet betekenen dat we alleen maar gezwiep en onscherpte krijgen. Het blijft een film die uit is op spanning, op vermaak, en het beeld moet dusdanig in elkaar steken dat het enigszins plezierig blijft om naar te kijken. De kwaliteit van de camera is ook veel te hoog om het echt een homevideo te kunnen noemen, daarbij genomen dat een bandje maximaal een uur kan opnemen en in de anderhalf uur durende film nooit het bandje wordt verwisselt. Ongeloofwaardigheid boven alles, maar niettemin raakt de film zijn doel, want het vermaakt.

Al vaker zag ik films over gevonden opnames, maar geen van allen leek overtuigend genoeg om zijn publiek helemaal in zijn fenomeen te zuigen. Het overschatte Blair Witch Project verliest zichzelf in de passie voor het onbekende, dat we eigenlijk anderhalf uur geplaagd worden, iets waar ik niet zo mee overweg kon. Een film als Diary of the Dead gaat dan weer zo stompzinnig met zijn materiaal om dat er geen moment is waarop echt iets spannend is of boeit. Cloverfield heeft het voordeel een miljoenen productie te zijn waardoor zijn omgeving en special effect veel realistischer ogen, maar weet ook precies wanneer het beest moet worden laten zien, en wanneer we als publiek even op adem moeten komen voordat we weer een vriend verliezen. Ik zag een ingenieuze blockbuster die aan het einde wat steekjes laat vallen, maar verder de ballen heeft realisme te laten overheersen. Het eerder genoemde sociale commentaar mag dan misschien een interessante insteek zijn, maar zegt vrij weinig over de productie. Cloverfield heeft geen diepere lagen nodig, de film vermaakt en doet dat verdomde goed.

Regisseur Matt Reeves | Cast Jessica Lucas, T.J. Miller, Michael Stahl-David e.a.
Speelduur 90 min. | Jaar 2008