De Cleopatra onder de Bondgirls
The World Is Not Enough
30-10-2008 | Kaj van Zoelen | Beschouwing, James Bond

Mijn favoriete ‘BrosnanBond’ wordt meestal onterecht als ondergeschikt aan het overschatte GoldenEye gezien, terwijl dit toch veruit de beste van die twee is: evenwichtiger in toon (GoldenEye poogt flauw halfslachtig te vernieuwen en tegelijk alles bij het oude te houden, inclusief de Koude Oorlog en Russen als vijanden), Brosnan in zijn beste vertolking van Bond, een betere schurk en betere muziek. Het enige wat GoldenEye voorheeft op The World Is Not Enough is de tankscène en Famke Janssen als Xenia Onatopp. Daar waar Goldeneye pretendeert van de formule af te wijken zonder dat werkelijk te doen, omarmt World juist de formule en levert een leuke variant erop: 2 uur prima escapisme met humor, aktie, spanning, mooie vrouwen, exotische locaties en de beste invulling van James Bond sinds Connery in Thunderball; what’s not to love?

Nu-cu-lar
De meest genoemde klacht tegen World is vaak de aanwezigheid van Denise Richards. Ze zou ongeloofwaardig als nucleaire wetenschapper zijn. Het klopt dat de outfit waarin ze geïntroduceerd wordt niet echt waarschijnlijk is, en ze straalt niet uit dat ze tot de meest gerenommeerde geleerden van dat wetenschappelijke veld wordt gerekend. Maar haar karakter Christmas Jones is niet dom geschreven en zo speelt Richards haar ook niet. Dat zo velen haar niet serieus nemen heeft vermoedelijk ook deels met vooroordelen te maken.
Sterkere vrouwen
In de jaren ’90 veranderde de rol van vrouwen in Bondfilms drastisch t.o.v. de meeste voorgaande Bonds. Dit komt het best naar voren in Bonds baas M., vanaf Goldeneye een vrouw i.p.v. een man, maar ook in Bonds vrouwelijke tegenspeelsters. Was de Russin in Goldeneye nog een slimme hacker doch ‘damsel in distress’, de Chinese in Tomorrow Never Dies is slimmer en sterker dan 007 zelf. Christmas Jones kan daar niet tegenop, maar Elektra King wel.

Spoilers
Voor Elektra waren er wel vrouwelijke schurken, maar die werkten altijd voor een man. Rosa Klebb (From Russia With Love) en Irma Bunt (On Her Majesty’s Secret Service) waren misschien gevaarlijk, ze werkten voor Blofeld en met hun onvrouwelijke, onseksuele voorkomen vormden ze geen bedreiging voor de heteroseksuele mannelijke hegemonie van Bond. De sexy Fiona Volpe (Thunderball) en Xenia Onatopp maken het mannen al ongemakkelijker, maar ook zij werken weer voor een man. Elektra King is daarentegen het brein achter een meedogenloos plan om een monopolie over de olieaanvoer naar West-Europa te bewerkstelligen. Daarbij maakt ze zich er niet druk over en passant een half miljoen meer of minder dodelijke slachtoffers te maken. Ze verleidt Renard en 007 beiden om haar doel te bereiken, terwijl ze hen allebei in de waan laat de actieve verleiders te zijn. King vermoordt zelfs haar vader om het familiebedrijf te erven. Ze is de Cleopatra onder de Bondgirls, de koningin die de machtige mannen op haar pad in bed sleurt om hen daarna voor haar karretje spant. Haar enige gebrek is de zelfoverschatting die haar de das omdoet in Brosnans beste scène in vier Bondfilms.

Façade
Als JB Elektra confronteert met haar list en bedrog, lacht ze hem uit en zegt: “You wouldn’t kill me. You’d miss me.” Bond schiet haar prompt dood en voegt daar met bittere wroeging en ingehouden woede aan toe: “I never miss.” Brosnan krijgt hier de kans om te laten zien dat er een duistere ziel schuilgaat achter de playboy façade en grijpt hem met beide handen aan. Aardig hierop aansluitend is dat Bond de hele film door ook fysieke pijn lijdt en niet de onaantastbare superheld van de voorgaande decennia (een voorbode voor Daniel Craigs Bondfilms).

Pijn
De pijn loopt hij aan het eind van de openingsscène op en speelt een belangrijke rol binnen het verhaal. Deze opening, de langste uit de reeks, heeft niet alleen een narratieve functie, maar bevat ook veel dubbelzinnige opmerkingen die Brosnan perfect brengt, geinige korte actie in Bilbao, een bom in het hoofdkwartier van MI6 en een spectaculaire bootachtervolging over de Thames. Deze combinatie van elementen maakt deze opening tot een van de meest vermakelijke uit de filmreeks.

Seven Up!
Enige nadeel is dat je dan qua actie het hoogtepunt al gehad hebt. Want hoe kwalitatief en effectief de latere skiscène, het bomontmanteling en de aanval op de kaviaarfabriek van Zukovsky door ontbossinghelikopters ook zijn, de beginscène is beter. Niet dat ik dit zo erg vind. Voor mij blijft The World Is Not Enough een geweldige Bondfilm, mooi op locatie opgenomen met sensationele actie, sensuele vrouwen, goede karakterisering van Bond, een geweldige schurk, leuke one-liners en het laatste optreden van Desomnd Llewelyn als Q. Wie had ooit gedacht dat Michael Apted, de maker van de Seven Up! documentaires, zoveel gevoel voor Bond zou hebben?

Forum
Op 30-10-08 om 21:13 #
Dit is een van die Bond’s waarmee ik ben opgegroeit. Tomorrow Never Dies kan ik me het beste herinneren, maar The World is me ontgaan. En zo te zien ‘jammer genoeg ontgaan’. Misschien toch weer eens mijn jeugd hervinden.
Op 30-10-08 om 21:53 #
Die Sophie Marceau is inderdaad een stuk van jewelste. En geheel eigen ondernemer! Maar ik moet helaas toch toegeven dat ik deze Bond niet meer dan standaard vond, eerlijk gezegd vond ik Brosnan als Bond alleen maar echt geweldig in Goldeneye. En Die Another Day vind ik echt de zwakste Bond die er is. Al kan Brosnan daar op zich weinig aan doen, geef ik graag toe.