De gouden standaard
Goldfinger

20 november 2008 · Kaj van Zoelen · Beschouwing + James Bond

Do you expect me to talk?
Goldfinger wordt vaak genoemd als dé Bondfilm bij uitstek, en in het verlengde daarvan de beste. Het is de eerste Bondfilm waarin alle elementen die de filmreeks sindsdien zijn gaan definiëren voor het eerst samenkomen. Bond verleidt meerdere vrouwen (vier maar liefst!), waarvan één een handlanger is van de schurk, die een megalomaan plan heeft dat tegen het belachelijke aanschurkt. Bond rijdt rond in een mooie, snelle auto (de beroemde Aston Martin DB5) met allerlei hightech snufjes. De openingssequentie vol actie en amusement heeft niks met wat er daarna gebeurt te maken. In de titelsequentie zien we mooie vrouwen (of eigenlijk één) en horen we een typische, klassieke Bondsong. Er is een achtervolging, per auto, waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van diens mogelijkheden. De dubbelzinnige en/of spitsvondige opmerkingen tussen Bond, zijn vijanden, M, Q en Moneypenny zijn niet van de lucht. Bizarre handlangers van de slechterik, mooie locaties, Bonds obscure kennis en prachtige filmmuziek van John Barry zijn ook allemaal van de partij.



No, Mr. Bond, I expect you to die!
Deze samenkomst van elementen maken van Goldfinger, en niet Dr. No, de bakermat van de Bondfilms en de ultieme Bondfilm. Maar 44 jaar later heeft dit ook nadelen. De formule is in 1964 nog geen formule, maar voelt vandaag de dag wel zo aan. Het is allemaal zo bekend en komt niet bepaald origineel over, doordat het zo vaak geïmiteerd is later. Voor de toenmalige originaliteit en de invloed van de film verdient deze erkenning als de minstens op één na beste Bond, maar een hedendaagse kijkbeurt levert toch minder bevrediging op dan zo’n benoeming doet verwachten. Herhaaldelijke herhaling doet niet elke film goed.


You're a woman of many parts, Pussy!
Toch valt er nog altijd veel te genieten, want veel van de bovengenoemde elementen zijn tot perfect ingevuld. Sean Connery heeft hier zijn rol optimaal ontwikkeld. Hiervoor noch hierna is hij zó overtuigend als verleider, lover, killer, spion en snob uit de hogere middenklasse met aspiraties naar de echte hogere klasse tegelijk. Honor Blackman is ook uitstekend als de slimme doch makkelijk te verleiden Pussy Galore, misschien wel de beruchtste en belachelijkste naam van een Bondgirl. Bond laat dan ook geen mogelijkheid liggen om Pussy bi

buy cialis online

j haar voornaam aan te spreken, terwijl dat zelden nodig is. Opmerkelijk is dat Pussy de enige Bondgirl ooit is met een hogere leeftijd (Blackman is drie jaar ouder dan Connery). In het boek was Pussy overigens lesbisch, wat Bonds verleiding nog sterker zou maken. In de film wordt hier slechts verdekt naar verwezen.


You know, he kills little girls like you.
Gert Fröbe zet één van de beste Bondschurken neer, waar de film naar vernoemd is. Deze prestatie is echter niet alleen aan hem toe te schrijven. De makers vinden tijdens de opnames zijn Duitse accent te afleidend en soms niet goed te verstaan, dus wordt hij nagesynchroniseerd in het Engels door Michael Collins. Vreemd genoeg is in de originele bioscooptrailer Fröbe zelf twee keer te horen, als hij “Choose your next witticism carefully, Mr. Bond, it may be your last” en “Except crime!” zegt. Kijk en luister hieronder:

Harold Sakata is al een even groot icoon als zijn baas, in de rol van Oddjob, de doofstomme Koreaan met de bolhoed met stalen rand. Geen nek, stenen of menselijk, is veilig voor zijn hoed. Beiden hebben al een voorganger: Goldfinger komt na Dr. No, en Oddjob na Red Grant in From Russia With Love. Het is echter wel de populariteit van het brede duo die ervoor zorgde dat deze twee rollen vaste prik werden in latere Bondfilms.


He's the man, the man with the Midas touch.
Wat uiteindelijk meer dan al het andere Goldfinger in het geheugen grifte van de meeste filmkijkers, is toch wel het themalied van Shirley Bassey. Vermoed ik tenminste. De zwoele blazers, de harde strijkers, de fantastische zangstem van Bassey, het lome ritme en de herkenbare melodie maken het niet alleen een prachtige klassieker, maar ook hét sjabloon voor alle Bondsongs die erna volgen. Net als de film is het nummer in zekere zin tijdloos, en nog altijd genieten geblazen. Het zijn deze kwaliteiten die Goldfinger nog altijd tot één van de populairste Bondfilms maken.

zp8497586rq


3 Reacties

  1. Rik Niks

    “De formule is in 1964 nog geen formule, maar voelt vandaag de dag wel zo aan. Het is allemaal zo bekend en komt niet bepaald origineel over, doordat het zo vaak geïmiteerd is later. Voor de toenmalige originaliteit en de invloed van de film verdient deze erkenning als de minstens op één na beste Bond, maar een hedendaagse kijkbeurt levert toch minder bevrediging op dan zo’n benoeming doet verwachten. Herhaaldelijke herhaling doet niet elke film goed.”

    Volgt hieruit dan ook dat vrijwel de hele Bondcyclus je weinig meer kan plezieren? Als Goldfinger je niet (meer) zo veel bevrediging oplevert moet dat zeker gelden voor zijn opvolgers die volgens dezelfde formule gemaakt zijn? Trouwens, wel een fantastische zinsnede: “herhaaldelijke herhaling” :)

  2. El Chivo

    Ik herken hier veel in. GF is geweldig maar hij leidt onder de vervolgen, niet onder zijn eigen kwaliteiteten

  3. Kaj van Zoelen

    @ Rik: nee, dat volgt er niet uit. Uit de ‘ultieme Bond’ zou ik eigenlijk ook de ‘ultieme bevrediging’ (wat betreft Bondfilms) moeten krijgen, maar dat gebeurde deze keer niet.