Fenomeen Blockbuster
De essentiële elementen

17 augustus 2008 · · Analyse

Bioscoopzaal

Elk jaar rond de maanden mei tot augustus trekken grote aantallen mensen zich herhaaldelijk terug uit het mooie zomerweer om zich in de donkere ruimtes van de bioscoopzalen onder te dompelen in audiovisuele spektakelstukken, waarna na afloop wereldvreemd met dichtgeknepen oogjes weer het felle zonlicht van de realiteit wordt aanschouwd. ‘Wat een ervaring was dat!’, zal de één zeggen, ‘keigaaf’, de ander. ‘Hersenloze troep’, een derde.
De zogeheten blockbuster is een fenomeen waar iedereen mee bekend is, maar wat maakt een film eigelijk tot een blockbuster, waar ligt de historische oorsprong van deze monsterproducties, en van welke hoeken kan dit fenomeen kritisch benaderd worden?

Komende drie weken zal ik globaal en inhoudelijk ingaan op deze vragen, waar ik nu eerst een bondige uiteenzetting zal geven van hoe de blockbuster in elkaar zit. Een goede blockbuster heeft namelijk een aantal essentiële elementen nodig om tot een werkbare formule gesmeed te kunnen worden die het nodige succes kan oogsten. Welke zijn dit?

Geld
Een blockbuster is ten eerste een commerciële doelstelling. Ze kosten vaak niet alleen hartstikke veel om gemaakt te worden – een budget meer dan honderd miljoen dollar is tegenwoordig normaal in Amerika – ze moeten vooral heel veel opleveren. Meestal haalt een blockbuster makkelijk zijn geld uit zijn wereldwijde winstmarge, het kan echter misgaan wanneer de overige, hieronder besproken elementen afwezig zijn of onvoorspelbaar blijken in hun gedachte waarde. Als dat gebeurt kan het fataal misgaan, waar soms een hele productiestudio mee het graf in wordt getrokken door een constant verlies en blijvende schulden.

Sterren
Blockbusters kunnen niet tot nauwelijks zonder grote namen, die bij iedere filmkijker een vertrouwd gevoel van herkenning, en daaruit de verwachting van kwaliteit en goed vermaak moeten oproepen. Dit kunnen naast bekende acteurs en actrices ook regisseurs zijn (denk aan Spielberg), of zelfs studio’s (neem animatiestudio Pixar). Ook culturele iconen kunnen tot de sterfactor gerekend worden, die vaak gebruik maken van nostalgie en de serie (vervolg)vorm. Dat laatste zagen we dit jaar bijvoorbeeld bij de terugkeer van Indiana Jones op het witte doek, de nieuwe Batmanfilm, en kunnen we in november zien bij de voortzetting van de James Bond serie.
De combinatie van verschillende (soorte) sterren is natuurlijk het meest wenselijk, en geeft de grootste kans op internationale herkenning.

Marketing
Wanneer de préproductie rond is om de film te kunnen maken (geld/budget), de namen aan de productie definitief vast zijn gelegd (sterfactor), en het filmen zelf aan de gang is of bijna afgerond, kan het marketingoffensief beginnen. Dit gebeurt vaak paar maanden voor de première tijdens de postproductie, met een intensivering van de reclamecampagne in de laatste weken en dagen. Deze marketing slokt vaak een groot deel van het budget van de blockbuster op, en is uiteindelijk de grote factor die het slagen zal doen bepalen.
Martketing wordt tegenwoordig steeds creatiever en in gevallen geheimzinniger (websites, puzzels, foto’s), om de spanning bij het publiek op te voeren en vast te houden. Toch zullen de gewone posters, kartonnen cut-outs, en trailers de meeste mensen blijven lokken om de desbetreffende film te gaan zien.

Spektakel
En wat beloven deze marketing vaak naast de aanwezigheid van de sterfactoren? Entertainment – vermaak van de bovenste plank, vaak in vorm van een grootse settings, (vernieuwende) special effects, kortom een achtbaanrit van humor, actie en avontuur.
Blockbusters moeten namelijk een ware belevenis zijn, waarvan de wortels ontspruiten uit de genres van het de romantische kostuumdrama’s, fantasy vehikels, science-fiction sagen, of doodgewoon; actie spektakels. En al dan niet een combinatie van al het bovengenoemde (Star Wars).

Ten slotte
Het seizoen voor het uitbrengen van een blockbuster is bepalend, maar dat lijkt steeds minder te worden. We spreken tegenwoordig meer over twee hoogseizoenen (de zomermaanden juni tot augustus en het najaar van november en december), met daaromheen slapende maanden (voorjaar) of maanden die een opwarmer vormen of een naloop van dit hoogseizoen (de aanloop begint tegenwoordig al in maart, iets waar ik later op terug zal komen). En toch, blockbusters is iets van alle tijden, een enorme machine die het hele jaar op volle toeren door blijft draaien, en tevens een deel van ons collectief geheugen vormt, waar we met zijn allen, lekker gemaakt door de marketing, elke keer voor warm lopen.
Om nu alle bijvoeglijke superlatieven en abstracte termen van boven te beëindigen, zal ik volgende week de ontwikkeling van de blockbuster in een historisch kader plaatsen en later een meer kritische blik werpen op het huidige blockbusterseizoen.

Bron afbeelding: http://www.inoxmovies.com/inox/wcms/en/home/audi1_big.jpg



4 Reacties

  1. Kaj van Zoelen

    Heh… dit doet me een beetje denken aan het college van Willem Pool dat wij drie jaar terug bijwoonden.

  2. Ric

    Interressant, maar open deuren. Al heb ik dat helaas vaak genoeg bij mijn colleges..

  3. Fedor Ligthart

    Wat je hier leest zijn ook bedoeld als open deuren, puur om een aantal dingen nog eens te herhalen voor mijzelf en de lezer. Ik bespreek het concept eerst ook in globale termen, om deze later meer kritisch toe te passen op bijvoobeeld het huidige blockbusterseizoen. Het is niet meer dan een inleidende post.

  4. Ric

    Dat had ik ook door, althans ik ging er van uit dat de overige artikelen kritischer gingen zijn.


Reageer op dit artikel