Vraag: welk effect zie je bij musicals, bonte kleuren, subteksten (camp), penissen in beeld, en openlijke homoseksuele gevoelens van personages?
Antwoord: dat hetero mannen er ongemakkelijk van worden.

Vraag: waarom worden hetero mannen hier ongemakkelijk van?
Antwoord: het vormt een confrontatie tot hun heteroseksuele geaardheid, confronteert ze met ‘de andere kant’, dwingt ze beelden op een andere manier te lezen dan ze gewend zijn, dat de zekerheid (mannelijk) in beelden weghaalt en vervangt door onzekerheid (vrouwelijk). Kan jij blij te worden van musicals, te genieten van technicolor, de schoonheid vinden in een stijve penis (fallussymbool), zonder daarbij je ongemakkelijk te voelen in je heteroseksualiteit? Dit is speciaal voor de musical hatende hetero man geschreven, want weet je wat het is aan cinema: beelden confronteren.

Het draait hier niet om direct gay cinema, maar over hoe de heteroseksuele aard de lezing van het beeld kan beïnvloeden. Dit verbod op ‘het andere’ is een onderbewust proces dat zich via sociale normen kan zijn gevormd, alsmede door eigen (mannelijke!) onzekerheden. Hoe zal er tegen je aan gekeken worden wanneer je als hetero man toegeeft door waardering te halen uit de sensuele beelden van een film als Pink Narcissus (verbeeld in het libido van een man, een reeks fallussymbolen, opgewonden mannelijke geslachtsorganen, en de seksuele spanning tussen een groep mannen) zonder daarbij ‘verdacht’ te worden als ‘anders’ denkend,.. of nog nog erger; voelend?

Musicals zijn bijvoorbeeld een fenomeen waar hetero mannen vaak over vallen. De ‘gayness’ (dat dubbel staat voor een vrolijkheid en frivoliteit) die Gene Kelly uitstraalt in een kleurrijke technicolor musical als Singin’ in the Rain, is iets waar hetero mannen moeite mee kunnen hebben. Waarom? Omdat dit een man is die danst en zingt voor zijn plezier, nergens een vorm van macho gedrag vertoont tot vrouwelijke personages, maar juist teder en gevoelig is; juist, de vrouwelijke kant. Felle kleuren zijn een ander hekel punt dat indruist tot de hetero lezing. De mierzoete kleurcomposities zijn vaak te hevig voor het hetero-oog, vrouwelijke onzekerheden over liefde, uiterlijk, en gevoelens vinden geen bereik. Er ontbreekt hierbij een empathie bij hetero’s, die homoseksuele mannen makkelijker hebben. Is dit een gebrek aan inlevingsvermogen of een kwestie van seksuele vooroordelen en beperkingen? Laat mij als eerste de bekentenis afleggen: alle punten die ik net opnoemde beschrijft precies waarom ik bijvoorbeeld de musical Meet Me in St. Louis zeer mooi vond om naar te kijken. Maakt me dat nu ‘gay’?

Een ander hekel punt zijn subteksten (een ‘tweede’ lezing van het beeld of dialoog), die we zien in films van regisseurs als Douglas Sirk, Ernst Lubitsch, en zelfs de mannelijke macho cinema van Howard Hawks. Subteksten hoeven echter niet direct homoseksueel van aard te zijn, het kan even gemakkelijk heteroseksueel van aard zijn. Zo moest ik onlangs nog hard lachen tijdens een dialoog van Lubitsch laatste film Cluny Brown waarin actrice Jennifer Jones haar voorliefde voor loodgieten op een heerlijke manier ambigue verwoorde doordat de context dat het om loodgieten ging ontbrak. De lezing was voor haar personage onbedoeld, maar de regisseur Lubitsch wist wel beter, evenals de oplettende kijker.
Maar Howard Hawks dan, die bekend is van hardhandige westerns, hard-boiled film noirs, en snedige screwball komedies? Bekijk nu eens deze beroemde scène uit de western Red River via youtube. De tekst is heteroseksueel, maar wat zegt het beeld? Deze ‘gun’ metafoor als fallussymbool kan is daartegenover weer op een heteroseksuele manier gebruikt in een scène van Samuel Fullers’ Forty Guns, waarin actrice Barbary Stanwyck het ‘beroemde’ pistool van acteur Barry Sullivan inspecteert:

Jessica Drummond: I’m not interested in *you*, Mr. Bonnell. It’s your trademark.
[gestures at his gun, purring]
Jessica Drummond: May I feel it?
Griff Bonnell: Uh-uh.
Jessica Drummond: Just curious.
Griff Bonnell: It might go off in your face.
Jessica Drummond: I’ll take a chance.

Wat is nu de ‘homoseksuele lezing’ van het beeld? Cliché gedefinieerd luidt die zo: een grotere nadruk op artificialiteit (letterlijk in sets, figuurlijk in verstoorde sociale en seksuele normen), vertroebelde personages die zich non-conformistisch opstellen, het lezen van subteksten, en oog voor uitvergrote emoties. Je kan de ‘homoseksuele lezing’ echter op elke film toepassen, zolang het voor jou als kijker werkt en iets vertelt dat je kan verwoorden via argumentatie en voorbeelden. Een voorbeeld: veel mensen zagen in de film Paranoid Park van Gus van Sant als een verhaal over een onzekere puber (Alex) met een onbedoelde moord op zijn geweten. Ik las er echter een metafoor (subtekst) in dat Alex’s moeite met expressie van gevoelens, ongemakkelijkheid bij meisjes en relaties, hang naar mannelijke voorbeelden en vriendschappen, ervoor stond dat hij homoseksueel was, en de film deels een zoektocht was binnen zijn geaardheid. Dit wordt nergens letterlijk vertelt in de film via dialoog, maar een shot van Alex die in een extra lange blik naar zijn goede vriend kijkt, geeft voor mij heet beeld een dubbele laag. Het hoeft dus niet zo te zijn, maar je kunt het erin lezen. Zegt dit iets over mijn geaardheid? Nee, meer over de ambiguïteit van beelden (en dialogen) in films, zoals (onderdrukte) homoseksuele ondertonen. Dit kan onuitgesproken zijn (zoals in Paranoid Park) of duidelijke uitgesproken zoals in Pink Narcissus.

Ik sta dus ervoor dat hetero mannen beelden eens op een homoseksuele manier proberen te lezen. En eigenlijk is dit zelfs al een generalisering van hoe er verschillende lezingen moeten bestaan, want zijn emoties niet universeel, of ze nu homoseksueel of heteroseksueel van aard zijn, zijn subteksten niet vaak beide kanten op te lezen, zijn kleuren niet meer dan een expressievorm zoals elk ander vorm van expressie? Inderdaad, waarom doen we steeds zo moeilijk; hetero’s, kom eens uit de kast!