Een week of twee terug opende ik de deuren naar voor menig filmkijker onbegaan terrein doormiddel van een artikel over George Lucas universiteit films. In het kort beschreef ik zijn vooruitgang van 1963 tot 1968, het jaar waarop hij uiteindelijk afstudeerde en zich in het kamp van Francis Ford Coppola schaarde. Coppola werd destijds door zijn medestudenten gezien als “somebody who have made it” en daarop volgde een gigantisch succesverhaal waarbij zijn maffia epos nog altijd wordt gezien als het beste dat ooit op het witte scherm is geprojecteerd. Lucas ontmoette Coppola rond de opnames van Finian’s Rainbow, waarna hij vroeg of een documentaire mocht maken rondom de productie Coppola’s nieuwste film, The Rain People. De twee worden goede vrienden en zetten samen het productie bedrijf Zoetrope op, waarop Lucas zijn debuut uitbrengt. Een debuut om niet te vergeten.

Lucas is vanaf het moment dat hij geïnteresseerd raakte in film bezig geweest met vorm. Het had wat tijd nodig maar beide 1:14:08 en Electronic Labyrinth THX 1138 4EB staan bol van experimentele beelden en een revolutionaire montage. Het zijn misschien niet de beste films die er zijn, maar vanuit het oog van een filmstudent wel ongelofelijk interessant. Lucas heeft verstand van vorm, visueel gezien is hij dezelfde genie als toen hij zijn afstudeerproject toonde. Nog altijd bezig met zijn dystopische THX bedacht hij dat het makkelijker zou zijn om zijn debuut te laten rijmen met zijn afstudeerfilm. Het is een gevestigd verhaal binnen een gevestigde wereld, waar weinig complexe verhaal vertellerij aan te pas zou moeten komen. En het klopt, want de anderhalf uur durende update van THX1138 uit 1971 is een visueel meesterwerk zonder dat het stoort dat het verhaal in één zin is samen te vatten. Of in ieder geval de basis ervan, want iets anders waar Lucas van houdt is het uitbouwen van zijn fantasiewerelden.

THX1138 is zeker van een tamelijk inhoudelijke complexiteit, niettemin wordt dit bevestigd door de achtergrond verhalen van de opgezette wereld. De filmmaker stelt dan ook liever de vraag “waarom functioneert personage A zo” in plaats van “hoe zou personage A functioneren”. Lucas bedenkt fantasievolle werelden, geeft ze vorm en brengt dit vervolgens prachtig in beeld. Het liefst zou hij zijn bedachte personages jaren laten leven in de aangepaste omgevingen totdat Lucas er met een camera tussen kan lopen om ze te observeren. Objecten hebben geen eigen agenda, geen kritiek en laten zich zonder tegenspraak bewerken tot het concept van de filmmaker. Mensen zijn gecompliceerde wezens met behoeften en dergelijke nare bezigheden waar Lucas niets mee kan. Het verklaard waarom de acteurs in Star Wars allemaal als levenloze objecten rondlopen.

In ieder geval zijn al zijn films op die manier begrijpbaar. Tijdens THX1138 raakte hij zich volledig kwijt in het beeld en de vorm van de omgevingen, iets dat een meesterlijke film opleverde. Tijdens Star Wars creëerde hij een wereld zoals hij dat graag had willen beleven, volledig volgens zijn eigen concepten en volledig zonder menselijke complexiteit. In Episode III slaat hij hier helemaal in door, waardoor het ten eerste een voor de kijker onbereikbare plek dreigt te worden en de acteurs niets dan automatisch aangedreven verhaalstructuurvormers zijn. Ze spugen wat zinnen uit, de één slaat de ander neer, de volgende scène wordt ingeleid met prachtige CGI shots van de plek waar de volgende poppenkast zal gaan afspelen. Waar Episode I dan nog enigszins gebruik maakt van non-gefabriceerde plekken en Yoda nog een pop is, zijn Episode II en III pure animatie films. Zelfs het apparaat waarmee de poppenkast wordt opgenomen verschilt tussen Episode I en II van formaat. Deel twee en drie zijn volledig digitaal, of beter, goedkoper opgenomen. De uitbreiding van het universum na het afsluitende derde deel zijn dan ook heel logisch animatiefilms en videospelletjes.

Dit is mijn grote kritiek op een filmmaker die eigenlijk niet veel anders kan. Het is een soort afwijking in zijn hoofd, waardoor hij het maar niet voor elkaar krijgt meer interesse te tonen voor de acteurs die zijn ingewikkelde gedachtegang vorm geven. Mijn theorie is dan ook dat Lucas in 1977 geen ander medium had om zich in te uiten en dat hij sindsdien vast zit aan de film. Stel dat hij de technologie van nu had gehad dan was het Star Wars universum hoogstwaarschijnlijk gevormd in een videogame of 3D animatiefilm. Ik heb enkele jaren terug in een interview gelezen dat hij de nieuwe Star Wars game The Force Unleashed zag als een nieuwe stap in het filmverhaal en dat het publiek dit moest aanvaarden. Ik kreeg vreselijk veel medelijden met hem. Het leek haast op een wanhopige schreeuw, dat zijn publiek het maar niet leek te begrijpen. “Ik kan geen film maken met emoties, het is me toen bij toeval gelukt, maar het is niet voor niets dat ik de vervolgdelen over heb gelaten aan andere regisseurs!” Het is slechts een theorie en de laatste drie Star Wars delen blijven vreselijke kutfilms, niettemin begin ik Lucas te snappen. Hij kan geen mensen sturen. Hij kan geen echte mensen neerzetten. Hij kan zelfs de echte mensen die zijn werk aanbidden niet in bedwang houden. Arme, oude, rijke man.

Volgende keer wil ik in gaan op een grijs gat binnen dit verhaal, een soort poging om een menselijk portret neer te zetten. American Graffiti voelde voor mij als de overduidelijke homo die zijn geaardheid ontkent door met het lelijkste meisje uit de klas te slapen.