Shiiiiiiiiiiit!

28 augustus 2008 · · Column

The Stranger: “Do you have to use so many cuss words?”
The Dude: “What the fuck you talking about?”

Sommigen hebben grote moeite met gevloek in films. In reactie op de première van The Big Lebowski, waar bovenstaand citaat uit komt, schreef criticus Peter Howell in de Toronto Star: “There’s a large amount of profanity in the movie, which seems a weak attempt to paper over dialogue gaps.” Hij is niet de enige. Het aantal scheldwoorden kan in heel wat landen bepalen of een film geschikt is voor kinderen, voor tieners of alleen voor volwassenen. En voor anderen wordt het kijkplezier gewoon vergald door een heleboel scheldwoorden in een film.

Persoonlijk kan ik daarentegen wel genieten van goed gebruik van scheldwoorden, en soms is het nu eenmaal nodig om een bepaald milieu enigszins realistisch weer te geven. Schuttingtaal kan niet alleen leuk, maar ook functioneel zijn. Soms kan het ook heel vervelend en afleidend zijn. Anthony Hopkins en ‘motherfucker’ zijn bijvoorbeeld geen goede combinatie, getuige The Edge.

Zo is het verdomde gescheld in The Big Lebowski veel meer dan een zwakke poging om gaten in de dialoog te verbergen, het is bepalend voor het fantastische ritme van de dialogen en kenmerkend voor de levenshouding van de twee hoofdpersonen: “Fuck it,” hoewel dit voor de personages in de film niet altijd hetzelfde betekent. Daarbij zet het sommige statements uiteraard kracht bij. Wat zou de gevleugelde zin “Shut the fuck up, Donny” zijn zonder de fuck?

De heerlijkste vorm van schelden vind ik persoonlijk als voor de personages schelden gelijk is aan ademen. Dat zijn de echte scheldkunstenaars. Neem bijvoorbeeld Tommy de Vito uit Goodfellas en Nicky Santoro uit Casino, beiden rollen van Joe Pesci in films van Martin Scorsese. Pesci geeft de scheldwoorden in zijn dialogen haast iets poëtisch, zoals hij ze uitspreekt.

Een ander die van krachttermen iets muzikaals maakt, is Samuel L. Jackson. Het is niet voor niets dat zijn zin “I have had it with these motherfucking snakes on this motherfucking plane!” het hoogtepunt van Snakes on a Plane was, en al lang voor de release van de film voor een hype zorgde. De grootste geweldenaar is Ben Kingsley, in de rol van gangster Don Logan in de Britse film Sexy Beast. Vergeleken met hem is Pesci een nette schooljongen. Kijk zelf maar:

Voor de allerbeste scheldsymfonieën het afgelopen decennium moet je echter bij de televisie zijn. Een medium dat veel meer gecensureerd werd en wordt dan film, maar toch is op de buis het beste gescheld te vinden. South Park, hoewel vaak gecensureerd, maakt al sinds het begin hilarisch gebruik van schuttingtaal, ondanks dat het vaak niet te horen is. Hoogtepunt is de aflevering ‘It Hits The Fan’, over het gebruik van scheldwoorden op televisie, waarin het woord shit een recordaantal van 162 keer voorbij komt, en er gespeeld wordt met wie wel en niet het woord fag mag gebruiken.

De hoeveelheid fucks, cunts en cocksuckers zijn niet te tellen in Deadwood, een westernserie van betaalkanaal HBO, die meteen berucht werd door het anachronistische gescheld. Ondanks dat de woorden van deze tijd zijn passen ze perfect bij het grove, harde milieu van het stadje Deadwood. Vooral de manier waarop antagonist Al Swearengen zijn teksten kruid is een genot om naar te luisteren. Mijn absolute favoriet als het op schelden aankomt is echter een andere serie van HBO: The Wire.

Deze serie, begonnen als de beste politieserie ooit en daarna uitgegroeid tot de intelligentste, meest ambitieuze serie ooit, waarin heel knap verschillende soorten levens in de verlopen, verrotte stad Baltimore worden uitgewerkt en uitgebalanceerd, van drugsdealers tot arbeiders tot scholieren tot politici. Naast het unieke slang uit de getto’s van Baltimore zijn er twee redenen waarom het gebruik van scheldwoorden in The Wire wat mij betreft boven de rest uitstijgt. De eerste is een scène uit het eerste seizoen waarin twee politiemannen een mysterieuze moord op de plaats delict oplossen door alleen met elkaar te communiceren met variaties op het woord fuck. Een prachtige scène, die onderaan dit stuk te bekijken is.

De tweede reden is Isiah Whitlock, jr. (afgebeeld boven de tekst) als senator Clay Davis. Deze acteur zegt één bepaald woord op zo’n heerlijke manier, dat Spike Lee hem in zowel 25th Hour als She Hate Me castte, zodat hij in beide films meerdere malen dat woord op zijn eigen unieke manier kon uitspreken. Als Clay Davis doet hij dit ook regelmatig, zo vaak zelfs dat andere personages in de serie hem persifleren. Over welk woord ik het heb? De kenners en oplettende lezers weten het vast al, maar toch herhaal ik ‘m nog één keer voor iedereen, fonetisch uitgeschreven: Shiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiit.



2 Reacties

  1. Rik Niks

    Leuke tekst, ik kan soms ook wel genieten van wat stevige taal in films, Glengarry Glen Ross is een titel die niet onvermeld mag blijven. Toch kan ik er evenzeer van genieten hoe in oude films elke vorm van schuttingtaal ontbreekt maar evengoed hard boiled dialogen mogelijk blijken. Heb het idee dat dat voor de tekstschrijvers meer creativiteit vereist dan om het andere woord ‘fuck’ te plakken.

  2. theodoor

    En zowaar, ik ben begonnen aan The Wire.


Reageer op dit artikel