De eerste keer, toen iemand een prachtige versie online had gegooid bij gebrek aan een bioscoop release in Europa, voelde ik me tijdens de credits volledig omver geblazen. In mijn hoofd was dit de toekomst van de film en het liefst zou ik hem meteen nog een keer kijken. Want eerlijk, Southland Tales is een onwijs complexe film die dit effect voornamelijk verkrijgt door de drukte waarin het verkeerde. Vooral in het eerste half uur is het vereist continu je oren en ogen erbij te houden om een glimp te krijgen van wat er bedoelt wordt. De rest van de film draait in ongeveer hetzelfde tempo, gelukkig met de benodigde rustmomenten. Toch zag ik dat tempo niet als een nadeel en voelde het alsof ik met een ontzettend gelaagde film te maken had, eentje die zijn weerga niet kende. Ik kon me er zelfs niet toe zetten mijn mening te verdedigen als de film werd afgekraakt en langzaam voelde ik dat er iets niet klopte. Normaal gesproken vind ik het niet erg dat ik een film niet begrijp, maar ik kreeg het gevoel dat ik Southland Tales in zijn geheel niet begreep en was eerder weggeblazen door de vorm van de film, die gevaarlijke drukte. En zodoende bekeek ik de 140 minuten durende film nog eens helemaal vanaf het begin.

Het eerste wat me opviel is dat ik nog steeds moeite had met dat eerste half uur, maar omdat ik wist wat er zou gaan komen kon ik me richten op de vorm. Dat eerdergenoemde tempo leek het grootste probleem. Als inleiding maakt Richard Kelly gebruik van fictieve nieuwsuitzendingen waarin van alles gebeurt, terwijl de stem van Justin Timberlake ons begeleidend commentaar geeft. Het nadelige is dat de beelden zo vol zitten met rare animatietjes en overgangen dat ik constant werd afgeleid. Als ik dan scherper probeerde te luisteren naar de voice over ontging mij de betekenis van alles wat er op het scherm afspeelde. Zowel de beelden als de stem zijn perfect op elkaar afgestemd en ondersteunen elkaar in alles wat ze doen, maar wederom is het de drukte die het effect de nek omdraait. Elke minuut is zo vol gepropt met nieuwe informatie dat het een onmogelijke taak wordt Kelly te volgen in zijn dystopische beeld over onze toekomst.

En daar ligt mijn grootste kritie: Kelly lijkt te veel te willen vertellen. Zijn personages laat hij vlak en dienen eerder als voortbewegingen voor het plot, terwijl de opvallend gecaste Dwayne Johnson en Sarah Michelle Gellar ook niet overweg kunnen met hun aangewezen rollen. Kortom, iedereen klooit maar wat aan. Zelfs Kelly, die in 2001 met Donnie Darko bewezen had interessante films op te kunnen zetten, maar door onder andere de bovengenoemde redenen krijgt hij het in Southland Tales niet voor elkaar. Hij lijkt zo vol van zijn theorieën over tijdreizen en zijn mening over onze door MTV bepaalde wereld, dat hij vergeet met een film bezig te zijn. Thematisch is Kelly’s film erg interessant, alleen komt het niet naar buiten in de uitvoering. Misschien had een documentaire hem meer gelegen.

In ieder geval voelt al zijn commentaar oppervlakkig aan. Zijn kritiek op de oorlog in Irak, de Amerikaanse preutsheid en de misplaatste aanbidding voor filmsterren worden geremd door de niet overtuigende en rommelige verhaallijnen. De grote vraag omtrent Justin Timberlake’s rol in de film (wat doet hij daar?) nog achterwege latend. Het meest storende vond ik dan ook de zogenaamde diepgang die Kelly wil creëren doormiddel van citaten uit Openbaringen te gebruiken. In tegenstelling tot de nieuwsuitzendingen hebben de citaten niets met het beeld te maken en voelt het daarom erg pretentieus.

Heb ik dan nog wat goeie woorden over voor dit rommelige samenraapsels van acteurs, thema’s en scènes? Deels, want Southland Tales vermaakt toch wel redelijk. De beelden zijn wat raar, maar niet lelijk. De special effects zijn vreselijk slecht, maar hebben daar toch wel hun charme. De humor is vaak wat gewaagd, maar bijna het enige met wat diepgang. Daarbij heeft de film van die wonderlijke momenten die, hoewel belemmert door de incapabiliteit om mee te leven, dankzij de prachtige muziekkeuze perfect uit de verf komen. Het enige dat de magie in die schaarse situaties in de weg zit is de montage waarin ritme en subtiliteit compleet ontbreken. Maar dat is het lijden van de gehele film.

Uiteindelijk is Southland Tales een film waarin niets echt werkt en vele keuzes een mysterie zijn. Niet de keuzes van de personages, of de keuzes van het plot, maar de rare keuzes van de regisseur waarin hij zijn rommelige filmpje probeert te verbergen, zodat de mensen denken dat Southland Tales inderdaad veel meer lagen bevat dan eigenlijk het geval is.

Regisseur Richard Kelly
Cast Dwayne Jonhson, Sarah Michelle Gellar, Justin Timberlake en anderen.
Speelduur 142 min. | Jaar 2006