00: De 25 beste films van het afgelopen decennium
#15 tot en met #11

23 december 2009 · · 2000-2009 + Lijst

We betreden bijna de poorten van het heilige domein in lijstjes-land. Wie zullen worden verblijd met het nieuws dat Salon Indien hun films in de top tien heeft geplaatst? Zullen ook wij zijn gevallen voor de hilariteit van The Day After Tomorrow? Of zal toch een van George Millers uitingen worden opgenomen in de top 5? En boven alles, welke titel zal er bovenaan de lijst prijken?
Maar eerst de nummers 15 tot en met 11. Ditmaal: een neo-noir als debuut, een terugkeer naar parijs, een verhouding die eigenlijk nooit plaats vindt (of wel?), een verleden van geweldpleging en een homoseksuele relatie in Thailand.

#15 Brick (Rian Johnson, 2005)
Brick wist tijdens zijn release, net als Donnie Darko destijds, het publiek hevig te verdelen. Het is typisch een film die je enerzijds een pareltje of anderzijds een grote mislukking vindt; een middenweg lijkt er niet te zijn. Ik behoor duidelijk tot de eerste categorie en het is dan ook voornamelijk mijn verdienste dat Brick zo hoog in onze eindlijst is geëindigd. En daar ben ik trots op. Het is namelijk een magnifieke mix van Film Noir dat in een ‘high school’ setting is geplaatst. Alle elementen die Noir zo’n leuk genre maken heeft Johnson op een briljante wijze verweven met de dynamiek op een middelbare school. De femme fatale is het populairste meisje op school, de harde detective met een klein hartje is de einzelgänger en het mysterie (inclusief McGuffin) is bijna net zo onbegrijpelijk als The Big Sleep. Johnson’s visuele stijl werkt sfeerverhogend en ondanks dat Noir om haar zwart-wit fotografie en schaduwwerk bekend staat, weet hij diezelfde sfeer als de oorspronkelijke Noir films te evenaren. De kers op de, al behoorlijk luxe uitgevoerde, taart zijn de dialogen. Gestileerd tot en met, weet het de herinnering naar de aloude Raymond Chandler en Dashiell Hammett ‘crime novels’ in leven te houden. Gooi er daarnaast nog eens een uitmuntende jonge cast bij die precies de juiste snaar weet te raken bij het uitspreken van de dialoog en je hebt wat mij betreft een van de beste, zo niet de beste, film van het decennium.
-Ricardo Berentsen

#14 Before Sunset (Richard Linklater, 2004)
Lang geleden, in 1994, maakte Richard Linklater het briljante Before Sunrise. Het was een van de meest eerlijke romantische films ooit gemaakt. Geen clichés, interessante dialoog en een prachtige weergave van (en ode aan) de liefde. Precies tien jaar later ontmoeten we Jesse en Celine opnieuw in Before Sunset. Ook voor hen is het tien jaar geleden dat ze elkaar gezien hebben. Samen met de hoofdpersonen ontdekken we hoe ze elkaar uit het oog zijn verloren en hoe zij zich in de afgelopen tien jaar hebben ontwikkeld. Dat dit opnieuw erg natuurlijk is maakt dit vervolg beter dan het origineel. De karakteropbouw van de afgelopen tien jaar past perfect bij hoe Jesse en Celine in 1994 in het leven stonden. Bovenal is dit een echte gevoelsfilm. Dat maak het erg moeilijk te duiden waarom juist deze film zo geslaagd is. Misschien omdat het heerlijk is om te zien hoe beiden weer naar elkaar toe groeien; hoe Linklater je deel uit laat maken van hun gesprekken, hoe het romantische Parijs bij uitstek de romance versterkt, maar misschien is het gewoon, omdat je voor anderhalf uur, even het gevoel hebt dat er geen misère is in de wereld en dat liefde misschien toch alles overwint.
-Ricardo Berentsen

#13 Fa yeung nin wa (Wong Kar Wai, 2000)
Een film over een stel dat wel of niet opgaat in hun liefde voor elkaar, maar vooral ook een film waarin hun omgeving wel én niet overheersend aanwezig is. Veel dialogen waarbij slechts de ontvanger in beeld is, veel stemmen vanuit het niets, die zo een becommentariërende werking lijken te hebben. Het visualiseert de afzondering waarin de hoofdpersonen leven van hun omgeving. De omgeving, dat zijn stemmen uit onzichtbare hoeken die overal hun moraal op leggen. Of verbeelden ze zich dat maar, gezien de losbandige en onoplettende houding van hun buren en familie? Ze lijken het lot van hun op handen zijnde relatie er van af te laten hangen, maar als het verbeelding is, is het dan misschien eerder moedwillige verbeelding, een alibi? Want is er wel daadwerkelijk liefde in het spel? De momenten van tederheid vinden vrijwel allemaal plaats binnen de context van een nagespeeld overspel; op de momenten dat het echt lijkt te worden is er altijd wel iemand bereid de temperatuur te laten dalen door op te merken dat ze nog aan het acteren zijn. Blijft de vraag waarom het niets wordt. “Alleen is het makkelijker gelukkig te zijn, binnen een relatie moet je beiden gelukkig zijn”, verzucht Maggie Cheung, waar een verklaring in kan schuilen dat ze hun schijnhuwelijken, feitelijk geen echte relaties meer, gelaten ondergaan, misschien zelfs koesteren. Het risico de druk wéér samen gelukkig te moeten worden niet meer aandurvend. In een romantische bui, waarin ik door deze film altijd geraak, wil ik graag geloven te kijken naar een liefde die in schoonheid sterft, zoals in het dagelijkse leven talloze liefdes stranden voordat ze zo genoemd kunnen worden. Door te blijven hangen in toneel, in smoezen, onmachtig werkelijke gevoelens te uiten, waarna spijt overheerst. Een ambigue film die veel niet én wel is, zonder ooit de schijn van doelloosheid te wekken.
-Rik Niks

#12 A History of Violence (David Cronenberg, 2005)
Cronenberg schept met overtuigende zelfverzekerdheid het personage Tom en zijn verborgen verleden. De film speelt zich grotendeels af in en rondom het typisch Amerikaanse dorpje waar Tom werkzaam is in zijn eigen diner en woont met zijn gelukkige gezin. Als Tom dan plotseling een stel overvallers haast perfect gechoreografeerd om het leven brengt krijgt hij bezoek van twee gangsters die hem schijnen te kennen. Hij wordt gestalkt en uitgelokt, alsof de gangsters weten dat er in Tom nog altijd die gewelddadige ‘Joey’ schuilt, zoals ze telkens naar hem verwijzen.
Transformatie is een overkoepelend thema in het werk van Cronenberg, evenals het explosiegevaar-gevoel dat hij elke keer weet op te roepen. In A History of Violence focust hij echter niet op groteske body horror of welk spektakel dan ook, maar is de film gebouwd op de onderhuidse spanning en de minimalistische aanpak. Alle personages voelen het effect van Toms onbekende verleden en iedereen verandert. Dit is het beste zichtbaar in de seksscènes tussen Tom en zijn vrouw: de eerste is speels en liefdevol, maar na de entree van de gangsters wordt er niet gepraat en slechts geneukt, op een trap. Ook Toms zoon, voorheen altijd het doelwit van pestende klasgenoten, wordt aangetast door pa’s kunnen en slaat erop los. Hierdoor merkt Tom dat hij zijn verleden, iets dat hij constant negeert, toch in de ogen moet durven te kijken om zijn gezin en gelukkige leven te redden.
Met name de eerder genoemde zelfverzekerdheid van Cronenberg maakt van A History of Violence een haast perfecte film. Maar ook het feit dat er geen overbodige scène te zien is en alles dat getoond wordt in dienst staat van het verhaal of zijn personages. Tel daarbij de unheimische soundtrack van Howard Shore en een cast die het celluloid van het witte doek doet huilen van genot en je kunt spreken over een gruwelijk intense filmervaring. En dat voor een film vrij van stilistische opsmuk, dat is toch noemenswaardig.
-Bram Ruiter

#11 Sud Pralad (Apichatpong Weerasethakul, 2004)
De Thaise regisseur Apichatpong Weerasethakul maakt eigenzinnige ‘junglecinema’, spirituele meditaties tussen natuur (dier) en stad (mens), en neemt verschillende personages mee op een reis die loopt over binaire opposities, spiegelende verhaalstructuren, en breekt ondertussen met seksuele taboes, dat uiteindelijk samen een analyse vormt van de Thaise cultuur en identiteit; het zijn de thematische schakels waarmee Apichatpong zijn films steeds opnieuw opbouwt en verfijnt. Tropical Malady (Sud pralad) wordt vaak samen met Syndromes and a Century als zijn meest geslaagde werk tot nu beschouwd. Als je naar Tropical Malady kijkt, let dan vooral op de slimme opbouw van de film; niet alleen de ‘anti plot-gevolg structuur’ werkt bijzonder bevrijdend, maar ook de beelden zelf dragen allemaal iets enigmatisch in zich: de omgeving is vaak even belangrijk als de personages van het verhaal, maar zonder enige uitleg. De film valt, evenals zijn andere speelfilms, in twee helften uiteen. Hier is de breuk vrij radicaal, waarin een geheel nieuw narratief wordt ingeslagen en de hoofdrolspelers van de eerste helft andere rollen aannemen in een mythe tussen een soldaat en een tijger. Deze tweede helft vormt echter een bijzonder mooie reflectie op het eerste, normale gedeelte van de film, door de seksuele spanningen tussen de mannelijke hoofdrolspelers te vangen in een dierlijke strijd van confrontatie en onderlinge spanning. De close-up van een echte tijger vormt op het eind hierin één van de meest indringende beelden uit de hedendaagse cinema. Weerasethakul is een naam die zich niet laat binden aan conventies en geruisloos filmische grenzen overschrijdt: een naam waar we hopelijk nog veel van zullen horen.
-Fedor Ligthart



6 Reacties

  1. Eraserhead

    Het was met een recente herkijk dat ik ook tot de conclusie kwam dat A History Of Violence een nagenoeg perfecte film is. Een op het eerste gezicht simpele film die achteraf boordevol lijkt te zitten.

  2. Ricardo Berentsen

    Wat ik altijd zo fijn vind aan Cronenberg is dat hij erg subtiel met de kijker speelt. Net even te lang het shot laten hangen op een kapot geschoten hoofd, waardoor het heel ongemakkelijk wordt.

  3. Verhoeven

    Over grote mislukkingen gesproken –> Brick en Before Sunset. Met beiden films kon ik werkelijk niets.

  4. Kyrill

    Een #11 waar ik nog noooooit van gehoord heb. Zeer opmerklijke keuze? Hoe bepaal je dat die op 11 komt te staan? Want ik kan me niet voorstellen dat ie het meest stemmen ofzo van iets heeft gekregen=)?

  5. theodoor

    Hij stond in vier (?) toplijstjes op behoorlijk hoge plaats. Deze lijst is een democratische optelling van al onze lijstjes. Hoe hoger de plaats, hoe vaker en hoe hoger hij elders genoteerd stond.

  6. Kyrill

    Oke mooi! Dan is toch stukje bekender dan ik had verwacht theodoor :)
    Mijn complimenten trouwens over de stukjes! En in zijn algemeen op salonindien :D


Reageer op dit artikel