Scrollend door de lijst met de vermeende beste 250 films van dit eerste decennium, werd ik bevestigd in mijn vermoeden: de trend is mogelijk al veel eerder ingezet, maar de glamour is verdwenen uit de hedendaagse cinema. Verdwenen zijn de ijzige filmgodinnen, de onderkoelde gentlemen, nonchalant jetsetgedrag en dito stilering, kortom, verdwenen is een universum dat ver staat van de dagelijkse realiteit zoals de meeste kijkers die ervaren. Verdwenen uit Hollywood én verdwenen uit de arthousefilm. Maar: verdwenen? Was het er ooit dan?

Jazeker, maar daarvoor moeten we zo ver terug in de tijd dat mogelijk alleen daaruit al een vertekening voortvloeit die mij de huidige absentie gewaar doet worden. In de arthousehoek denk ik direct aan Italiaanse en Franse meesters van de jaren 60 (Fellini, Antonioni, Demy, Resnais, zelfs in Bergman zie ik genoeg glamour). Denkende aan het Hollywood van de jaren 30 t/m 50 is glamour een nog veel meer overheersend element: met Hitchcock, Fred & Ginger-musicals, Von Sternberg en screwball comedy houdt het rijtje niet op.

Waar ik ongeveer op doel met het vage begrip ‘glamour’ gaf ik in de inleiding al een beetje aan. Glamour heeft natuurlijk de negatieve connotatie van ‘schone schijn, oppervlakkige mooiheid, klatergoud’, maar dat is niet geheel de betekenis die ik er in zie. Een van de definities die het woordenboek zal geven is ‘betovering’ en dat komt meer in de buurt. Betovering door stijl en presentatie. Het escapistische element dat in glamour schuilt koester ik, maar dit maakt de films van Peter Jackson en Tim Burton nog niet tot glamoureuze aangelegenheden. Toch is de grote afstand tot de dagelijkse realiteit een essentieel element in het begrip glamour en beschouw ik The Lady Eve als glamoureus, de wekelijkse romcom die Hollywood over ons uitstort over het algemeen niet.

Voor de Gouden Hollywoodjaren, de jaren 30, lijkt de overvloed aan glamour hiermee eenvoudig te verklaren. Puur escapisme dat Jan met de pet even zijn geldzorgen moest doen vergeten. Daarnaast heeft vrijwel elke film uit dit decennium iets intrinsiek artificieels doordat ze zo goed als volledig in de studio zijn opgenomen. Dit schept vanzelf een beeld dat we met name nu ervaren als afstandelijk ten opzichte van de realiteit. Het is zelfs die afstandelijkheid waar menig liefhebber van films uit dat tijdperk genoegen in schept.

Ergens, ik vermoed eind jaren 60, is de hele hang naar glamour overboord gezet en is het verworden tot een curiositeit die we nu enkel nog aantreffen in historisch drama, een genre dat alleen al door de stap terug in de tijd afstand creëert tot de kijker. Terzijde: niet geheel toevallig is het ook dit genre dat jaarlijks grossiert in Oscarnominaties voor de kostumering. Elke andere vorm van film moet zo dicht mogelijk bij de kijker staan, en daar past geen ‘betovering’ in. Gewone mannen en vrouwen, jongens en meisjes, die dingen meemaken die jou en mij ook zouden kunnen overkomen. Dat is, even gechargeerd, het beeld dat mij bijstaat van de hedendaagse cinema. Mannen in een midlifecrisis die een wijntoer maken. Homoseksuele neocowboys die met hun eigen gevoelens en die van hun omgeving overhoop liggen. Zelfs de grote boevenvangers van de jaren ’00 zijn gewone mannen, gespeeld door gewone jongens als Tommy Lee Jones en Jake Gyllenhaal.

Maar is dat waarom ik filmkijk? Met het voorbehoud dat het verder helemaal niets zegt over de kwaliteit van de film: nee. Het aantrekkelijke van film is dat het vrij is te breken met de wetten van de realiteit, en dus een alternatief beeld kan scheppen. Dit is zelfs wat je verwacht van een begaafd filmmaker, dit is waarmee de grenzen van film gezocht en doorbroken worden. En dit is nog los van het escapisme dat film óók is: geef mij die gestileerde private eye à la Humhprey Bogart, niet die afgeleefde kop van Jones. Laat me smelten bij een ijzige godin als Catherine Deneuve, vergeet het archetype girl-next-door dat tegenwoordig maatgevend is. Doe mij de nonchalante cool van een Mastroianni, ontredderde en gehavende gezichten heb ik teveel voorbij zien komen dit decennium. Met andere woorden: komend decennium weer wat minder gewoon en wat meer glamour!