00: De 25 beste films van het afgelopen decennium
#25 tot en met #21

22 december 2009 · · 2000-2009 + Lijst

Van de 120 genomineerde films kwamen er uiteindelijk 25 over de eindstreep. Vijfentwintig films die volgens ons het afgelopen decennium hebben gedefinieerd. Met pijn in het hart zagen we veel grote namen afzakken die eigenlijk allemaal wel vereeuwigd zouden mogen worden, maar de uiteindelijk lijst stelde ons gerust: het decennium kan prima in vijfentwintig titels samengevat worden. Deze hele week zullen we door middel van korte beschouwingen aftellen naar onze favoriete film van de afgelopen tien jaar.
Vandaag trappen we af met een musical, een writers-block, een kat en muis spel, een trage zwart-wit film en een modern sprookje.

Moulin Rouge

#25 Moulin Rouge (Baz Luhrman, 2001)
Bazz Luhrman verweeft in Moulin Rouge op magistrale wijze hedendaagse muziek met het Parijs van 1899. De plot is een amalgaan van verschillende klassieke epossen (waaronder Alexandre Dumas fils’ Camille) en opera’s, laat zich lezen als een ouderwets melodrama en speelt daarbij ook leentjebuur bij slapstickcomedy, musicals en videoclips. De film begint op zeer hyperactieve wijze; de postmoderne verwijzingen buitelen over elkaar heen en neemt pas gas terug wanneer de romance tussen protagonisten Satine en Christian bloeit . De Elephant-Love-Medley is het eerste rustpunt, en ook het moment waarop de karakters gaan leven. Toch valt de film niet uit elkaar in twee helften. Want ook wanneer het melodrama op zijn hoogst is, blijft Luhrmann zijn film volstoppen met kleine beeldgrappen, hysterische personages en bombastische musicalnummers. Het bevindt zich allemaal op het randje van kitsch, maar overdondert met zijn aanstekelijke bombast. Moulin Rouge is een visueel vuurwerk. Naast de heerlijk foute grappen heeft de film een hart in de vorm van de relatie tussen Christian en Satine. Zeker wanneer de film tegen het einde loopt speelt Luhrmann met sardonisch genoegen de geliefden in deze onmogelijke relatie tegen elkaar uit. En wanneer liefde dan toch alles lijkt te overwinnen heeft de flamboyante regisseur nog een laatste troef op handen. Moulin Rouge lijkt dan een postmoderne stuiterbal, met zijn melodrama, kitsch en gekte, maar alles is op een perfecte manier uitgebalanceerd.
-Theodoor Steen

Adaptation

#24 Adaptation. (Spike Jonze, 2002)
Weinig films afgelopen decennium die zo zeer als een frisse wind werden ervaren als die waar scriptschrijver en later regisseur Charlie Kaufman bij betrokken was. Die frisheid is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan hetgeen de films gemeen hebben; de verhalen voltrekken zich volgens een onvoorspelbare ‘logica’, springen van de hak op de tak en laten daarbij leemtes. Niet voor niets wordt de lineaire vertelstructuur gelaten voor wat het is, want Kaufman stelt bij herhaling de werking van geheugen, hersenen en (creatieve) denkprocessen centraal, en verkiest de rommelige ongrijpbaarheid hiervan te incorporeren in de vertelstructuur. Ook Adaptation. is een kijkje in het hoofd van een creatieveling, en wel van scriptschrijver Kaufman zelf. De worsteling te komen tot een kunstwerk dat als het even kan belangwekkende dingen zegt over het bestaan, maken we door middel van stream of consciouness-stijl vanuit eerste hand mee, terwijl het product in aanbouw zich gelijktijdig voor onze ogen ontrolt. Pretentieus? Absoluut, maar omdat (ook) deze film handelt over de moeilijkheid, zo niet onmogelijkheid, met kunst waarheden over het bestaan aan het licht te brengen, is het niet misplaatst. Interessant is het als films meerdere lagen kennen, maar spannender wordt het als die lagen compleet met elkaar verweven zijn. En daar is Adaptation. een van de meest geslaagde voorbeelden uit afgelopen decennium van.
-Rik Niks

NCFOM

#23 No Country For Old Men (de gebroeders Coen, 2007)
Het leek er even op alsof de gebroeders Coen hun ontzaglijke talent aan de wilgen hingen in dit decennium, maar niets bleek minder waar. In 2007 sloegen zij de criticasters van zich af met een van hun beste films tot nu toe, een zwartgallige en gewelddadige boekverfilming die het bronmateriaal oversteeg. Door buiten hun eigen universum te treden maakten de Coens een universele film over onze tijd van terreur en angst waarin het kwaad schijnbaar niet meer te stoppen valt. Dat kwaad wordt fantastisch verpersoonlijkt door huurmoordenaar Javier Bardem in de rol van zijn leven. Gewone man Josh Brolin mengt zich met kwade zaken in, en terwijl hij als gevolg daarvan opgejaagd wordt, kan oude autoriteit Tommy Lee Jones niets doen dan hulpeloos toekijken en verlangen naar betere tijden. Het kwaad slokt gestaag onze wereld op, terwijl zij die waar we op rekenen om dat te voorkomen het vermogen niet hebben om dit te stoppen. Laat het maar aan de Coen broers over om van dit zware materiaal met gevoel voor (zwarte) humor een ijzingwekkende thriller te maken. Onvermijdelijke verdoemenis is zelden zo mooi, letterlijk (het prachtige camerawerk van Roger Deakins) en figuurlijk, op film vastgelegd. In dit decennium in ieder geval.
-Kaj van Zoelen

#22 Werckmeister Harmóniák (Béla Tarr & Ágnes Hranitzky, 2000)
In een wereld waar mensen niet meer de tijd lijken te kunnen of willen nemen om stil te staan en om zich heen te kijken, neemt het oeuvre van Béla Tarr een tegengestelde richting. Slepend lange takes, beklemmende zwart-wit fotografie, een minimum aan shots en een speelduur die op zijn minst twee uur bedraagt, maar kan oplopen tot meer dan zeven uur. Het zijn niet de ingrediënten die de massa naar de bioscoop krijgt, maar dat is ook Tarr’s bedoeling ook niet. Het is voor hem belangrijk dat zijn films hetzelfde tempo hebben als het leven dat hij vastlegt.
Werckmeister Harmóniák is daar een uitstekend voorbeeld van. Zijn plek in onze top 25 van dit decennium verdient hij dan ook voornamelijk aan de prachtige cinematografie; de adembenemende zwart-wit fotografie zorgt samen met de magnifieke soundtrack en de pacing voor een hypnotiserend effect, die gezamenlijk het plot een extra spanning geven. Tarr betrekt je in een wereld waar een boosaardige prins met zijn circus een klein dorp in Oost-Europa tegen zichzelf opzet en overspoelt met rellen. Het is een subtiele allegorie naar de tirannie waar de bevolking van Oost-Europa decennia lang mee geleefd heeft. Elk van de slechts 32 shots kennen een zorgvuldige opbouw, waarbij vooral de climax van Werckmeister Harmóniák zorgt dat dit stukje cinema een angstaanjagende, blijvende indruk achterlaat.
-Ricardo Berentsen

#21 Sen to Chihiro no kamikakushi (Hayao Miyazaki, 2001)
Hayao Miyazaki was onder conaisseurs al bekend als een regisseur van fantasierijke animatiefilms. Pas met Spirited Away werd hij bekend bij een groter publiek, en dat is geen wonder. Hoewel Spirited Away niet Miyazaki’s beste film is (die plaats gaat naar My Neighbour Totoro), blijft het wel een prachtig sprookje en een kernpunt in Miyazaki’s oeuvre. De avonturen van Chihiro/Sen in een badhuis voor de goden is compleet onvoorspelbaar: het is een op het eerste oog abstracte wereld met zijn eigen regels, die niet altijd even duidelijk zijn, maar wel op hun eigen manier logisch voelen. Een mindere film zou overvol voelen, maar het bijzondere van Spirited Away is dat juist het fantastische als normaal over komt. De goden bezoeken een badhuis, monsters maken gebruik van treinen en kikkers zijn gierig. Het komt allemaal op een vreemde manier bekend voor. En hoewel de film vol zit met kleurrijke personages is er geen spatje bombasme op te merken. Dat komt vooral omdat er geen echte antagonist is. Yubaba en Zeniba blijken beiden goede kanten te hebben, waarbij vooral Zeniba vriendelijk blijkt te zijn. Maar ook vriendelijke personages hebben hun mindere kanten. No-Face blijkt een monster, maar wel een die geliefd wil worden, en Haku is een getroubleerd personage. Binnen de epische wereld der goden blijken alledaagse emoties en problemen nog steeds aanwezig. En dat maakt van Spirited Away een film die tegelijkertijd klein en ontroerend en groots en meeslepend is.
-Theodoor Steen

Morgen volgen nummers 20 tot en met 16 van onze ‘De 25 beste films van het afgelopen decennium’. Stay tuned!



9 Reacties

  1. Kyrill

    ”(die plaats gaat naar My Neighbour Totoro)”
    Ben ik het dan weer niet mee eens. Voor mij is Grave Of The Fireflies zijn beste :)
    Verder mooie nummers 25 tot en met 21! Alleen Moulin Rouge kwam ik de eerste keer totaal niet doorheen. Wellicht komend jaar een herkijk want dat was ook een geslaagd verhaal met Finding Neverland en Dogville voor mij =)
    #22 is de enige die ik nog nooit gezien heb of ben aan begonnen. Had er uberhaupt nooit van gehoord lijkt me een mooie film. Hoe bedoelen jullie alleen dat hij minimaal 2 uur duurt en als het kan 7 uur?

  2. Kaj van Zoelen

    Grave of the Fireflies is niet van Miyazaki.

  3. Ricardo Berentsen

    Kyrill, die speelduur gaat over het oeuvre van Tarr. Satan’s Tango duurt meer dan zeven uur, maar de The Man From London iets meer dan twee.

  4. Erwan

    hmm, ja die zin met de speellengte van Tarr was voor mij ook eerst een mysterie maar nu dus opgelost. Ik maar denken dat er een TV-versie was a la “Das Boot” of “Fanny & Alexander” die veel langer duurt :-)

    Ben benieuwd naar de rest van jullie lijstje en wat er op numero 1 staat (heb een idee maar zal wel weer niet kloppen: laatste Lynch? ;-) )

  5. Rik Niks

    “Het is voor hem belangrijk dat zijn films hetzelfde tempo hebben als het leven dat hij vastlegt.”

    Waarom, Ricardo?

  6. Kaj van Zoelen

    @Rik: Spike Jonze zou toch ook wel een deel van de credits voor de kwaliteit van Adaptation mogen krijgen, lijkt me.

  7. Bram Ruiter

    @Erwan: dat zul je geduldig moeten afwachten, natuurlijk. ;-)

  8. Ricardo Berentsen

    @Rik, Dit (http://www.kinoeye.org/04/02/ballard02.php) is een vreselijk interessant interview over de beweegredenen van de man, het legt het een stuk beter uit dan ik zou kunnen.

  9. Verhoeven

    Afwisselend lijstje, met voor mij Werckmeister Harmóniák dus wel als de film die ik nu echt eens moet gaan zien.


Reageer op dit artikel