De films van Joe Dante

28 november 2009 · · Beschouwing

Het is altijd een gevaar iets of iemand de meest onderschatte of overschatte dit-of-dat te noemen, maar ik doe het toch: Joe Dante is de meest onderschatte regisseur. Het aller tijden laat ik nog even afterwege, want dat zijn nog gevaarlijker termen. Maar toch, als er een man meer serieuze aandacht verdient is het Joe Dante. Joe Dante is regisseur van klassiekers als Gremlins, Gremlins 2, Explorers, Matinee, The Howling, Innerspace, Small Soldiers, The Second Civil War en The ‘Burbs. Allen films die een vermakelijk uiterlijk hebben, technisch briljant zijn, maar toch onderschat worden. Hoewel Joe Dante gezien wordt als een director for hire, schuilen er in zijn films diepere lagen, en is er duidelijk sprake van een auteur. In het werk van Joe Dante zijn er namelijk een aantal thema’s die steeds terugkomen, zelfs in mindere werken als The Warlord: Battle For The Galaxy en Looney Tunes: Back in Action.

Joe Dante is grootgebracht met de cartoons van Tex Avery, sci-fi pulp, Universalhorror en de stopmotion van Ray Harryhausen. Na een jeugd als filmisch alleseter begon hij te werken als trailereditor voor Roger Corman. Hij zette de trailers voor verscheidene Corman-producties in elkaar en leerde hier ook mascotte Dick Miller kennen, die naast werk voor Corman ook in vrijwel elke film van Dante zou opduiken. Dante ging een weddenschap aan dat hij voor een beperkt budget een film in elkaar zou weten te draaien, en dat lukte. Hollywood Boulevard is een typisch postmodern broddelwerkje, waarin een filmset van een b-filmmagnaat wordt overspoeld door rampen en een serial killer. Het zet de toon voor de rest van zijn films, waarbij filmische verwijzingen, anarchistische humor en chaos in het plot verweven worden.

Maar Dante verweeft daarnaast een politieke boodschap in het cartooneske geweld. Het is namelijk het slapstickgeweld wat in zijn film vaak omslaat in echt geweld, echte chaos. De gremlins in Gremlins mogen dan slapstickgeweld omarmen, ze scheppen wel chaos in het dorp, en brengen echte terreur teweeg. Terwijl we eerst lachen om de Gremlins die meezingen met Snow White and The Seven Dwarfs, wordt het geweld tegen het einde levensgevaarlijk voor de protagonisten. In elke Dante film zit dan ook wel een scène waarin de humoristische sfeer tijdelijk omslaat in een grimmige sfeer. In Gremlins hebben we onder andere de controverse rondom de dode vader in het kerstmanpak dat in de schoorsteen is blijven steken. Maar in Matinee vernietigt de William Castle-achtige film zelfs de bioscoop, in The Second Civil War wordt de politieke satire bloedserieus wanneer er hoofdpersonen onder vuur komen te liggen, en in Small Soldiers blijken zoetige barbies monsterlijke Frankensteins. Deze film vormen samen een trilogie waarin slapstick en oorlog elkaar steeds meer in de weg beginnen te zitten totdat ze explosief tot een einde komen.

Meer nog stopt Joe Dante zijn films vol met kritiek op multinationals en grote bedrijven. Dante is sceptisch tegenover mensen die de macht hebben wat zich uit in kritiek op Enron-achtige bedrijven in Gremlins 2, grote pharmaceutische bedrijven in Innerspace, speelgoedbedrijven en commercie in Small Soldiers en de senaat en het witte huis in The Second Civil War. Meest opvallend is nog wel de kritiek op hoe Warner Brothers met zijn Looney-Tunes-stal omgaat in…. Warner Brothers Looney Tunes: Back in Action. Dante bijt de hand die hem voedt, en hoewel de film een niemendalletje is, getuigt het wel van ballen. Dante is dan ook iemand van de satire en zelfspot. Hij parodieert zijn eigen Gremlins tot het botte af in Gremlins 2, hij neemt zijn eigen film in de zeik in Looney Tunes: Back In Action, en hij stopt kritiek op het voyeurisme van film in The ‘Burbs. Het is een man vol tegenstrijdigheden, die in zijn oeuvre lef toont in de manier waarop hij serieuze thema’s, chaos en humor in elkaar overlaat gaan, en zichzelf daar dan ook eens niet volledig serieus neemt. Die houding zouden meer regisseur moeten hebben in een tijdperk waarin entertainment, lef en diepere lagen steeds meer van elkaar verwijderd lijken.


Onderwerpen:


2 Reacties

  1. Eraserhead

    Fijn dat je aandacht besteed aan deze (zoals je zelf al aangeeft) enorm onderschatte regisseur. Als kind vond ik zijn films al geweldig en als volwassene vind ik ze nog beter, het kenmerk van een regisseur die weet wat hij doet..

    En ik kijk enorm uit naar The Hole.

  2. theodoor

    Fijn medestanders te hebben. Inderdaad, Joe Dante is een regisseur die cross-over entertainment maakt, films die door jong en oud bekeken kunnen worden, omdat er altijd meer onder de oppervlakte schuilt. Ik ben groot fan en hij is een van mijn vijf favoriete regisseurs. The Hole is mijn meest geanticipeerde film van 2010.


Reageer op dit artikel