In het eerste deel van mijn reis langs de Terminator films, stuitte ik op het fenomeen blockbuster. Terminator 2 benoemde ik tot een van de beste, meest solide blockbusters allertijden. Daarnaast was Terminator 2 ook nog een bijzonder geslaagde sequel. Wanneer we twaalf jaar later opnieuw lekker gemaakt worden met een sequel, ging menig hart sneller kloppen.

James Cameron was echter niet meer van de partij, en dat is duidelijk merkbaar aan de wijze waarop de door Cameron zorgvuldig neergezette wereld stukje bij beetje naar de filistijnen wordt geholpen. Langzaam maar zeker worden in het derde en vierde deel uit de serie de personages de nek omgedraaid en het verhaal slechts opvulling. Een schaamteloze moord op een franchise.

Terminator 3: Rise of the Machines (2003)

Jonathan Mostow stond aan het roer van de film, een man zonder noemenswaardige titels op zijn cv – hoewel dat in het geval van Cameron ook niet het geval was ten tijde van The Terminator. De rol van de jongvolwassen John Connor, in het tweede deel nog gespeeld door Edward Furlong, wordt hier vervuld door Nick Stahl (Carnivale). Zijn rebelse karakter wordt om zeep geholpen, Nick Stahl speelt John Connor als allesbehalve de tough guy die het moet worden in de verdere verloop van het verhaal.

Opvallend aan de film is dat men nagenoeg dezelfde formule erop na houdt. Arnold Schwarzenegger is terug, de one-liners zitten er vrijwel allemaal in (hetzij soms iets anders geformuleerd), en de opbouw is gelijk aan de vorige delen. Dat wil zeggen, er wordt geopend met bliksemschichten, waarna de Terminator als een soort Adamsfiguur ten tonele komt.

So far so good, zou je zeggen, ware het niet dat er besloten is een vrouwelijke Terminator in het verhaal te schrijven, als tegenhanger van Schwarzenegger’s glansrol. Deze T-X, zoals het model heet, wordt gespeeld door Kristanna Loken, en ze is, ondanks haar stalen gelaat, nergens overtuigend als cybernetic organism. De keuze voor een vrouwelijke Terminator wordt nergens goed gefundeerd, waardoor het toch vooral begint de lijken op een tafereeltje a la Michael Bay, waarbij gehoopt wordt dat het testosteron flink opgewekt wordt. Wanneer de T-X in een van de meest tenenkrommende scenes haar borsten vergroot, ze kan haar mechanische lichaam immers veranderen van vorm, ter verleiding van een slachtoffer, wordt tevens duidelijk dat de kwaliteit van de humor ook een dieptepunt heeft bereikt.

De film leunt, nog meer dan de voorgaande delen, vooral op de actie. De achtervolgingen mogen er zeker zijn, hoewel deze nergens de adrenalinerushes benaderen uit de vorige delen, gezien van karakteropbouw geen sprake is. Dit gebrek aan feeling voor de personages draagt tevens niet bij aan het verhaal, dat sowieso matiger wordt uitgewerkt. Waar de eerste twee delen het fenomeen plothole kundig wisten te omzeilen, trapt Terminator 3 er midden in.

Uiteindelijk is Terminator 3 vooral een nutteloze herhalingsoefening van deel 2, zonder dat niveau ook maar te evenaren. Het slotstuk van de film, hetgeen al die tijd naar werd opgebouwd, stelt teleur, en daarmee graaft de film zijn eigen graf. Terminator 3 is vooral een overbodige film, die nooit de canonwaardige status van zijn voorgangers zal behalen. Slechts geschikt voor een avondje actie en herinneringen aan twee films die wel boven de gemiddelde actiefilm uitsteken.

Terminator Salvation (2009)

Onlangs ging er een nieuw deel uit de franchise in premiere, met opnieuw een matig regisseur aan het roer. Dit maal was het de beurt aan McG, en een regisseur die zich zo noemt, mag éigenlijk niet werken aan welke film dan ook. Met in mijn achterhoofd het afschuwelijke Charlie’s Angels bekeek ik Terminator Salvation, en de grote vraag na afloop was, wat dit in godsnaam nog met de franchise te doen heeft.

Terimator Salvation slaat werkelijk elke herinnering aan de eerdere films overboord, op de personages na. Nou ja, John Connor zit erin, en verder zijn er tientallen personages bijgeschreven, die allen direct na het zien van de film in de vergetelheid geraken. Het grootste gemis is Schwarzenegger, die op een CGI-verschijning van een luttele seconde na niet in de film verschijnt. De acteurs krijgen geen van allen hun personage van de grond, ook Christian Bale lukt het niet om met enige overtuiging zijn tekst op te dreunen.

De film speelt zich af na Judgement Day, en dat zou een goede kans kunnen zijn om mooie postapocalyptische landschappen af te leveren, maar niets is minder waar. Terminator Salvation heeft geen aandacht voor de vernietigde wereld en ook niet voor de karakters. Men begint en eindigt met een hoop spektakel, dat nergens nog doet denken aan de actie uit de eerdere films. De ambiance is geheel anders, de kenmerkende humor is gestaakt, en de welbekende one-liners worden uit verplichting halfzacht opgedreund.

Terminator Salvation maakt meer dan duidelijk dat blockbusters maken niet voor iedereen weg gelegd is. Het is een film die qua sfeer nog meer op Transformers lijkt, dan op de werkelijke Terminator. Het is een film die niet gemaakt had mogen worden. Zelden heb ik zo’n schaamteloze vertoning gezien, waar deel drie het mes op de keel van de Terminator zette, is dit toch wel de doodsteek. En dat is te hopen ook.

Tja, en de Terminator franchise, ‘You are terminated.’