Het begin van het einde
#00 Een introductie tot mijn Apocalyps-serie
13-04-2009 | Bram Ruiter | Aankondiging, Apocalyps
Het moment waarop Robin Williams en consorten proberen te vluchten voor een maniakale jager in Jumanji koester ik nog steeds. Tot dan had de film zich voornamelijk in en om een huis afgespeeld en was slechts het interieur wat aan vernieuwing toe. Als zij niet veel later in het centrum van de stad komen lijken niet alleen zij last te hebben van door het gelijknamige bordspel op hol geslagen dieren. Alle inwoners hebben zich overgegeven aan de angst voor dit ‘bovennatuurlijke’ spektakel en zijn massaal aan het plunderen en rennen geslagen. Voor mij als 9 á 10 jarige had dit een enorme impact, dat zo’n uit de hand gelopen situatie van mensen een stel wilden kon maken. Die scène fascineerde me en tekende een begin voor mijn interesse in het einde van de wereld, de dag des oordeel of ook wel: de Apocalyps.
Toch zou mijn interesse in dit zogenaamde subgenre pas echt gaan leven door het zien van twee films die dezelfde setting gebruiken voor het vertellen van twee verschillende thema’s. Dawn of the Dead (de remake) was mijn eerste echte horrorfilm, maar hetgeen mij het meest aansprak was wederom de plotseling opduikende chaos, het verval van de mensheid, de overlevingsdrang en de ethische kwesties die erbij komen kijken. Snyder’s debuutfilm was verre van perfect, toch staat de openingscène waarin Snyder in luttele minuten de ochtend van de chaos neerzet als een huis en sluit hij deze met een Johnny Cash’ The Man Comes Around ondersteunde creditsequentie genadeloos af. Wat volgt zijn scènes die leuk zijn en rustig voortkabbelen, maar nergens het overdonderende introotje weten te overstijgen.
Hetzelfde geldt in minder mate voor 28 Days Later, waar de intro het tegenovergestelde van de eerdergenoemde chaos blijkt te zijn. Ik beschreef de situatie al in mijn vorige artikel over In the Mood For Love: Cillian Murphy wordt wakker in een ziekenhuisbed en loopt het eerste kwartier van de film (zo voelt het tenminste) door de lege straten van London, terwijl Godspeed You! Black Emperor een melancholisch deuntje speelt. Ook Danny Boyle zet één van de meest bijzondere filmopeningen ooit neer door een eenzame man met een tasje vol Pepsiblikjes te laten rondzwerven en zich te vergapen aan te stilte om hen heen. Wat volgt heeft wederom niet de sterkte van de opening, maar dat maakt weinig uit, omdat de rest van de film nauwkeurig het einde van de mensheid verslaat. Boyle maakt van Engeland een post-apocalyptische setting zonder er al te veel geld aan uit te besteden en weet ook nog maatschappelijke kwesties zonder pretenties naar voren te brengen.
Als snel pakte ik Openbaringen, het laatste boek in de Bijbel, erbij en begon de symboliek terug te vinden in andere films van hetzelfde thema, waarvan mijn waardering maar bleef toenemen. Toch zou het nog vier jaar duren voordat ik aan deze artikelserie zou beginnen.
Waar Salon Indien collega Theodoor zich al waagde aan het bespreken van allerhande horrorfilms en hij samen met collega Kaj bezig is met een herwaardering voor Joss Whedon, zie ik mij door mijn onuitputtelijke interesse genoodzaakt bezig te houden met het einde van de wereld.
In gestructureerde recensies zal ik verschillende bekende en obscure films rondom de Apocalyps analyseren. Ik zal elke film op drie punten uiteenzetten:
Oorzaak en gevolg
Ik beschrijf het plot en wijd uit over de oorzaak, schaal en gevolg van de ramp. Is het daadwerkelijk de ondergang van de wereld of blijft het alleen beperkt tot London (zoals in 28 Days Later wordt gedacht)? Hoe heeft dit zover kunnen komen? Enzovoort.
Four Horsemen
In Openbaringen wordt verteld over hoe het einde van de wereld wordt aangekondigd door een viertal ruiters: honger, ziekte, oorlog en de dood. Ik zal dan kijken welke van de vier worden behandelt en zal ook de context behandelen. Een film als Dr. Strangelove behandelt ook het einde van een wereld en hoewel dit op een satirische wijze wordt gedaan is duidelijk een angstige blik jegens de koude oorlog te zien. Wat hebben de filmmakers willen vertellen met dit verhaal? En wordt dit onderwerp goed naar voren gebracht? Op die manier kijk ik dus hoe de film in zijn tijd past of ons waarschuwt voor een akelige toekomst. Maar ook zal ik hier uitweiden over eventueel aanwezige lagen van het narratief en de symboliek in vergelijking met andere gebeurtenissen en verhalen. De inhoudelijke waardering dus.
Presentatie
En uiteindelijk zal ik gaan kijken naar het onvermijdelijke: de technische kant van het verhaal. Hoe laat de regisseur zijn publiek genieten van de chaos, of hoe laat de cinematograaf door zijn ongeïnspireerde cameravoering het publiek geen moment meeslepen met de personages, of waarom acteren de acteurs zo vreselijk houterig en heeft dit dan allemaal wel een functie? De typerende filmkritiek, met wat afstellingen voor het subgenre dat ik hier ga bespreken.
Aanstaande vrijdag zal ik vermoedelijk beginnen met A Boy and His Dog, een cultfilm uit 1975 van L.Q. Jones, maar dat is geen richtlijn, meer een gok, want ik zou het ook zo over The Day After Tomorrow kunnen hebben. Zolang het maar rondom de Apocalyps gebeurt: pre, tijdens of post.
Forum
Op 13-04-09 om 22:10 #
Ik kijk erg uit naar deze reeks. Thema- tjes zijn zó hip en modern!
Op 13-04-09 om 23:10 #
Ja. I love de Apocalyps!
Het woord ‘eenmanscanon’ is trouwens ietwat paradoxaal. Alles wordt maar gecanoniseerd tegenwoordig.
Op 14-04-09 om 18:20 #
Ook ik ben benieuwd. Waarin verschillen deze films trouwens van doomsday-films (waar het op FilmTotaal al enige tijd over gaat)…?
Op 15-04-09 om 12:50 #
Dat en het feit dat Bram van plan is kwalitatief interessantere films te bespreken.
Op 15-04-09 om 13:35 #
Als het ene forumlid van Filmtotaal die ermee bezig is, moet ik zeggen dat ik het er niet mee eens ben dat het kwalitatief interessantere films zijn die Bram wil bespreken, als ik tenminste uit kan gaan van de films die in dit artikel genoemd zijn.
28 days later, Dawn of the Dead, Dr. Strangelove, The Day after Tomorrow en A Boy and his Dog heb ik allemaal al bekeken in verband met mijn project.
Ik benader het op een andere manier, vergelijk het niet met de bijbel en ook de technische kant laat ik achterwege, daar ik daar te weinig verstand van heb.
Maar het klinkt interessant, dus ik ga zeker volgen hoe er door Bram over deze films gedacht wordt.
Op 15-04-09 om 14:26 #
Ik bedoelde het ook absoluut niet als een fuckyou jegens Shateandar. Ik ben al geruime tijd geïnteresseerd in het fenomeen en kreeg door jouw initiatief zin om ook zoiets te doen.
Overigens ga ik niet heel zwaar wegen aan Openbaringen. Ik zal zeker, als dit de kroon van de symboliek is, uitgaan van het boek, maar daarbuiten zal ik hoogstens kijken naar de Vier Ruiters.
In ieder geval prettig om te lezen dat men hier naar uitkijkt.
Op 15-04-09 om 14:39 #
Zo heb ik het ook niet opgevat hoor.
Ik ben blij dat ik iemand heb kunnen ‘inspireren’, zoals ik al zei, ik ben benieuwd wat iemand anders van de wat minder bekende films denkt.
Films als A Boy and His Dog, maar ook A Quiet Earth, Six-String Samurai, Lord of the Flies, Colossus: The Forbin Project en zo zijn er nog veel meer.
Op 15-04-09 om 15:59 #
Ik had al een heel lijstje samengesteld en Theo helpt ook venijnig met het zoeken van andere obscuriteiten, maar zoals gezegd wil ik me niet beperken tot dat. Ik wil nog een Kevin-Costner-Apocalyps Double Bill doen en een film als Apocalypto bespreken zal ook niet helemaal misstaan. Aanstaande vrijdag komt dus de eerste.
Op 15-04-09 om 16:03 #
Oh, excuses Alex. Ik heb per ongeluk jouw reactie verwijdert. We krijgen achter de schermen echt een hoop Spam binnen en dan zit er niets anders op domweg te klikken tot je het einde bereikt. Vervolgens gebeurde waar ik al bang voor was, ik verwijderde een user-comment. Ik hoop dat je nu nog kan reageren, Alex.
En Shateandar, anders kom je op het forum en deel je jouw groeiende lijst Apocalyps-films met ons. :)
Op 15-04-09 om 16:06 #
Oh, Shateander, mijn excuses. Ik bezoek zelf filmtotaal niet meer, maar ik ging er eigenlijk vanuit dat op filmtotaal alleen de grote titels besproken werden (dus niet dingen als A Boy and His Dog). Hoop je niet beledigd te hebben.
Op 15-04-09 om 20:30 #
Daar gaat mijn mooie reactie. ;-)
No problem, kan gebeuren.
Ik kwam trouwens een ideale titel tegen, net nadat ik deze aankondiging las, maar volgens mij is deze romantische film (een romantische film over de Apocalyps?) bijna nergens te vinden: The Four Horsemen of the Apocalypse (Rex Ingram, 1921).
Op 15-04-09 om 21:54 #
Ja, die stond ook al dik en breed op mijn lijstje. Daar ben ik erg benieuwd naar, want in de stomme jaren zijn er bijzonder weinig films die dit onderwerp behandelen. Thanks anyway, ik ga er naar op zoek.
Oh, ik heb hem al gevonden en hij lijkt weinig met het ondergaan van de wereld te maken te hebben:
http://www.archive.org/details/The_Four_Horsemen_of_the_Apocalypse
Op 15-04-09 om 22:42 #
Ik voel me niet beledigd hoor, ik reageerde alleen maar omdat ik met dit project waar ik mee bezig ben juist probeer om de wat meer obscure films uit het genre te vinden en te bekijken.
Ik heb ook al aardig wat bekende films uit het genre bekeken, maar die horen er gewoon bij, zonder die te kijken kun je nooit een goed beeld krijgen van het hele sub-genre.
En dan heb ik het niet alleen over films als 28 Days/Weeks Later, Romero’s ‘of the Dead’ films, Carpenter’s Apocalypse trilogie (Carpenter’s woorden, maar niet echt een officiële trilogie voor zover ik weet)… maar ook over ‘blockbuster’ films als The Matrix en Terminator.
Er zijn zoveel verschillende uitgangspunten van het genre, dat is wat het voor mij juist zo aantrekkelijk maakt.
Oh en Bram, je zal de site al wel kennen als je een beetje gezocht hebt, maar ik heb veel titels gehaald van http://www.doomsdaymovies.com/ … misschien dat er nog wat bijstaat voor je.
Op 15-04-09 om 23:30 #
Ja, die had je me al eens gegeven, maar ik vind het zo jammer dat je geen duidelijk overzicht hebt gecreëerd voor jezelf. Dat je nergens kan terugkijken wat je nou precies allemaal gezien hebt, inclusief je bevindingen erover. Daar doelde ik op.
Op 16-04-09 om 07:46 #
Dat heb ik wel gedaan, maar op het moment alleen nog maar voor mezelf, ik weet precies welke films ik bekeken heb en wat ik ervan vond. Als ik het zichtbaar wil maken voor andere mensen moet ik het taalgebruik in m’n overzichtje flink aanpakken.
Maar ik heb er weinig interesse in om het ‘professioneel’ maken, was van plan om een simpele kleine website te maken en het dan met een beetje humor de film te beschrijven en te beoordelen.
In principe zou ik het ook op het forum van Filmtotaal kunnen doen zoals Rich Art etc voorstelden.