Inglourious Basterds (2009)

28 augustus 2009 · · Kritiek

Film is a girl and a gun, right?

Quentin Tarantino is een levende encyclopedie vol liefde voor exploitation, blaxploitation, kung-fu, horror, carsploitation. In al zijn films gebruikt hij zijn encyclopedische kennis van allerhande subgenre’s om zijn verhaal vorm te geven. Reservoir Dogs was een ode aan de heistmovie, Kill Bill aan Kung-fu en spaghetti-western, Death Proof aan de carsploitation en zijn nieuwste Inglourious Basterds (geen typo) is een ode aan allerhande oorlogsgenre’s. De titel is ontleend aan de Italiaanse oorlogsfilm Inglorious Bastards, maar het is geen remake in de strikt zin van het woord. Inplaats van alleen een verhaal over een groep Dirty Dozen-achtige vrijbuiters gaat Inglourious Basterds over veel meer personages en verhaallijnen.

Ik heb hier en daar moeite met Tarantino’s cinemagerichtheid, waarbij de vele kwinkslagen en filmverwijzingen soms in de weg komen te staan van het plot (daar had vooral Death Proof last van), en bijna elk personage een aftekening lijkt van Tarantino’s eigen filmgeletterde karakter. Dit weet hij goed te vermijden in Inglourious Basterds door de filmverwijzingen intrinsiek in het plot te verweven. De film draait om een geheime operatie die zich afspeelt in een cinema, een belangrijk personage is een duitse actrice, het emotionele hart van de film is de vrouwelijke bazin van een bioscoop, een ander personage is filmcriticus en er is ook een grote rol weggelegd voor Joseph Goebbels.

Maar daarnaast is ook film zelf een personage. Van de vijf hoofdstukken in Inglourious Basterds zijn de laatste twee afhankelijk van film. Personages moeten zich weten te redden met kennis van film, letterlijk. Het leven van een personage hangt er van af of hij bekend is met de films van Leni Riefenstahl. Een ander personage maakt zelf een film die (figuurlijk) heerst over leven en dood. Sterker nog, de film zelf, en ik probeer nu niks te verklappen, is op een eigen niveau ook in staat om de verwachtingen van de kijker volledig te ondermijnen (en te heersen over leven en dood).

Maar niet alleen de plot is afhankelijk van film, Inglourious Basterds leest als een lexicoon van voor-oorlogse (en hier en daar na-oorlogse) cinema. Er wordt verwezen naar Pabst, Le Corbeau van Clouzot (in een mooie verwijzing naar de filmgeschiedenis), Leni Riefenstahl, King Kong, The Searchers en, in de beste inside-joke van de film , de auteurstheorie van Cahiers du Cinema. Maar de film laat zich zelf ook lezen als een clash tussen duitse propagandafilms uit de tweede wereldoorlog (een belangrijk plotpunt), amerikaanse heroische oorlogsfilms en oorlogsexploitation. Ook vindt er in een paar segmenten een soort samensmelting plaats van (Spaghetti-) western en oorlogsfilms, wat te zien is hoofdstuktitel Once Upon A time in Nazi-Occupied France en de muziek van Morricone.

Wat Inglourious Basterds echter één van de beste Tarantino’s maakt is niet alleen dat de filmverwijzingen de film niet in de weg staan maar onderdeel zijn van het verhaal, maar ook het plezier dat hij weet terug te brengen in de oorlogsfilm. De serieusheid die in veel oorlogsfilms nu de dienst uit maakt is niet geheel verdwenen, maar er is ook gewoon plaats voor explosies, helden, enge schurken (Christoph Waltz verdient een oscar voor zijn vertolking van gladde schurk Colonel Landa), femme fatale’s, heel veel humor en onverwachte wendingen.

De achtbaan van de film wordt pas laat ingezet, in het derde hoofdstuk, maar dat maakt niet uit, want de eerste twee hoofdstukken zijn ook erg sterk. Het eerste hoofdstuk laat zien dat Tarantino spanningsopbouw tot in het uiterste beheerst, en de tweede is een Dirty Dozen-achtige introductie van de Basterds. De Basterds zijn de bijrol in hun eigen film, maar ook dat maakt niet uit, omdat personages als Shosanna, Colonel Landa en Bridget Von Hammersmark pas echt de show stelen. Inglourious Basterds is luidruchtig, humoristisch, een rollercoaster. Tarantino sluit de film af met de zin “This might be my masterpiece”, en de tijd zal het leren, maar misschien heeft hij nog gelijk ook.


Onderwerpen:


1 Reactie

  1. Jordi

    Toffe recensie! Ik ben het roerend met je eens :)


Reageer op dit artikel