“You cannot negotiate with gravity.”
Miami Vice (Michael Mann, 2006)

23 juli 2009 · · Analyse

De fantastische openingsscène van Michael Mans Miami Vice zet meteen de toon voor de rest van de film. Abrupt worden we midden in de actie gegooid, in een club waarin Numb/Encore van Jay-Z en Linkin Park uit de speakers knalt. De hoofdpersonages worden slechts met enkele medium shots “geïntroduceerd,” te midden van losse beelden van dansende mensen. Het geweld dat Crockett en Tubbs gebruiken op weg naar een doelwit wordt argeloos uitgevoerd, is snel en mechanisch: in hun wereld is dit zoiets alledaags dat het niet eens meer van belang is. Maar net als er ergens naar toe opgebouwd lijkt te worden volgens de traditionele regels van de politiefilm, wordt dit afgekapt en dient zich een nieuwe situatie aan. Miami Vice is dan ook geen standaard politiefilm, maar een meesterwerk van Mann dat alle regels aan zijn laars lapt terwijl het lijkt alsof hij juist vol clichés zit.

Het is de conclusie van meer dan twintig jaar politie- en misdaadfilms van Mann, het genre waar hij zich met o.a. Heat de absolute meester van verklaarde. In die zin is de keuze van het openingsnummer niet toevallig. Aan de verdoving (“numb”) van de moderne wereld en diens instituten probeert Sonny Crockett in deze film te ontsnappen, terwijl Mann door zijn eigen televisieserie uit de jaren ’80 te verfilmen een toegift (“encore”) geeft. De tekst van Jay-Z is ook toepasselijk, van de wereldreizen die een voorbode voor de reizen van Crockett en Tubbs zijn tot de manier waarop Jay-Z zichzelf aan de top plaatst: Mann zou zonder opscheppen hetzelfde kunnen zeggen.

De inferieure “extended cut” die op DVD verkocht wordt als een “Director’s Cut” terwijl hij dat niet is, met een andere opening (een actiescène) en allerlei kleine toevoegingen die de vaart en subtiliteit uit de film halen, geeft inderdaad aan dat, zoals Jay-Z het zegt, “soon you gon’ see you can’t replace him / with cheap imitations for these generations!” Dit kan natuurlijk ook een knipoog zijn naar de fans die de oude serie in filmvorm verwachten en niet begrijpen dat Mann inmiddels 22 jaar verder is. Voordat de zanger van Linkin Park het nummer helemaal om zeep brengt, wordt er een nieuw nummer ingezet, en voordat dat liedje goed en wel bezig is wordt het alweer vervangen. Elke is elektronischer dan de vorige.

Zo zit de film ook in elkaar. Voortdurend doen zich nieuwe problemen voor die de oude situaties doen vergeten en het onzinnig maken op de toekomst te richten. Iedereen in de film zit vast in het moment, dat belangrijker is dan wat daarvoor of erna gebeurt. Dit wordt benadrukt doordat de personages voortdurend de woorden “right now” in de mond nemen. Van een standaard opbouw en verhaalverloop is geen sprake, de film springt van moment naar moment en is een stroom van beelden – zoals de personages zich in een stroom van technologie en financiële instituten bevinden en bewegen, een stroom waar geen ontsnappen aan is. Tot na het einde van de film niet.

Een doorsnee film over undercover agenten gaat over de twee identiteiten van de agent en het conflict daartussen. Dit komt in Miami Vice af en toe als een verplicht nummer voorbij, maar eigenlijk maakt het niet zoveel uit. In eerdere films trok Mann al vergelijkingen tussen agenten en de criminelen op wie zij jagen en spiegelde de identiteiten, maar in Miami Vice zijn beiden definitief door de spiegel gestapt. Symbolisch is hoe Crockett en Tubbs per vliegtuig onder een ander vliegtuig duiken om radardetectie te ontwijken: eerst ziet men even twee verschillende entiteiten op het radarscherm, maar dan is er nog maar één. Agent, crimineel, de verschillen en overeenkomsten doen er niet meer toe. Beiden zijn slaaf in een wereld die draait om financiële en technologische vooruitgang ten koste van alles.

Dit brengt mij op de sleutelscènes van de film. Halverwege de film neemt deze wederom een nieuwe wending als Crockett en gangstervrouw Isabella in een twaalf minuten lang intermezzo de maalstroom van de moderne wereld achter zich laten om samen een stukje menselijkheid van zichzelf te heroveren. Maar terwijl ze nog maar net op weg zijn hoor je op de soundtrack al dat een dergelijke poging tot ontsnapping nooit lang kan duren. “One of these mornings / Won’t be very long / You will look for me / And I’ll be gone,” zingt Patti Labelle aan het begin maar eigenlijk ook meteen het einde van hun verhaal.

Want, zoals Sonny later opmerkt als zijn droomwereld waarin hij wel mens is en niet slechts rader in de machine een alweer uit elkaar dreigt te vallen: “You cannot negotiate with gravity.” Want die eerdergenoemde, nooit ophoudende of langzamer gaande stroom die alle mensen opzuigt en van hun menselijkheid ontdoet, is net als de zwaartekracht. En de zwaartekracht is net als de Terminator: “It can’t be bargained with. It can’t be reasoned with. It doesn’t feel pity, or remorse, or fear. And it absolutely will not stop, ever.” De wereld wordt geregeerd door technologie en geld, en daar kan je uiteindelijk niets aan doen.

De komende weken zal ik meer aandacht besteden aan een aantal films van Michael Mann. Ik kwam op het herbekijken van Miami Vice en de plannen om andere films van hem te bekijken door de excellente reeks van videoanalyses van zijn werk door Matt Zoller Seitz voor het Museum of the Moving Image, een Amerikaanse criticus die The House Next Door oprichtte, één van de betere film/tv kritieksites. Bekijk hieronder het eerste deel, en klik hier voor links naar de rest.


Onderwerpen:


8 Reacties

  1. Ricardo Berentsen

    Kerel, ik ben erg blij met een medestander. Ik snap oprecht niet waarom Miami Vice grotendeels is neergesabeld. In ieder geval door het publiek

  2. Bram Ruiter

    Hm, inderdaad een film, die ik destijds waardeerde maar niet snapte, om eens te herkijken.

  3. Thierry Verhoeven

    Hmmm… dan is mij destijds waarschijnlijk toch het een en ander ontgaan bij het kijken van deze film; vond het namelijk maar een flauw clichématig genrefilmpje. Tijd voor een herkijk dus. De Michael Mann-artikelen verwelkom ik met open armen, maar Mann reken ik zeker tot een van de vijf boeiendste regisseurs van zijn generatie.

  4. Kaj van Zoelen

    Oh, misschien moet ik er wel even bij vermelden dat de geweldige videoanalyses van MSZ wel grote spoilers voor Thief en Manhunter bevatten.

  5. Thierry Verhoeven

    Thief… ook zo’n film die ik jarenlang wil zien. Is die eigenlijk wel eens in Nederland op dvd uitgebracht?
    Trouwens, de tweede “maar” in mijn vorige reactie moet uiteraard een “want” zijn.

  6. theodoor

    Ik heb thief pas besteld bij bol, dus ja.

  7. Mirocube

    Ik vraag me af waarom je niets zegt over het beste aan de film:de visuele stijl van Mann en de suspense.

  8. Kaj van Zoelen

    Ik heb met een alinea over de visuele stijl zitten worstelen, maar gezien de analytische toon van het stuk (ik gebruik slechts in de inleiding enkele woorden die direct mijn mening verwoorden) vond ik wel dat ik daar dan ook iets wezenlijks qua betekenis over moest zeggen, en daar kwam ik niet zo goed uit op dat moment. De suspense… tja, met “Van een standaard opbouw en verhaalverloop is geen sprake, de film springt van moment naar moment” bedoel ik ook te zeggen dat er geen normale spanningsopbouw/suspense is. Er zitten wel spannende scènes (de trailer, de shoot-out) in de film, en die zijn zeker erg goed uitgevoerd, maar ik kon daar in mijn analyse niet zoveel over kwijt. Het was mijn doel om een ander licht te schijnen op Miami Vice, en gezien de reacties is dat voor veel mensen gelukt. Een complete recensie inclusief de formele elementen is het inderdaad niet, dat geef ik toe. Maar hoewel de visuele stijl en de suspense de kijkervaring zeker ten goede komen, is wat ik hierboven schreef voor mij de belangrijkste bron van plezier op dit moment.


Reageer op dit artikel