Opvallend was de sterkte van mijn focus op dit festival. Dat wil zeggen: ik wist precies wat ik wou zien en maakte alles veel bewuster mee dan vorig jaar. Daarbij verkoos ik kleinere films boven de grotere, hoewel er een grote afwezigheid was van de laatste categorie. Buiten Slumdog Millionaire geen wereldproducties. Maar dat is absoluut geen slechte eigenschap, want op zo’n festival gaat het voor mij juist om obscure filmpjes die je normaliter nergens tegen zou komen. Deze nieuwe invalshoek kreeg dankzij een door Dick Bruna geinspireerd tijgerwelpje vorm, die ondanks zijn lieflijke voorkomen een scherpe en confronterende blik op zijn ogen had staan. Alsof die blik een bepaalde impact op me had merkte ik dat ook de mijne scherp was. Drie dagen lang verwijderde ik mezelf 2,5 uur van mijn veilige huis, waar ik dankzij dubbele espresso’s en kaassnacks leerde overleven in de harde jungle van Rotterdam.

27 januari 2009, het was bijna twaalf uur en zodoende noodgedwongen mijn gesprek met Kaj te verbreken, voornamelijk omdat ik mijn kaartje scheen kwijt te zijn. Een IFFR-kassa meisje gaf me na het zien van mijn orderlijst het voordeel van de twijfel en meteen ook een nieuw kaartje. De film betrof Tôkyô Sonata, een conventioneel drama over een werkloze man die dit voor zijn vrouw verborg. Echter bleek het conventionele al snel zijn grip te verliezen wanneer de rest van de arbeider zijn familie in het verhaal worden betrokken en ze allemaal het zelfde doel voor ogen hebben: ontsnappen aan de sleur waar ze zich momenteel in bevinden. Terwijl vader tevergeefs zijn leven probeert op te pakken, ziet vrouwlief haar kans weg te slippen dankzij een overvaller, gaat de oudere zoon naar Amerika om in hun leger te dienen en begint de jongste aan pianolessen.
Op liefdevolle wijze begint Kiyoshi Kurosawa aan een normaal verhaal die hij naarmate deze vordert steeds meer in absurditeiten laat eindigen. Daarbij laat hij de kijker vrij van verplichte emoties, en merkte ik dat waar ik moest lachen, de ander zijn adem stokte. Plus het feit dat hij zijn publiek continu alle kanten opgooit. Het voordeel is dat het geen vermoeiende ervaring wordt, voornamelijk dankzij goed getimede humor en luchtzinnigheid. Toch is Koiyoshi geen sterke filmmaker. Zijn verhaal werkt goed en daar schuilt de kracht, maar qua montage en cinematografie schiet de film een hoop tekort. Daarbij leken de acteurs op gang te moeten komen voor hun acteerprestaties, dat aan het begin van de film aanzienlijk slechter was dan later. Maar dat kan ook aan gewenning hebben gelegen. Niettemin een prettige opener voor mijn IFFR2009.

Vlak daarna sloot een klasgenoot bij me aan. Hij had een interview met mensen van de Kunstbende, maar had genoeg tijd om mijn laatste twee films van de dag mee te pakken. Na een snelle cappuccino zaten we klaar in een Cinerama zaal waar we Next Attraction zouden aanschouwen, het tweede deel in een trilogie over Filipijns filmmaken (de Box Office Trilogy geheten). Raya Martin is een druk baasje, want naar deze drietal films maakt hij nog twee trilogieen in zijn thuisland, maar zeker een naam om te onthouden. Hoewel Next Attraction zeker niet een van mijn favorieten is, was het toch zeker een interessante kennismaking. Martin laat in dit tweede deel niets anders zien dan digitaal opgenomen beelden van hoe een film wordt gemaakt. Elk shot duurt minimaal vier minuten en toont hoe de crew een camera opzetten, de scene opnemen en weer afbouwen. Aan het einde van de film worden de met de filmcamera opgenomen film zonder geluid getoont, waarna er titels over het beeld rollen.
Het interessante ervan zit hem in de opzet, een soort making of zonder duidelijkheid. Plots sta je als buitenstaander tussen allemaal mensen die ergens mee bezig zijn, zonder dat je duidelijk beeld krijgt waarmee. Over het algemeen wordt alleen maar de filmcamera van de zijkant bekeken en weten we niet wat er voor de filmcamera afspeelt. Toch mislukt hij grotendeels in zijn bedoelingen. Het blijft te vaag en wordt nietszeggen. Daarbij lijkt het geluid verkeerd te zijn behandeld, waardoor elk geluid even hard wordt, zelfs de zachtste achtergronden. De gehele film is doodvermoeiend door de constante ruis als aanslag op de oren. Jammer.

De laatste van de dag bleek wederom een interessant experiment dat in uitwerking toch niet helemaal aan me uitbesteed leek te zijn. Regisseurs Joana Hadjithomas en Khalil Joreige zetten Catherine Deneuve en Rabih Mroue in een auto en rijden gezamelijk door het kapotgeschoten Libanon, het publiek laten vergapen aan de verschrikking. Ik heb het hier over Je Veux Voir, dat verpakt als documentaire de uit het niets ontstaande vriendschap tussen de twee acteurs verslaat, een sowieso al ijzersterk uitgangspunt voor een film. Hun reactie op de wereld die zij niet kent en hij midden in zat is mooi, bij vlagen zelfs poetisch, maar niet constant boeiend. Sowieso heb ik een hekel aan de fragmentarische opzet van de roadmovie, maar ondanks dat het een tof geheel was werd ik toch voornamelijk verveeld. Hoewel de film ver boven Waltz With Bashir staat, weet het nergens uit te blinken of zijn boodschap duidelijk te maken. Gewoon een prettige film die bij tijden wat zwaar op de hand ligt, maar verder weinig te zien.

Met een verzadigd gevoel zocht ik een plekje in mijn trein naar huis. Hoewel ik die dag geen meesterwerken had gezien, mocht ik toch spreken over een ervaring erbij. Of eigenlijk drie. Elke film zag ik als een soort studie naar iets nieuws, wat mij doet terugkomen op het Dick Bruna tijgerwelpje. Ondanks mijn scherpzinnigheid heb ik veel opgestoken van wat ik zag als filmmaker. Het is prettig om je eigen ideeen uitgewerkt te zien, of inspiratie op te doen vanuit waar je nog nooit eerder aan dacht. Met die invalshoek ben ik het volledige festival gaan bekijken: wat kan ik opsteken uit wat deze regisseurs mij laten zien?

Volgende week deel twee van mijn IFFR avontuur.