Het begon goed toen ik aankwam in de schouwburg; Autumn, een film waar ik toch wel naar uitkeek, was afgelast: van een medewerker hoorde ik dat een aantal films, om onduidelijke redenen, niet door de grenscontrole zijn gekomen. Erg jammer voor zowel het publiek als de organisatie, maar soit. In plaats daarvan kreeg ik Parque Via voorgeschoteld: geen verkeerde vervanging bleek later. Als dit de enige wijziging bleef was er niet zoveel aan de hand, maar doordat ook The Border is vervangen, zou ik geen tijd meer hebben voor Eastern Plays, die vooral door de Q&A erg interessant leek. Border heb ik daarom maar moeten laten schieten. Erg jammer en een verbeterpuntje voor volgend jaar. Uiteindelijk werd mij verzekerd dat er nog wel ruimte was om van zowel Eastern Plays als Morphia te genieten en dat was dan ook geen enkel probleem. Van Morphia in het bijzonder verwachtte ik veel; Balabanov’s Gruz 200 was zowel schokkend als een complete afrekening met de Sovjet Unie van de jaren ’80. Voor een indruk van de films hieronder kort een aantal recensies van de films die ik vandaag zag.

Parque Via (Rivero, 2008)
Beto, een arme man van middelbare leeftijd, past al jaren in Mexico-stad op het huis van een welgestelde oude vrouw. Zijn dagen slijt hij met het schoon houden van het huis, het maaien van het gras en met het zichzelf bedienen van de prostituee Lupe. Die twee vrouwen zijn gelijk ook de enige twee mensen in zijn leven en beheersen in grote mate wat zijn leven in houdt. Beto lijkt te berusten in zijn bestaan; hij kan niet tegen de drukte en het lawaai waar de huidige wereld mee overstelpt is en ziet het huis waar hij tijdelijk in mag wonen als een veilige haven tussen de woeste golven. Als het pand dan uiteindelijk wordt verkocht, weet Beto niet wat hij nu verder moet. Langzaam bereid hij zich voor op een leven waar hij helemaal geen trek in heeft.
Rivero levert met zijn debuut een boeiende studie naar klasse- en generatieverschillen, die soms wat langdradig overkomt, maar door de vakkundige cinematografie nooit verveeld. Dat komt daarnaast ook door het boeiende verhaal over eenzaamheid en hoever men gaat om te ontkomen of juist te kunnen blijven zwelgen in onophoudelijke rust.

Guidance (Jonason, 2009)
Een wat dikkige man heeft al tijden rugklachten en wordt door zijn vrouw naar een boerderij gestuurd midden op het Zweedse platteland voor een alternatieve behandeling. De man, Roy, heeft geen idee dat zijn vrouw de zelfbenoemde therapeut in een winkelcentrum tegen het lijf liep en wat de behandeling precies inhoudt. Deze ‘behandeling’ lijkt dan ook in niets op wat Roy verwacht en de onorthodoxe manier van werken bevalt hem dan ook steeds minder. Johanson’s debuut lijkt zich vooral te concentreren op grenzen. Waar ligt de grens van een mens als hij steeds maar weer wordt aangevallen? Waar ligt voor iemand zelf de grens? Het is verre van een Haneke, daar blijft het veel te mak voor, maar Jonason weet wel een gevoel van onbehagen te creëren door bijvoorbeeld het veelvuldig gebruik van close-ups.

Eastern Plays (Kalev, 2009)
Eastern Plays is een heel persoonlijke film. Het betreft namelijk de verfilming van het leven van de beste vriend van Kalev. Deze vriend, Christo (gespeeld door zichzelf) zou na productie overlijden aan een overdosis. Eastern Plays gaat over Christo’s worsteling met zijn drugs- en drankverslaving en met de wereld. De rode draad door de film is dan ook het onvermogen om keuzes te maken en de eeuwige twijfel die in de mens leeft. De uitzichtloosheid waar Christo in leeft heeft in Sofia (de hoofdstad van Bulgarije) een perfecte setting gevonden. We zien een grimmige Balkan-stad, waarin Christo niet de enige blijkt te zijn met twijfels over zijn leven. Naast deze zware kost snijdt Kalev het racisme de Turkse minderheid in Bulgarije ook nog eens aan. Dat is misschien iets te veel van het goede en deed nogal overbodig aan, maar doet gelukkig weinig aan de film af.

Morphia (Balabanov, 2009)
Balabanov maakte een behoorlijke indruk met Gruz 200 en vanavond werd in het kader van de ‘critic’s choice’ van een van de filmrecensenten van de Leeuwarder Courant zijn laatste, Morphia vertoond. Thematisch iets heel anders. Morphia is veel minder politiek geladen dan zijn voorganger. In 1917 komt een jonge dokter aan in een gehucht dat van alle revolutionaire invloeden verstoken blijft. Al snel wordt duidelijk dat de beste dokter een prutser eerste klas is die een gebruiksaanwijzing nodig heeft bij elke operatie. Wanneer hij na een ziekte aan de morfine gaat, raakt hij hopeloos verslaafd om nog enigszins aan het dorre en troosteloze winterlandschap te kunnen ontsnappen. Zijn verslaving neemt dusdanig grote proporties aan dat hij moet afkicken in het ziekenhuis. Daar maakt hij hardhandig de revolutie mee, waarmee Balabanov lijkt te willen zeggen dat het communisme vanaf het begin gedoemd was te mislukken en vooral voor ellende heeft gezorgd. Daarnaast is de prachtige aankleding en Balabanov’s gevoel voor stijl zeker de moeite waard om Morphia toch eens te zien.