Nederland kent een aantal grote filmfestivals, welke eigenlijk allen in en om de randstad plaats vinden. Niet zo vreemd, maar dat maakt het voor de meesten, zeg maar de rest van Nederland, vrij lastig om een volledig festival mee te maken, terwijl dat vaak garant staat voor een aantal leuke dagen vol met verrassende films die niet in de reguliere bioscoop te zien zullen zijn. Gelukkig zijn er in de rest van het land een aantal erg aardige alternatieven. Zo ook in Leeuwarden. Daar vindt voor de 31e keer het Noordelijk Filmfestival plaats; het grootste filmfestival van het noorden met een jaarlijks bezoekersaantal van 30.000 mensen. Dit festival biedt niet, zoals het onlangs georganiseerde Leids Filmfestival, grotere Hollywood indie’s als Whatever Works en The Informant!, maar richt zich tot films met een regionaal karakter. Het festival ontvouwt zich rondom de interregio competitie; regionale films en hun regisseurs uit bijvoorbeeld Iran, Zweden en IJsland maken kans op een eindprijs van tien duizend euro. Omtrent deze competitie is geprobeerd het programma van een gelijkaardig karakter te voorzien. dat is erg duidelijk te zien in de programmering en maakt dat het festival zich toch weet te onderscheiden.

Das Weiße Band (Michael Haneke, 2009)
Goed. De openingsfilm is, zoals vanouds, een publiekstrekker. Leeuwarden heeft namelijk de Cannes-winnaar van dit jaar aangekocht, Michael Haneke’s Das Weiße Band. Zoals we van Haneke gewend zijn, opnieuw een sterke, multi-interpretabele film. Net als Béla Tarr’s werk schetst het een beeld van een plattelandsdorp in de ban van tirannie. Was het in Werckmeister Harmóniák een onbekende graaf, hier zijn er drie mannelijke tirannen; de dominee, de dokter en de baron. Onder dit juk vinden er mysterieuze ongelukken plaats. De dokter valt van zijn paard door een tussen twee bomen gespannen touw; de zoon van de baron wordt mishandeld en een schuur wordt in brand gestoken. Al dit vindt aan de vooravond van de eerste wereldoorlog plaats en is daardoor naast een studie naar de banaliteit van geweld, vooral een feilloze analogie naar de opkomst van het fascisme. Hoewel subtieler dan zijn vorige films, in het bijzonder Funny Games, doet Haneke opnieuw uit de doeken hoe achter goed gestructureerde levens veel verborgen slechtheid kan huizen; geweld lijkt zich eenieder te vertoeven. Dat dan, om de authentieke sfeer te versterken, de gehele film ook nog eens in prachtig zwart-wit is geschoten maakt de film alleen maar indrukwekkender.

Autumn Ball (Veiko Õunpuu, 2007)
Een Estse mozaïkfilm die thematisch wel iets weg heeft van Magnolia. We volgen een aantal personages in de herfst, wonend in dezelfde stad. Een industriële stad waarin de misère door het dorre landschap vol met modder, dood gras, puin, grote kale flatgebouwen en grimmige industrie versterkt wordt. Hoewel de bewoners in hun situatie verschillen, hebben ze een ding gemeen; eenzaamheid en een bijna obsessieve zoektocht naar geluk en intimiteit. Zo groot als het verschil in leefwijze is, zo groot is het verschil in de wegen die worden bewandeld in die zoektocht. De een zoekt zijn heil in de drank en het uitgaansleven, de ander tracht met seks de leegte van zijn bestaan op te vullen. Dit alles is op een erg afstandelijke wijze in beeld gebracht. Veel voyeuristisch aandoende framing, waardoor het op het ene moment te ver verwijderd blijft van het plot en impact mist, maar op het andere moment juist het gevoel van eenzaamheid dat de karakters voelen over weet te brengen op de kijker. Daardoor voelt de film enigszins onsamenhangend aan, maar die kleine negatieve aspecten worden ruimschoots goedgemaakt door de uiterst realistische, doch met vlagen komische reacties van de karakters op al hun ontberingen in de liefde.

Fishy (Maria Blom, 2008)
Het moest toch gebeuren; de eerste twee films waren uitstekend, dan is het statistisch gezien bijna een wetmatigheid (dat ligt waarschijnlijk aan mij) dat de derde tegenvalt. Fishy is een typische boy-meets-girl; een Fred & Ginger film zonder de luchtigheid en de dans die een film als dit nodig heeft om vermakelijk te blijven. Wel werden de typische genre-ingrediënten uit de kast gehaald, overgoten met ‘hippe’ muziek. Werd er dan nog geprobeerd iets ‘anders’ mee te doen? Nee, alleen het eind is niet het typische feel-good einde wat je mag verwachten, maar tegenwoordig voelt zelfs dat als een herhalingsoefening aan. Uiteindelijk is dit niets meer dan een typische NET5 film voor tieners. Hollywood had het nauwelijks beter kunnen doen.