Door een flinke griep en het daarop bijna direct volgende Internationaal Film Festival Rotterdam, waarvan ik verslag deed voor FilmTotaal, heb ik al drie weken niets meer geschreven voor Salon Indien. Daarvoor was ik nog bezig met verscheidene top vijf lijstjes van 2008, en ik had er nog een aantal in de planning staan. Maar om nou ook nog heel februari bezig te zijn met top lijstjes van vorig jaar wordt mij iets te gortig. Toch wil ik ze nog even kort behandelen. Vandaar hieronder nog vier top vijfs (cinematografie, muziek, acteurs en actrices in hoofdrollen) met héél korte toelichting, plus mijn top tien films van 2008, die bijna exact zo al eens op FilmTotaal is gepubliceerd. Omdat ik hier echter niet aan de regels van FilmTotaal gebonden zit, twee andere films op plaats negen en tien. Bij FT mag ik namelijk alleen uitgaan van de Nederlandse landelijke bioscoopreleases, de twee films onderaan mijn top tien hebben alleen op festivals gedraaid.

De top 5 cinematografie van 2008:

1. Fred Kelemen – The Man From London
Oogstrelende noir fotografie, prachtig spel met licht en schaduw dat een anders saaie film boeiend maakt. (zie plaatje bovenaan)
2. Robert Elswit – There Will Be Blood
Functioneel mooie close-ups en harde landschappen.
3. Edward Lachman – I’m Not There
Zes compleet verschillende stijlen die passen bij elkaar en bij de verscheidene gedeeltes van de film.
4. Roger Deakins – No Country For Old Men
Deakins, de Coens, een serieuze thriller, de kop van Tommy Lee Jones, veel voeten en het Texaanse landschap.
5. Pablo Rosso – [Rec]
De verwarring en onwetendheid van de personages wordt perfect overgebracht door het schokkerige ‘docu’ camerawerk.

De top 5 filmmuziek (zowel bestaande popmuziek als score) van 2008:

1. Bob Dylan et al – I’m Not There
Niet alleen zijn de vele nummers van Dylan uiteraard altijd fijn om te horen, de film bevat ook vele uitstekende covers van uiteenlopende artiesten, wat geheel bij het project past.
2. Johnny Greenwood – There Will Be Blood
Schande dat deze inventieve, en soms toepasselijk naar en dissonante score niet voor een Oscar werd genomineerd.
3. Hans Zimmer & James Newton Howard – The Dark Knight
Met de herhaling en kleine variatie op eigenlijk vrij minimalistische thema’s creëren deze twee meesters toch een opwindende, memorabele score.
4. Marco Beltrami – 3:10 To Yuma
Typische mooie, meer dan degelijke Beltrami western score, met iets meer dan gewoonlijk een knipoog naar Morricone.
5. François Eudes – À l’intérieur (Inside)
Effectieve horrormuziek die de nekharen doet overeind staan. Doch niet iets wat je daarna los van de film nog eens terug zal luisteren.

De top 5 actrices in een hoofdrol in 2008:

1. Kristin Scott Thomas in Il y a longtemps que je t’aime
Domineert elke scène met intens, fysiek spel zonder veel woorden. Dat ze niet eens is genomineerd voor een Oscar is een gotspé.
2. Julie Christie in Away From Her
Overtuigende en ontroerende dementie.
3. Arta Dobrofski in Le Silence de Lorna
Mooi ingetogen acteren van deze onbekende Albaanse. De slotscène is subliem dankzij haar.
4. Sally Hawkins in Happy-Go-Lucky
Aanstekelijke oneindige vrolijkheid die onverwacht geen Oscarnominatie kreeg.
5. Belén Rueda in El Orfanato
Draagt de film fier op haar schouders als de steeds wanhopiger en vastberaden wordende moeder.

Acteurs

1. Daniel Day-Lewis in There Will Be Blood
Hij belichaamt zijn rol weer eens tot in alle facetten, van het subtiel naar het groteske.
2. Heath Ledger in The Dark Knight
De perfecte Joker zoals die in de betere comics is uitgewerkt. Lachen en huiveren tegelijk.
3. Gordon Pinsent in Away From Her
Ontroerend hoe zijn oude man leert omgaan met dementerende vrouw.
4. Robert Downey Jr. in Iron Man en in Tropic Thunder
Tilde in zijn eentje twee zeer middelmatige films naar een vermakelijk niveau. Zijn “never go full retard” speech was de leukste monoloog van het jaar.
5. Josh Brolin in No Country For Old Men en in W.
Alle lof gaat naar Bardem en Jones, maar Brolin was ook steengoed, en als George W. Bush nog beter.

Top 10 2008

1. I’m Not There
Net als bepaalde nummers van Dylan (waar de film overigens tjokvol mee zit) is I’m Not There een licht abstract meesterwerk, vol emotie, humor, ritme en vooral fantastische poëzie waar ook zonder voorkennis ontzettend van genoten kan worden. Of het nou van alles betekent of helemaal niets.

2. No Country for Old Men
De personages, de dialogen, het camerawerk, de montage, het geweld, de zwarte humor, de diepere lagen die schuilgaan onder de alle aandacht opeisende plot terwijl ze toch transparant zijn: de gebroeders Coen zijn eindelijk terug, en hoe! De Amerikaanse meesters hebben na jaren hun vorm weer gevonden. Dat ze die nog een tijd mogen vasthouden. De meest perfecte film van het jaar.

3. There Will Be Blood
Een prachtig gefilmd, gelaagd meesterwerk met de beste muziekscore en de indrukwekkendste hoofdrolspeler van het jaar. De artistieke pretenties van P.T. Anderson worden helemaal waargemaakt in deze imposante film die meer dan één kijkbeurt verdient. Pas dan wordt de subtekst onder de overweldigende tekst echt duidelijk.

4. Il y a Longtemps Que Je T’Aime
Kristin Scott Thomas is weergaloos door zonder woorden veel te zeggen en elke scène waarin ze verschijnt te domineren. Onze oud-collega Ronald Simons verwoordde het perfect toen hij eerder dit jaar schreef: “een prachtig geacteerd en ingetogen geschreven en geregisseerd debuut af over schuld, vergeving en alle grijstinten daartussenin.”

5. Entre les Murs
Een intelligente sociologische film die op meerdere niveaus werkt. Vooral bijzonder is de subtiele opbouw van communicatieproblemen en kleine culturele verschillen, die in een rustige situatie tot veel frustratie kunnen leiden, maar als er minder tijd en rust is vergaande gevolgen kunnen hebben.

6. Le Silence de Lorna
De nieuwe Dardennes film stelt een beetje teleur en heeft niet de emotionele impact van hun eerdere werk. Schuld en boetedoening blijven een interessant thema, maar ze hebben er interessantere films over gemaakt. Maar ook een mindere Dardenne is nog altijd het neusje van de cinemazalm.

7. The Dark Knight
Een grimmige, complexe film over onder andere moraliteit, rechtsorde, het falen daarvan, chaos, de vertroebeling van goed en kwaad, een held met trekjes van Jezus, Stalin en George W. Bush en een terrorist die de lachers op de hand heeft. En dat allemaal in een overdonderende actiethriller, die internationaal ook nog eens de financieel succesvolste film van het jaar is! Daar doet mijn initiële overschatting van de film in mijn recensie niets aan af.

8. Wall-E
Nog een grote Hollywoodfilm die risico’s durft te nemen, en dat betaalt zich uit in deze gewaagde animatiefilm waarmee Pixar in animatieland naar nog eenzamere hoogte klimt. Robot Wall-E doet in de eerste helft stille filmhelden als Keaton en Chaplin (en R2D2!) herleven, waarna de scherpe doch zoete satire de overhand krijgt in een fantastische Pixar-creatie: het ruimteschip met de ‘geëvolueerde’ mens. Overigens de enige persvoorstelling die ik meemaakte waarbij meer gelachen werd dan tijdens de publieksvoorstelling.

9. À l’intérieur (Inside)
Op de website van het AFFF werd hij aangekondigd als “de smerigste, hardste en meest meedogenloze mainstream horrorfilm in jaren”. Daar is geen woord van gelogen. À l’intérieur is onvervalste terreur in filmvorm. Bijna de gehele lengte zat ik met klamme handjes vastgeketend in mijn stoel, o.a. dankzij de sublieme muziek en effecten. Angstaanjagend en misselijkmakend. De meest pure horrorfilm in jaren wat mij betreft, waarvan ik klassiekerstatus binnen het genre voorspel.

10. Låt den rätte komma in (Let the Right One in)
Deze sfeervolle Zweedse kinderfilm is af en toe spannend, soms schokkend en bovenal ontroerend. Twee twaalfjarige eenzame outcasts ontmoeten, begrijpen en worden verliefd op elkaar. Alleen is één van hen een vampier. De climax is de meest bevredigende, maar ook de meest verontrustende van het jaar. Helaas was de film alleen tijdens het IFFR te zien in Nederland, maar het schijnt dat hij volgend jaar april toch nog misschien een kans krijgt. Wat de geplande Amerikaanse remake kan toevoegen weet ik niet. De Zweedse buitenwijk in de sneeuw is de perfecte setting voor het verhaal, en de morele ambiguïteit en sekseverwarring worden waarschijnlijk vooral simpeler.