Je hebt Star Wars-fans, en Star Trek-fans. Ik was een van de eerste groep. Star Trek associeerde ik met dikkige bebaarde fans in te kleine rode en gele stretchpakken die een geheel eirgen taaltje babbelden en rare truckjes deden met hun vingers. De aversie tegen de fancultuur rondom Star Trek (eveneens aanwezig bij Star Wars, maar dat is gewoon jeugdsentiment) weerhield mij er van om de films of series te bekijken. In anticipatie van de nieuwe Star Trek film, gemaakt door J.J Abrams, besloot ik toch te kijken. J.J Abrams schaar ik namelijk onder de genieën van deze tijd. Hij wist eigenhandig de beste Mission Impossible-film te maken, een briljante serie op de markt te zetten (Lost) en de viral-marketing rondom het door hem geproduceerde Cloverfield was briljant (de film minder). Ik was benieuwd of hij het stoffige imago van Star Trek wist te veranderen. Ik was echter benieuwder of Star Trek echt zo stoffig was. Vandaag bespreek ik de eerste vijf Star Trek-films, volgende week nummer 6-10 en ik sluit deze driedelige reeks af met een recensie van J.J Abrams Star Trek.

Star Trek: The Motion Picture.
Robert Wise is een man van missers (Sound of Music, hoewel dat ook zijn goede kanten heeft) en meesterwerken (The Day The Earth Stood Still). Hoewel Star Trek: The Motion Picture de iconische status van karakters als Kirk, Sulu, Scotty, Uhura en vooral Spock wel weet over te brengen, is de film vooral een misser. Er word gepoogd een 2001: Space Oddyssey-achtige film neer te zetten, met een langzame, filosofische film, maar deze film mist de spanning en inventiviteit van 2001. De toch al wat stoffige status van Star Trek wordt er niet beter op, al zijn enkele scènes wel van een adembenemende schoonheid. De in de Director’s Cut opgepoetste special effects zijn zeer mooi, terwijl de theatrical release juist op dit punt totaal afgekraakt werd. Star Trek: The Motion Picture is episch, maar weet vooral een vooroordeel over Star Trek waar te maken: deze film is gelul in de ruimte.

Star Trek: The Wrath of Khan.
Khaaaaaaaan! Deze film heeft een iconische status, en dat is niet voor niks. De meer actiegericht aanpak loont zich (de film is bij vlagen tergend spannend), de special effects zijn uitstekend, maar deze film heeft vooral iets wat Star Trek numero uno miste. Een doel. Hoewel deel 1 heus wel een plot had, was deze tweede viool voor mooie plaatjes. Star Trek: The Wrath of Khan heeft een conventioneel plot, maar het voelt als een verademing dat het verhaal nu daadwerkelijk een grotere lijn heeft. Khan is een fantastische schurk, en zijn hersenetende insecten zijn naar. De film deed me niet zelden denken aan Dune van David Lynch, al zal dat vooral komen door de kostuums en decors. Uitstekende film, slechts niet zo briljant als vaak gezegd word. En de sterfscène van een bepaald karakter heeft niet echt de bedoelde impact.

Star Trek III: The Search For Spock.
Er is een theorie onder de trekkies (Star Trek-fans). Deze zecht dat de oneven films prut zijn, en de even films goed. Star Trek III bevestigd deze theorie. Leonard Nimoy regisseerde deze film, die Star Trek camperder dan camp maakte. Het is echter onbewuste camp, en saaie camp zelfs. De bordkartonnen decors, de bizarre belichting en het niet al te boeiende verhaal weten vooral de mankementen van Star Trek te benadrukken. Hoewel deze film wel cultgenie Christopher Lloyd bevat onder een dikke laag Klingon-make-up (Klingon’s zijn misvormde schurken) is de film vooral saai en knullig. Opvallend is ook dat Leonard Nimoy ook de volgende film zou regisseren:

Star Trek IV: The Voyage Home.
En deze eveneens door Nimoy geregisseerde film beviel me een stuk beter. Ook deze film is camp, maar zelfbewuste camp. En dat maakt hem opeens wel leuk. Het is Eddie Murphy’s Coming To America met Captain Kirk (hoewel Coming To America pas een aantal jaartjes later verscheen. Je zou dus kunnen zeggen dat Coming To America een versie is van Star Trek IV met Eddie Murphy). Het zwaar ecologisch moralistische plot, rondom twee walvissen word met een knipoog gebracht. Het tijdreisplot zou in de volgende films tot in den treure misbruikt worden, maar het komische vis-uit-het-water-effect werkt hier verfrissend. Spock en Kirk in 1985, het is nog steeds knullig, en zeker niet een meesterwerk, maar het is wél een leuke film.

Star Trek V: The Final Frontier
En daar komt de theorie weer om de hoek. Star Trek V is een vreselijke rotfilm. De special effects zijn ondermaats, de film begint uiterst knullig met kampvuurverhaaltjes en bergklimscènes die totaal uit toon vallen, en het plot rond het zoeken naar God wordt vooral gebruikt voor platitudes en een totaal onzinnige en tegelijkertijd voorspelbare ontknoping. Hoewel de film een aantal aardige scènes bevat kan deze film beter zo snel mogelijk worden vergeten. De enige keer dat William Shatner (Captain Kirk) achter de camera zat, en dat is maar goed ook.