We pakken het dit keer iets anders aan. Dit is Salon Indien’s eerste samengeschreven recensie. Ric en Theo leggen beiden Watchmen op de pijnbank. Vandaag volgt de eerste helft van het artikel, morgen de tweede helft.

Theo: Watchmen is een briljante comic, een uiterst complex verhaal met vele diepere lagen en een ingewikkelde narratieve structuur. Volgens velen onverfilmbaar, en onder dezen is ook Terry Gilliam , die ooit een poging waagde. Zack Snyder probeerde het toch en hoewel de film erg zijn best doet om het niveau van de comic te evenaren is dit toch niet gelukt. De film is visueel uitstekend maar ergens in de vertaling is het mis gegaan. Nu zijn comic books en films totaal verschillende mediums. En hoewel deze eigenlijk niet te vergelijken zijn, is de vergelijking onmogelijk te vermijden. Men zal bij een verfilming van zo’n grote naam toch altijd grote verwachtingen hebben. Ik ga dan ook niet moeilijk doen, maar gewoon de vergelijking met de comic aangaan. Ik zal bij mijn argumentatie gebruik maken van spoilers, maar deze ruim van tevoren aangeven.

Zack Snyder weet de stijl van de comic goed te benaderen. De kostuums en de mise-en-scène zijn passend en weten de sfeer van de graphic novel goed te benaderen. Dit is een aardige verdienste, aangezien de comic bekend stond om zijn complexe beeldindeling. Plaatjes gaven commentaar op elkaar en allerlei details verbinden de situaties aan elkaar. Dit is in film moeilijk weer te geven, maar Zack Snyder weet met een scala aan achtergrond details toch een complete wereld te scheppen. Snyder is een man van stijl en actie en dat zie je goed terug in de vormgeving. Het probleem zit echter in de dialogen en de diepere lagen. Deze weet Zack Snyder niet goed te vertalen waardoor de inhoud van de comic niet geheel overkomt. Het lijkt alsof Snyder niet om kan gaan met de psychologische diepgang van de graphic novel waardoor hij zich maar zo veel mogelijk richt op stijl. Dit zorgt voor een nogal gesimplificeerde schaduw van het origineel.

Ric: Theo, als eerste noem je de stijl van de film. Hoewel ik dus de strip nooit in zijn geheel heb uitgelezen – ik heb hoogstens twee issues doorgespit, ben ik het niet eens met je mening. Los van het feit of de film de sfeer die de strip uitademt benadert, vind ik Snyders stijl veel te gelikt. Als ik dit vergelijk met The Dark Knight, dan had Nolan beter door hoe je een duistere sfeer moet creëren; dat had ik veel passender gevonden in een film als dit. Het ziet er nu te gemaakt uit; de straten zijn schoon, de hoertjes knap, al het neon werkt nog en Vietnam wordt weergegeven als iemands achtertuin op een te zonnige dag. Ik moet daarnaast wel zeggen dat ik de openingssequentie prachtig vond, waarbij Bob Dylan’s The Times they are a Changin’ een perfecte toevoeging was.

Theo: De comic staat bekend om zijn nogal complexe houding tegenover geweld. Aan de ene kant valt de comic te lezen als een nihilistische vertelling over corruptie en machtsmisbruik, aan de andere kant valt de comic te lezen als een anti-geweldsvertelling (al heeft deze eveneens een licht nihilistische inslag). Deze complexe houding komt goed over in de comic boek, maar door de versimplificering in de film blijft vooral de nihilistische inslag over. Voor een verfilming van een comic met een complexe houding tegenover geweld is de film erg simplistisch geweldsverheerlijkend. Het zegt genoeg dat een van de toegevoegde shots (die oorspronkelijk niet in de graphic novel zat) bestaat uit ingewanden die van een plafond druipen. Nu is een film per definitie een medium waarin geweld veel duidelijker zichtbaar is, voornamelijk vanwege de beweging in een film, maar Snyder haalt alles uit de trukendoos. Bloedspetters vliegen door het beeld en armen worden in slow-motion gebroken. Het is eye-candy en glorieus gefilmd, maar tegelijkertijd heeft het wat zieke trekjes.

Ric: Op thematisch vlak blijft Snyder inderdaad behoorlijk op de vlakte; verbazingwekkend dan ook dat hij er bijna drie uur over doet om het verhaal te kunnen vertellen. Een halfbakken verdieping in corruptie zag ik inderdaad wel; en natuurlijk Veidt’s eindspeech zou stof tot nadenken geven over of we vrede met geweld kunnen/moeten afdwingen, ware het niet dat het meeste publiek niet zal letten op zijn ‘boodschap’, maar om het gevecht dat simultaan plaats vindt. Het is natuurlijk lovenswaardig dat geprobeerd wordt de thema’s die blijkbaar zo belangrijk zijn in het boek in de film over te zetten, maar wat mij betreft kwam het niet goed uit de verf. Aan het geweld heb ik mij trouwens niet geërgerd; mijn testosteron niveau ging met rappe schreden omhoog tijdens al dat geweld. Ik moet wel zeggen dat die slow motion me tegen het eind de strot uit kwam.

Theo: Grootste zonde is wat mij betreft het veranderde einde. SPOILERS: In de comic bestond het Masterplan van Adrian Veidt uit een genetische gemuteerde octopus die losgelaten werd op New York. Deze wordt geïnterpreteerd als een buitenaardse dreiging, waardoor de Sovjets en de Yanks overgaan op een wapenstilstand. In de film is een vergelijkbaar plan aan de hand waarbij er een nucleare bom ontploft op New York, die dezelfde symptonen vertoont als Dr. Manhattan. Amerika denkt dat Dr. Manhattan ontploft is in New York, en aangezien Dr. Manhattan de grote vijand was van de Sovjets gaan ze over tot een wapenstilstand. Afgezien van vele plotlijnen omtrent de superhelden die nu kleine plotgaatjes vertonen (zo dient de genetisch gemanipuleerde lynx Bubastis geen doel meer behalve enkele wtf-momenten) is er een veel groter probleem met dit einde. Ten eerste zouden de Sovjets niet meteen overgaan tot een wapenstilstand. Ze zouden mijn inziens juist juichen aangezien hun grote vijand tegenslag heeft. Stel dat ze er van uitgaan dat Dr. Manhattan nu richting de USSR zou gaan om daar onheil te stichten, wat een niet heel reeële constatering is, dan zou een wapenstilstand nog steeds niet de meest logische zet zijn. Daarnaast levert deze verandering vooral op symbolisch niveau problemen op. Juist het feit dat in de comic de bedreiging van buitenaf leek te komen bewerkstelligde de wapenstilstand. Het publiek is al bekend met Dr. Manhattan en dat maakt hem een minder grote bedreiging dan een monsterlijke alien. En een nucleare ontploffing zou de nucleare wapenwedloop tot stilstand brengen? Mis ik de logica? Ook Hiroshima heeft de wapenwedloop niet tot stilstand gebracht maar juist verspoedigd. EINDE SPOILERS.

Ric: Wat dat einde betreft. SPOILERS: Ik zit zo eens je paragraaf door te nemen en ik snap dat een enorme octopus in een strip wel zou kunnen werken, maar alsjeblieft, je ziet een enorme gemuteerde octopus voor je op het grote doek? Dat gaat niet werken; het camp gehalte zou te groot zijn, waardoor elke verdieping die de screenwriter in de film aan had gebracht compleet ongeloofwaardig en te niet gedaan wordt. Ten tweede heb je denk ik iets over het hoofd gezien. Je zegt dat door het huidige einde het probleem ontstaat dat de Sovjet Unie geen enkele grond heeft om een wapenstilstand met de VS aan te gaan. Er is een bepaald shot waarbij je de timers van meerdere nucleaire bommen ziet; deze staan allemaal op nul en boven een van deze tellers staat ook Moskou als ik me niet vergis. Veidt heeft dus in meerdere grote steden zo’n enorme nucleaire bom gepland, waardoor de USSR wel degelijk een stimulans heeft voor een wapenstilstand. Bovendien lijkt mij dat een dreiging van binnenuit, zoals Dr. Manhattan dus, een stuk meer beangstigend is; het voedt een paranoïde gevoel meer dan een dreiging van buitenaf.

Theo: Ik ben het op een zeker gebied eens met het feit dat een octopus niet gewerkt had. Maar om een halfslappe verandering in de vorm van Dr. Manhattan er doorheen te smijten? Een die problemen en plotgaten oplevert op het gebied van andere verhaallijnen? Voor een film als Watchmen die pretendeert ver te gaan om de comic te evenaren is het jammer dat ze niet doorbijten bij het meest essentiële punt van de film. De ontknoping.

Wordt vervolgd.