Toegegeven, ik heb niet zo heel veel met Anime. De Japanse animatie komt me vaak net iets te makkelijk over en het wereldje dat het land en zijn tekenkunsten aanbid vind ik een beetje raar. Veel Anime series, films en videogames hebben vaak iets pervers over zich, al is dat volledig onbedoeld. Anderzijds, de enige Anime films die ik echt heb gezien zijn Ghost in the Shell, Akira en enkele Miyazaki’s, dus misschien sta ik niet in de positie het stereotiep aan te kaarten. Verrast was ik dan ook toen ik tijdens een van mijn internetwaarnemingen langs het beeldschone 5 Centimeters Per Second (of: Byōsoku Go Senchimētoru a chein obu shōto sutorīzu abauto zea disutansu) kwam. De film leek een knap gemaakte animatiefilm waarin seks niet bestaat en liefde alleen wordt uitgesproken doormiddel van poëzie. Prima.

En zo werden mijn verwachtingen overtroffen. Elk beeld ziet er wonderschoon uit en duidelijk is dat elke animator hier al zijn liefde op heeft laten leeg druppelen. Natuurlijk zijn het weer vooral wat platte tekeningen die over elkaar heen schuiven, maar dit wordt ruimschoots goedgemaakt doordat die tekenen afzonder van elkaar ook weer bewegen. Er glinstert wat avondlicht op de voorgrond, de achterste laag wordt onscherp, het gras beweegt wat door de wind en het personage wordt verlicht door een naderende auto. Het zijn die minuscule veranderingen die het boven de gemiddelde Anime zet. Nogmaals: alles wat we zien is prachtig.

De drie verhalen die worden verteld met die beelden hebben afzonderlijke kwaliteiten. Het eerste deel opent met een uitleg van de situatie tussen Takaki (de jongen) en Akari (het meisje) en verhaald over hoe zij als beste vrienden ver van elkaar verhuisden en hoe ze contact bleven houden waardoor Takaki de stoute schoenen heeft aangetrokken om haar weer te gaan ontmoeten. Het is een simpel, maar doeltreffende voorstelling. We schieten van heden naar verleden en horen Takaki muzen over zijn tiener liefde, terwijl hij nog niet eens weet dat het liefde is. De treinreis die hij onderneemt om haar weer te zien is prachtig vormgegeven met een heftige sneeuwval dat de spanning van het verhaal moet verzorgen. Hoewel het gedeelte slechts twintig minuten duurde leefde ik in alle kracht met de personages mee. En dat vond ik wel bijzonder.

Deel twee wordt verteld vanuit het oogpunt van Kanae, een klasgenootje van Takaki. We zijn weer enkele jaren verder en Kanae is ongelofelijk verliefd op Takaki, maar Takaki is op zijn beurt onbereikbaar door zijn verborgen liefde voor Akari. Ook Kanae mag er lekker op los muzen in haar voice-over en verteld vol poëtische overgave over haar onkunde Takaki te kunnen bereiken. Wederom prachtig vormgegeven en het tragische laagje in de onbereikbare liefde is een mooie toevoeging.

En dan komt deel drie, de druppel. Takaki werkt als kantoorklerk en wordt langzaam gek, terwijl Akari niet meer tot zijn omgeving behoort. Kanae zien we slechts een enkel beeld volwassen in het water liggen. Na enkele minuten wordt de eeuwig aanwezige muziek omgezet naar een karig popnummer, waarin alle gebeurtenissen nog eens voorbij flitsen en onbegrijpbaar worden voorzien van zogenaamde afsluitingen. En dat karige popnummer duurt en duurt en duurt totdat er in die tijd niets meer over is van die eens zo mooie film. Deel drie is namelijk de druppel die de emmer met alle gegroeide ergernissen doet overlopen.

Ondanks dat elk shot gevuld was met schoonheid en de verhalen een soort lieflijke integerheid hadden, was het vanaf moment één duidelijk dat de regisseur zichzelf zou gaan tegenkomen in drie verschillende factoren. Het eerste dat opviel was de montage die in tegenstelling tot de rustgevende sfeer van de beelden echt voorbij leek te schieten. Voordat we er erg in hebben knipt de regisseur weg en zodra die knip is opgemerkt is de beste man alweer bezig met een van zijn tientallen fades. Om de een of andere reden lijkt hij het constant nodig te vinden midden in scènes het beeld naar zwart en terug naar een ander beeld te laten faden. Hoewel ik altijd voor anarchistische aanpakken ben heeft de fade toch echt wel een overduidelijke functie: het aantonen dat enige tijd is verstreken of dat we een nieuwe scène te zien gaan krijgen. Het is gewoon ronduit irritant om halverwege scènes keer op keer naar zwart en terug te faden. Faden is iets dat je doet met een reden en niet om een transport van shot 1 naar shot 2 te maken.

Dan, na enige tijd, beginnen de poëtische voice-overs hun poëzie te verliezen. Elke zin, elk woord is zorgvuldig gekozen door een scriptschrijver die net iets te veel op regenachtige dagen uit het raam heeft gestaard en daar wordt je als kijker constant pijnlijk op gewezen. Jongeren van die leeftijd praten niet als dichters en zodoende begonnen de personages voor mij hun overtuiging te verliezen. Daarnaast waren de meeste monologen gestructureerd uit pretentieuze navelstaarderij die rechtstreeks uit de hoofden van veertig LiveJournal/MySpace emo’s lijken te komen. Des te meer zij zeiden, des te minder me alles kon boeien. En dit alles wordt ondersteund door die constant aangehouden soundtrack die tijdens zijn crescendo de hele film voorziet van een laag maaginhoud.

5 Centimeters Per Second is een film die ik evenveel haat als liefheb. Elk irritatiepunt wordt langzaam uitvergroot, totdat het onmogelijk wordt het te verdragen, terwijl het anderzijds niets afdoet tegen de schoonheid van de beelden en het verhaal. En ik kan je hem dan ook zeker aanraden, want velen zullen voorbij gaan aan de pretenties en het technische mankement dat in de credits montage wordt genoemd. Ik bedoel, het is, zoals de Engelsen zouden zeggen, an achievement in animation. Maar ze zijn er wel, die mankementen.