De tijdsduur waarbinnen de gebeurtenissen in een film zich afspelen; doorgaans niet iets wat me bewust bezig houdt bij het kijken. De speelduur van de film zelf des te meer, en zal slechts in het geval van een gefragmenteerd verhaal dat vele decennia beslaat maar in een tijdsbestek van 2 uur gepropt wordt, in negatieve zin een belletje doen rinkelen. Van de week zag ik achter elkaar twee films die beiden in ongeveer anderhalf uur tijd een verhaal van 24 uur vertelden. In zowel Kanal als Ashes & Diamonds vertelt Andrzej Wadja over een niet zo willekeurige dag uit het leven van enkele Poolse burgers, om daarmee een dag uit het leven van een natie te vertellen. Om verschillende redenen een effectieve zet, wat me aan het denken zette over andere favorieten die zich binnen dit door Aristoteles aanbevolen tijdsbestek afspelen. Tot de conclusie komend dat, ondanks het geringe aantal films dat hieraan voldoet, mijn all time favorite er in ieder geval wel toe behoort. Criterium 1: vrijwel geheel binnen 24 uur plaatsvindend. Criterium 2: een minimum aan flashbacks die die begrenzing overschrijden.

5. Mes in the Water (Roman Polanski – 1962)
In Mes in het Water een dag die begint zoals er al zoveel zijn begonnen: een welgesteld echtpaar onderweg naar hun jacht voor een ontspannen dagje zeilen. 24 uur later een echtpaar op weg naar huis, terug van een pleziertripje met de boot. Daar tussenin thrillerachtige verwikkelingen met een derde wiel aan de wagen: een student die zich in mannelijkheid wil meten met de andere man. Inzet? Zijn vrouw. Het genre van de thriller leent zich uitstekend voor het korte tijdsbestek. Wellicht te verklaren doordat het korte tijdsbestek identificatie met het gebeurde vergroot: what you see is what you get, en geen of beperkte fragmentatie door tijdsprongen of flashbacks. Dicht op de huid van de protagonist werkt de (vrijwel) in real time spelende thriller dan theoretisch het best, wat in ieder geval niet ontkracht wordt door qua spanningsopbouw uitstekend werkende films als High Noon, Twelve Angry Men en Phone Booth.

4. American Graffiti (Georg Lucas – 1973)
In films die gedurende 24 uur afspelen is het etmaal in kwestie natuurlijk zelden lukraak gekozen. Of het is een dag waarop iets bijzonders plaats gaat vinden, of het is een dag die een tijdperk in of uitluidt, met de nodige contemplatie die daarvan het gevolg is. American Graffiti valt in de tweede categorie, opgezet door een George Lucas in nostalgische modus. À la het venijniger, maar even melancholische Last Picture Show maken we een jaren 50 dorpje mee waar de jongeren weldra zullen uitwaaieren. Lucas concentreert zich op de aller- allerlaatste avond waarop de club nog compleet is. Een handige greep, want behalve dat hij hiermee appelleert aan een gevoel van herkenning en melancholie bij de kijker, kan hij in deze sfeer van terugblikken en vooruitkijken ongekunsteld een levendig portret schetsen van de personages die passeren. In de zelfde categorie erg goed: Smultronstället.

3. Kanal / Ashes & Diamonds (Andrzej Wajda – 1957/1958)
Zoals in de inleiding aangegeven zijn de twee laatste films uit Wajda’s oorlogtrilogie zowel te beschouwen als dag uit het leven van een groep Polen, als een dag uit het leven van Polen in zijn algemeenheid. Kanal handelt over de mislukte opstand in Warschau, waarbij de gevolgde verzetstrijders in duisternis hun einde vinden. Ashes & Diamonds vindt precies plaats op het omslagpunt van het einde van WO II en het begin van het communistische tijdperk. Door de concentratie van de gebeurtenissen op deze heel specifieke momenten ligt de nadruk nog meer op de emotionele impact die gepaard gaat met deze historische wendingen. In plaats van één van de episoden in het grote WO II verhaal, zijn dit verhalen op zichzelf, met hun eigen afwegingen en consequenties. Vooral Kanal wint aan intensiteit, als kijker hetzelfde riool-zonder-einde doorkruisend als het uitgedunde peloton. De illusies sijpelen met de minuut weg. Ashes & Diamonds tracht het complexe probleem van een omschakelende natie inzichtelijk te maken, waarbij het korte tijdsbestek het ongewisse van de toekomst benadrukt. Ook goed in deze categorie: Una Giornata Particolare.

2. Do the Right Thing (Spike Lee – 1989)
Spike Lee heeft meer dan eens gekozen voor het korte tijdsduur van 24 uur, waarvan Do the Right Thing het bekendste voorbeeld is. Anders dan de andere hier opgenomen films wekt deze film wel de indruk een vrij willekeurige dag te betreffen. Weliswaar is de temperatuur nog nooit zo hoog geweest, resulterend in een excessieve situatie in de nachtelijke uurtjes, maar bij het aanbreken van een nieuwe dag onder dezelfde hoge temperatuur lijkt een herhaling van de cyclus vroeg of laat meer voor de hand te liggen dan de gebeurtenissen als uitzonderlijk te beschouwen. Lee legt de vinger op de onoplosbaarheid van de raciale problemen, waarin niemand zijn eigen verantwoordelijkheid neemt en het doen van het juiste een opgave op zich is. De willekeurigheid van het gekozen moment markeert tegelijkertijd de uitzichtloosheid van de problemen. Ook goed in de categorie Lee: 25th Hour.

1. Magnolia (P.T. Anderson – 1999)
Natuurlijk was ik me bij het zien van mijn favoriete film wel bewust van het feit dat de verwikkelingen plaatsvinden in een tijdspanne van 24 uur. Maar schuilt in dit gegeven ook iets dat de film beter maakt, of beter doet werken, dan als de tijdspanne breder was? Trekt Short Cuts, een film waar Magnolia vaak mee wordt vergeleken, immers niet ook meerdere dagen uit voor het leven van, zonder dat de kijker zich er bewust van zal zijn? In vergelijking met Magnolia is de feel van Short Cuts een stuk relaxter, zoals Altman in zijn algemeenheid z’n films niet laat exploderen in een hogedrukketel van emoties. Anderson zoekt die hogedrukketel van emoties juist wel nadrukkelijk op. Rust zou het ingezette crescendo verstoren, en dus lijkt het logisch dat alles in één etmaal plaatsvindt. Want na (nacht)rust volgt herwaken en de kans op herbezinning. Maar de personages moeten juist voor eens en voor altijd afrekenen met hun verleden, niet wéér herbezinning en dus uitstel laten volgen. Opeens lijkt tijd kostbaar, is dat hetgeen de vele hoofdpersonen opjaagt tot hun wanhopige daden. De ironie van Magnolia is dat in de lange levens van zwijgen, uitstellen en vervreemden deze paar uurtjes opeens zo’n verschil kunnen maken. De ironie, maar wat mij betreft ook het mooie. Ergo: meer dan 24 uur had van Magnolia een mindere film gemaakt.