Cutting Moments (1997)
Alledaagse horror

6 december 2010 · and · Kritiek

Photobucket

H Fedor en ik (Henk Mul) pennen vanaf deze week geregeld onze bevindingen over korte films neer. De shorts die we uitkiezen zijn spraakmakend, schokkend, technisch verbluffend of op een andere manier relevant gebleken. Daarnaast zijn ze vanwege hun korte duur relatief makkelijk verteerbaar waardoor iedereen in no-time zal weten waar we het precies over hadden. De drempel om te reageren wordt zo een stuk lager, dit alles onder het mom van ‘eenrichtingsverkeer is voor losers!’

Na publicatie kunnen jullie dus reageren in de comment box die onder het artikel te vinden is. Omdat jullie beslagen ten ijs moeten komen: hier alvast een link naar het vrij schokkende filmpje van deze week; Cutting Moments.

F Voordat we op de film ingaan, raden we aan om hem eerst te bekijken. Anders wordt niet alleen het plot verklapt, maar zal de analyse ook geen hout snijden. Cutting Moments (1997) maakte oorspronkelijk deel uit van een vijfdelige cyclus van EI Cinema die ging over angst, geweld en vervreemding. In dit laatste deel uit de serie komen duidelijk alle drie de onderwerpen voorbij in een verhaal over een gezinssituatie die langzaam ontspoort door communicatiestoornissen tussen de ouders. Hun zoontje aan het begin van de short krijgt een aai over zijn hoofd van zijn vader wanneer hij buiten speelt met zijn Power Rangers poppen. De volgende scène zijn deze echter te zien in de prullenbak. Wat voor soort relatie is er gaande tussen vader en zoon? De moeder lijkt hier ook mee te zitten wanneer tijdens het eten er een duidelijke spanning hangt, en later wanneer de moeder bij haar kind kijkt in zijn slaapkamer en daarna naast haar stoïcijnse man in bed gaat liggen. De stijl is minimaal en bouwt hiermee een gestage spanning op. Horror kan namelijk heel alledaags zijn, maar niet minder extreem. Hoe zie jij dit, Henk?

H Dat het allemaal op z’n zachtst gezegd niet botert tussen de leden van het kleurloze burgerzin is duidelijk, maar de context blijft bijna geheel achterwege. We krijgen wel aanwijzingen, maar een stuitend bewijs is er niet waarmee je kan zeggen: ‘paps is een viezerik die z’n piemel niet in de broek kan houden’ of ‘moeder is een borderliner die op het randje van een psychose staat’. Hoewel een duidelijke verklaring ver te zoeken is, lukt het de regisseur toch om met minimale middelen de geestelijke teloorgang neer te zetten zonder dat je als kijker denkt dat het puur voor het schokeffect is gedaan. De gemaskerde moordenaars en het buitenaardse gespuis uit veel horror leveren vooral cheap thrills op, maar omdat de ellende van het gezin voor veel mensen zo’n feest van herkenning is, wordt de impact van de gruwelen in deze short véél groter. Deze directheid wordt nog eens extra kracht bijgezet door de bijna homevideo-achtige beeldkwaliteit en de onheilspellende drone op de geluidsband.

Ik kan me voorstellen dat mensen worden afgeschrikt door de taferelen, die met de knipbeurt van de piemel tot een bloederig crescendo leiden. Vond je dat over the top effectbejag, F.?

F Ik wil eerst ingaan op de scènes die naar het einde toewerken. Je kunt namelijk al vanaf het eerste shot van de heggenschaar anticiperen op welke pijnlijke wijze de onmacht van de personages zich zal uiten. Wanneer de vrouw voor de laatste keer tevergeefs haar man met make-up en in een rode jurk probeert te verleiden, lijkt voor haar duidelijk dat natuurlijke, seksuele omgang onmogelijk is geworden. Als ze vervolgens voor de spiegel staat volgt de meest schokkende scène van de film: ze schuurt haar lippen tot bloedens toe droog en knipt ze vervolgens af. De kracht van de shock< zit hier in het juist expliciet tonen van beelden waarbij je liever je hoofd wegdraait, terwijl het einde aan dezelfde kracht inboet door soortgelijke beelden meer suggestief te maken: confrontatie ontbreekt. Wanneer ze vervolgens weer naar haar man toegaat, heeft haar verminkte gezicht de onnatuurlijke uitwerking op hem dat hij opgewonden raakt dat eindigt in de grotendeels buiten beeld gebrachte zelfmoordactie die gevangen lijkt te zijn in wederzijdse frustratie. Ik zie hier echter wel de vrouw als slachtoffer die is doorgeslagen door het gedrag van haar man die mogelijk hun zoon heeft misbruikt in plaats nog naar haar om te kijken.

De muziek maakt inderdaad gebruik van een onheilspellende drone, die niet zozeer een zelfde uitwerking kent als de avant-garde film Wavelength (1967) die bewust op zijn geluidsband de pijngrens opzoekt, maar meer in de lijn van hoe David Lynch onbehagen en dreiging schept in zijn films. Een goede aanvulling. Wat de film ook een groot pluspunt geeft zijn de laatste door gitaarmuziek begeleide beelden van na het bloederige crescendo. Hier wordt een indringend contrast geschept door foto’s die de politie na afloop van het bloedbad heeft gemaakt af te wisselen met de onschuldige home-video’s van de zoon. Deze voetnoot voelt als belangrijk omdat het de extreme horror in een maatschappelijk kader plaatst van het alledaagse. Want was de film eerder geëindigd, dan was het waarschijnlijk meer bij lege shockhorror gebleven. Denk je niet?

H Dat denk ik niet. Het voelt als een wat overbodig slotakkoord dat eerder zijn plek kent in een dramaverhaal dat je vroeger op de woensdagavond op RTL4 aantrof. De suggesties van ‘zie je, dit is waargebeurd!’ en ‘vroeger was alles beter!’ vond ik wat misplaatst: al was het waargebeurd, de impact van de film wordt er niet minder op en met de illusie van het rooskleurige verleden wordt in de film zelf al een aantal malen geflirt via de trouwfoto’s. Het getokkel op de gitaar en de gemoedelijke homevideo-beelden geven ons vooral tijd om na de weerzinwekkende beelden tot rust te komen, maar ik zie het niet echt als remedie tegen lege shockhorror. Daarvoor is de boodschap van de eerste twintig minuten – het verruïneerde huwelijk – te sterk neergezet. In welk maatschappelijk kader van het alledaagse wordt deze voetnoot volgens jou dan geplaatst?

Het enige element van effectbejag waar ik wel moeite mee heb, is dat de man zonder enige tegenstribbeling overstag gaat. Dat de vrouw haar geest heeft laten verpieteren door langdurige verwaarlozing, dat wordt allemaal duidelijk. De man des huizes zit, op wat pedoseksuele suggestie na, vooral als een zoutzak op de bank. Hij kijkt naar een sportwedstrijd op de buis, schrikt vervolgens van het lijk dat voor hem staat en nog geen minuut later bereikt de seks een wel heel vreemde climax. Zijn staat van opwinding kwam mij te veel uit de lucht vallen.

F Met je laatste opmerking ben ik het zeker mee eens, maar om de laatste twee minuten als RTL 4 drama te bestempelen? Nee. Deze zelfbewuste stijl plaatst voor mij het geheel juist in een breder kader. Het doet denken aan hoe bijvoorbeeld Superstar: The Karen Carpenter Story (1987), die thematisch aanknopingspunten kent, zijn onderwerp van verschillende kanten belicht. De situatie keert immers, in tegenstelling tot een gemiddeld RTL 4 drama, niet meer terug keer naar een veilige wereld van alledaagsheid, maar laat het traumatiserende effect zien die de gebeurtenissen hebben gehad: een gezin is niet meer, maar de beelden blijven hangen. Cutting Moments is hiermee een knappe short geworden die vraagt om na te denken over de effecten van de acties en de motivaties hierachter.

Voor volgende week staat Alan Clarke’s Elephant (1989) op het programma. Wederom een heftige film die onder andere de inspiratiebron vormde voor de gelijknamige verfilming van Gus van Sant uit 2003.


Onderwerpen: , , ,


4 Reacties

  1. Bram Ruiter

    De film heb ik al een behoorlijke tijd op mijn harde schijf staan, maar ik heb hem door zijn beruchte momenten nooit durven kijken. Vreemd, want alle andere narigheid trek ik zonder moeite. Misschien toch eens overstag gaan. Zodra die tijd is gekomen zal ik hier weer op reageren.

    Overigens, sterk stukje tekst. Ik ben benieuwd hoe ver jullie met Elephant komen, een short waar ik een haat-liefde verhouding mee heb. En na de daar op volgenden.

  2. Erwan

    De film staat inderdaad in vele lijsten van “zieke films” maar het valt qua geweld en expliciete beelden allemaal wel mee in vergelijking met andere gore titels. Dat het toch zo ontzettend naar en schokkend is komt denk ik door de trage opbouw zodat het allemaal vrij onverwacht ineens omslaat naar horror.

    Overigens vond ik die eerste scene met die Power Rangers al wel alleszeggend gezien de positie van de twee poppen, toen kon je al wel opmaken dat de vader zijn zaakje niet in de broek kan houden. En de vliegensvlugge climax vond ik net als Henk ook net iets te snel en zonder motivatie gaan, verder is het een erg sterke short.

    Ben benieuwd naar jullie volgende artikel, zeker ook als jullie wederom een stream kunnen vinden want ik was al een tijdje naar ‘Cutting Moments’ op zoek.

  3. robert

    Waar kan je deze vinden? Alleen fragmenten gezien op Youtube, raar dat het schokkendste moment (iets met lippen) gewoon op Youtube staat! Knipt ie nou op het eind z’n leuter eraf ofzo!??

  4. Henk Mul

    Je kunt ‘m hier zien: http://vimeo.com/13139172

    Er is inderdaad sprake van een disfunctioneel orgaan!


Reageer op dit artikel