Larry Fessenden is een allesdoener: hij produceert films onder zijn label GlassEyePix (en produceerde onder andere de films van Ti West en Wendy and Lucy), acteerde in films van Martin Scorcese, Jim Jarmusch, Brad Anderson en Neil Jordan in piepkleine rolletjes en regisseerde een reeks low-budget videoexperimenten en experimentele documentaires. Ook maakte hij een viertal horrorfilms, die ik in dit artikel chronologisch zal bespreken. Het zijn allen deconstructieve horrorfilms, die zich in een (bewust) ongemakkelijke spagaat bevinden tussen experimenteel psychodrama en horrorfilm, iets wat de lage cijfers op imdb kan verklaren. Fessenden is misschien geen briljant filmer van meesterwerken, maar wel een eigenzinnig auteur.

No Telling (Or the Frankenstein Complex) is een update van Frankenstein. Verwacht in deze film echter geen in elkaar genaaide mensenlijken maar een cynisch commentaar op de proefdierindustrie. Larry Fessenden is niet anti-wetenschap, maar stelt in deze film wel vragen bij de humaniteit van proefdieren, en de prijs voor de vooruitgang. Dat de film niet prekerig wordt komt doordat de focus niet zozeer ligt op de boodschap maar op de personages.

In No Telling drijft een huwelijk langzaam uit elkaar terwijl de man des huizes, een wetenschapper, zich steeds meer verliest in experimenten op dieren. Het is onduidelijk of zijn steeds krankzinniger experimenten voortkomen uit de frustratie rondom het huwelijk, of dat het huwelijk kapot gaat doordat hij zijn humaniteit verliest door de experimenten. Het is een paradox die de film drijft, en het is pijnlijk om te zien hoe de vrouw haar man steeds meer verliest. De dierproeven worden steeds grimmiger, waardoor de film erg moeilijk wordt om uit te zitten. De beelden van dierproeven zijn gefingeerd, maar redelijk realistisch en de film draait langzaam de duimschroeven aan. Het lage budget wordt omheen gewerkt, dankzij inventieve camerastandpunten, maar het lage budget uit zich wel in wisselvallig acteerwerk. No Telling is duidelijk het werk van een zoekend filmmaker, maar een veelbelovend debuut.

Habit is een ontleding van die andere klassieke horrorfiguur: de vampier. Larry Fessenden speelt Sam, een alcoholist die vastzit in het leven. Wanneer hij een nieuwe vriendin, Anna, ontmoet verbetert dit zijn situatie niet. Hun relatie is namelijk gestoeld op destructie en onderliggende problemen, en de machtsstructuren tussen de twee verschuiven constant. Sam begint Anna ervan te verdenken een vampier te zijn, en de paranoia sluipt langzaam hun relatie binnen. De mix tussen paranoia en destructie uit zich in een crescendo vol waanzin.

Wat interessant is aan Habit is dat de plot niet volgt vanuit de horror, zoals normaal in horrorfilms de gewoonte is, maar dat de horror vanuit het plot volgt. De destructieve relatie is focus nummer 1, de vampiermythos is van ondergeschikt belang. De link tussen vampirisme en verslaving, die ook al duidelijk was in Abel Ferrara’s The Addiction wordt gekoppeld aan een psychologisch relatiedrama. De ongewone spagaat tussen psychodrama en volbloedhorror werkt tegen het einde niet meer zo sterk als eerst, maar vrijwel de gehele speelduur bewandelt Fessenden de scheidslijn met succes.

In Wendigo werkt Fessenden op een vergelijkbare wijze. In dit geval is er ook sprake van een relatiedrama wat langzaam verandert in een volbloedhorror. Het gezinnetje in de film wordt door druk van buitenaf (een stalker) bedreigt. Zoon wordt beschermd door een Wendigo, maar of deze Wendigo een teken is van geestesziekte van het zoontje, ofdat er werkelijk mystieke krachten aan het werk zijn is de vraag. De film kan gelezen worden als een gezin dat zichzelf in paniek opvreet door bedreiging van buitenaf, waarbij het jochie langzaam ten onder gaat door de angst van zijn ouders. De film wordt bezien door de ogen van het kind die de wereld anders interpreteert en voor wie de grenzen tussen werkelijkheid en onwerkelijkheid niet zo duidelijk zijn.

Als de boel escaleert verandert de film in een brei van experimentele beelden, waarbij de waanzin letterlijk overslaat op de kijker. De laatste beelden zijn een prachtige afsluiting, waarbij de aftiteling de sfeer van het laatste shot doorzet. De aftiteling is, net als in Habit, No Telling en Wendigo’s opvolger The Last Winter een experiment met grafische vormgeving, maar dat pakt hier perfect uit. De folksong onder de aftiteling maakt het geheel mooi af. Fessendens sterkste film.

The Last Winter is een minder vervolg, wederom geïnspireerd door de Wendigo-mythe. De vraag is wederom of de wendigo’s in deze film echt zijn, of, zoals in deze film ook geopperd wordt, hallucinaties. Een team van wetenschappers dat werkt voor een oliebedrijf op Antartica wordt teruggepakt door moeder natuur. Angstig voor de monsters die buiten rondlopen, misschien hallucinaties van gassen onder het ijs, verzanden de wetenschappers in een spiraal van chaos en wanorde, en het team vernietigt langzaam zichzelf, terwijl slechts enkelen ten prooi vallen aan de wendigo’s.

The Last Winter laat de antwoorden in het midden en is compleet ambigu en is daardoor een logisch vervolg van Wendigo. Jammer genoeg wordt dit gekoppeld aan de prekerige boodschap van No Telling over het behoud van de natuur. En net als in Wendigo valt het uiteindelijke monster lichtelijk tegen door matige computeranimatie. Het laastste shot is wel prachtig, en van een morbide schoonheid. The Last Winter is een uitbouwing van de thema’s in de rest van Fessenden’s oeuvre, wederom een deconstructie van de horrorfilm en wederom meer gericht op psychologische effect dan op de horror zelf. Helaas voegt The Last Winter niets nieuws toe aan deze thema’s en Fessenden zal zichzelf moeten vernieuwen. Fessenden probeerde dat met Skin and Bones (een aflevering van compilatieserie Fear Itself) dat zich volledig richt op een horrorverhaal rondom (weer een andere versie van) de Wendigo, waar de metaforische onderlaag is vervangen voor ranzige make-up-effecten. Leuk voor de afwisseling maar redelijk inhoudslooos.