Machete (2010)

13 september 2010 · · Kritiek

“Equal rights and justice in this time”. Het is een passage uit Wind it up van The Prodigy, een passage die Robert Rodriguez zijn nieuwste film Machete in extreme vorm weet te omschrijven. Machete is het gevolg van Grindhouse, het project waarmee Quentin Tarantino en Rodriguez enkele jaren geleden mee kwamen. Voor de vertoning van Rodriguez’ Planet Terror zag het publiek een uitzinnige nep-trailer van een film genaamd Machete. Een hype was geboren en de roep om een daadwerkelijke verfilming werd zo groot dat Rodriguez uiteindelijk besloot de trailer tot langspeelfilm om te toveren. Het resultaat is tegelijkertijd hilarisch als ongelooflijk naïef.

Cultfiguur Danny Trejo speelt de titelrol en doet dit met goed gevoel voor zelfspot. Machete is een voor dood achtergelaten federale (Mexicaanse staatspolitie) die wraak wil nemen op de dood van zijn vrouw, die voor zijn ogen door een gangsterbaas werd onthoofd, en zo mogelijk ook zijn dochter. Als eenvoudige arbeider neemt hij een opdracht aan om een oer-conservatieve Texaanse senator te liquideren, maar al gauw blijkt dat Machete met een kluitje het riet in wordt gestuurd. Wederom voor dood achtergelaten, iets wat nog wel een paar keer zal gebeuren, is Machete vastbesloten om zijn opdrachtgevers een veeg uit eigen pan te geven en daarbij ook de moordenaar van zijn vrouw op te sporen.

Machete begint erg sterk met een inval van de agent bij een stel boeven. We worden hier direct geïntroduceerd met de messentrucs van de held en de gangsterbaas, heerlijk vilein gespeeld door oudgediende Steven Seagal. Seagal, die de laatste jaren vooral in wegwerpfilms speelde, mag lekker schmieren en doet dit zo goed dat je je als kijker niet alleen afvraagt waarom hij dit niet eerder heeft gedaan maar vooral ook waarom hij relatief weinig ruimte krijgt om te excelleren. We zien Seagal tot aan het slotgevecht met Machete eigenlijk constant vanuit een chat-scherm en gezien zijn verrassend sterke optreden had ik gehoopt op meer Seagal in de film.

Net als The Expendables moet Machete het voor een groot deel hebben van acteerveteranen die nog eenmaal, en met succes, uit het graf worden getild. Robert De Niro bijvoorbeeld, die eigenlijk sinds Casino nog maar bar weinig wist te overtuigen, is in de film prima als de senator die immigranten (Mexicanen) haat. De Niro weet uitstekend zijn ouderwetse hardheid te koppelen aan de komische noot waarmee hij het laatste decennium soms wist te scoren. Andere acteurs met meerdere jaarringen zijn Don Johnson, Jeff Fahey en Cheech Marin. Het is wat dat betreft een feest der herkenning al is het de vraag of de doelgroep van de film nog deze oude knarren zal kennen uit films of series waardoor ze beroemd zijn geworden en niet de Tarantino en Rodriguez films waarmee ze een tweede of derde kans kregen.

Naast de vele bekende gezichten (ook Jessica Alba, Michelle Rodriguez en Lindsay Lohan doen van zich spreken) moet Machete het bovenal hebben van de actie en de ranzigheid. Dat is Rodriguez wel toevertrouwd aangezien hij in het verleden vele bloederige films maakte als het eerder genoemde Planet Terror, Desperado en From Dusk Till Dawn. Machete is een soort kruising tussen Desperado en de horrorfilms van Rodriguez. De film is een opeenvolging van actie waarbij het bloed meer dan rijkelijk vloeit en regelmatig gore verminkingen van dichtbij in beeld worden gebracht. Niets is te gek in Machete, een element waar de film uiteindelijk zijn charme vandaan haalt. Totdat Rodriguez met zijn politieke boodschap om de hoek komt kijken.

Niet dat de film daarvoor en daardoor al bijna jammerlijk uit de bocht schiet. De vele Mexicaanse clichés vliegen je om de oren. Taco’s, burrito’s, enchillada’s, bezwete arbeiders, bordenwassers, onbestrate achterbuurten: het kan niet op en ondanks dat Rodriguez het wellicht met een knipoog bedoelt slaat de beste man wel erg door. Daarnaast zakt de film na de erg sterke opening, pakweg eerste 20 minuten, nogal in en wordt het een beetje een herhalingsoefening van gore actie. Hier en daar weet Rodriguez de kijker nog te verrassen met een enkele fraaie scène zoals een schietpartij in een kerk of een dubieus zijspoor waar het personage van Michelle Rodriguez, Luz, wordt gelinkt aan Machete als zijnde zijn dochter, althans zo doet de montage mij geloven. Als de twee even hierna het bed delen deed bij mij dat toch een wenkbrauw fronsen. Maar wellicht dat anderen dit helemaal niet zo hebben gezien?

En dan ten slotte het punt waarop de film bijna in elkaar zakt, de politieke boodschap. Ja, het is een exploitatiefilm en ja, het is totaal ridicuul tot in extremis. Maar toch, ondanks al die ongein waarmee Machete is volgestopt, en misschien juist daardoor, kon ik mij niet aan de indruk onttrekken dat Rodriguez hier een tamelijk militante houding aanneemt die van Romero’s politiek getinte zombies schoothondjes maken. Het is aimabel en zelfs lovenswaardig dat Rodriguez de immigratiepolitiek tussen de VS en Mexico aankaart, maar de keiharde oplossing die de regisseur biedt lijkt een perfecte kopie van waar hij zo tegen strijdt. Niks dialoog of versoepeling proberen te verkrijgen en ook niks aankaarten van de erbarmelijke omstandigheden waarin Mexicanen in zowel de VS als Mexicaanse grenssteden leven, maar een lik-op-stuk-beleid waarbij de conservatieven in de VS maar een straf verdienen: de dood. Het komt ondanks het popcorn vermaak wat het uiteindelijk is erg naar en vervreemdend over en het ligt bijvoorbeeld mijlenver vandaan bij een meer serieuze kijk op de problematiek, namelijk het aan te raden Bread and Roses van Ken Loach.

Goed, allicht sla ik door in mijn kritiek op de maatschappelijke kant van een film die bomvol zit met onderbroekenlol en vuige actie. En misschien wil Rodriguez wel graag de filmende puber blijven terwijl Grindhouse-genoot Tarantino zich echt lijkt te ontwikkelen tot een serieus filmmaker met minder serieuze ondertoon. Alles bij elkaar genomen is Machete daardoor een fascinerende bijna-mispeer die wordt gered door enkele fijne acteerprestaties en iets wat, bijvoorbeeld, The Expendables niet had: een one-liner met mogelijke onsterfelijkheid in “Machete don’t text.”


Onderwerpen:


6 Reacties

  1. Kaj van Zoelen

    Huh? Welke montage deed jou geloven dat Luz de dochter van Machete was?

  2. Erwan

    Er is een moment, redelijk in het begin, dat Machete naar een foto van zijn dochter staart, vervolgens omhoog kijkt en je een cut ziet naar Luz in haar taco-tentje. Ik had toen direct het gevoel van: “ja, zij is zijn dochter.” Ook omdat je de dochter niet dood ziet gaan in de opening, toch een soort gouden regel in Hollywood dat je iemand ook daadwerkelijk dood moet ‘zien’ gaan.

    Maar ik kreeg al door, ook van Theo, dat hij het ook niet zo zag. Daarom had ik het ook als een soort vraag gesteld in mijn recensie. En het wordt in de film ook nooit toegegeven, al blijf ik het dan toch een beetje vreemd montagewerk vinden.

  3. Kaj van Zoelen

    Het zou een andere scène later in de film wel een heel nieuwe dimensie geven…

  4. theodoor

    Er raakt wel vervolgens iemand verblind in de film, dus misschien kent Rodriguez zijn Griekse klassieken?

  5. Kaj van Zoelen

    En Machete is een soort Odysseus die in de film Troje verovert en aan het eind geen thuis meer heeft en daarom gaat zwerven… zou er een vervolg dat gebaseerd is op de Odyssee komen? :)

  6. theodoor

    Moet hij wel een cycloops ombrengen. Hopen dat Michelle Rodriguez nog voor handen is.


Reageer op dit artikel