Spielberg Saturday (slot)
Munich (2005), Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull (2008), A Timeless Call (2008)

Mijn langdurige reeks zit er na dit artikel voorlopig op. Steven Spielberg is nu dan wel bezig met een motion-capture-verfilming van de Kuifje-strips, maar deze laat nog even op zich wachten. Zijn meest recente werken vatten eigenlijk zijn hele oeuvre samen: van een kort en manipulatief politiek pamflet, tot een kleinschalig serieus historisch drama, tot een grootschalige blockbuster-vervolg op een beproefd concept. Geen van drieën haalt echter de kwaliteit van Spielberg’s vroegere werk, en het is te hopen dat Tintin (Kuifje) een terugkeer naar vorm is.

Munich (2005)

Spielberg die zich wederom waagt aan een film over een historische gebeurtenis, ditmaal de gijzeling van en moord op 11 Israëlische atleten, en de nasleep daarvan. In Munich volgen we een groep mannen die door Israëlische regering zijn ingehuurd om de verantwoordelijken van de gijzeling op te sporen en te doden. Een heikel onderwerp, aangezien het conflict tussen Palestijnen en Israëlieten nog steeds bezig is. Spielberg weet echter goed om te springen met het controversiële materiaal door beiden partijen genuanceerd af te schilderen. Het is misschien bij vlagen iets té politiek correct (de scène in de schuilplaats is wel erg duidelijk aanwezig om politiek correcte doeleinden), maar het toont wederom dat Spielberg redelijk goed uit de voeten kan met historisch heftig materiaal.

In de politieke boodschap zit dus niet het probleem van de film. Het probleem zit in de opbouw, een lange drie uur waarbij enkele scènes met politiek gekonkel een overload aan (deels irrelevante) informatie geven waardoor de film nogal zakelijk van toon wordt. Dit is doorsneden met een aantal zeer absurde (actie)scènes, waaronder een moord met een als fietspomp vermomd geweer, een close-up van melk dat met bloed mengt en een crosscut van een seksscène en de gijzeling. Vooral deze laatste scène is bizar en absurd en het is niet geheel duidelijk waar Spielberg met zijn verstand zat. De orgastisch op en neer schokkende Avner (Eric Bana) wordt filmisch vergeleken met iemand die met kogels doorzeefd wordt, en het komt voornamelijk komisch en ongepast over.

Wel interessant is de uiteindelijke knulligheid van de gehele operatie. Het wrekersteam uit de film gaat nogal rigoreus te werk waarbij de operaties ook niet altijd technisch perfect in elkaar zitten. De knulligheid van hun moordacties maakt het geheel behoorlijk ongemakkelijk naar te kijken, en het zorgt deels voor de absurde toon van het geheel. Deze scènes zijn in de kneuterigheid van de moorden voornamelijk op een goede manier ongemakkelijk, en ze tonen duidelijk dat dit soort wraakacties niet zo heldhaftig zijn als in de gemiddelde hollywoodfilm, maar voornamelijk rommelig en smerig.

Spielberg gaat dit keer echt over de schreef van bizar sentiment in de eerder voornoemde seks/gijzeling-montage. Ook de familiebanden neigen (wederom) naar zeikerigheid, maar het blijft dit keer voornamelijk beperkt tot zijplotjes.

Dit is een van Spielberg meest bloederige films, wat voornamelijk komt door de knulligheid van de moordaanslagen. De moord op de Nederlandse vrouw met de fietspomp bijvoorbeeld toont Spielberg’s eerste combinatie van seks en geweld. De verleidelijke vrouw, met ontblote borsten (wederom een unicum voor Spielberg, afgezien van Jaws en 1941) wordt in haar nek geschoten, waarna het bloed met de lucht mee uit haar keelgat sputtert. Het is smerig, bloederig en realistisch, net als de meeste van de aanslagen en moorden in de film. Ook de morele ambiguiteit van de film, en de algeheel sombere toon maken dit een van Spielbergs narratief en filmisch grimmigste films.

Munich maakt gebruik van een normaal wraakplot, maar ontdoet dit van de normale “Hollywood-glamour”, waardoor de film voornamelijk een heftige, sombere en realistische film maakt. De moorden in deze film zijn niet verlossend, de actie niet vermakelijk. Het is Hollywood zonder entertainment. Een actiefilm met een morele boodschap.


Indiana Jones and the Kingdom of the Crystall Skull (2008)

De Indiana Jones-reeks heeft nooit bekend gestaan om zijn geloofwaardigheid, maar in het geval van dit vierde deel wordt het wel erg extreem. Indiana Jones is terug na een afwezigheid van 19 jaar, maar of we er zo gelukkig mee moeten zijn is maar de vraag. Het lijkt er namelijk op dat George Lucas’ nare tendensen hier meer opduiken dan in de vorige drie delen, waarbij vooral de dramatische marmotten irritatie opwekken. Ook de humor lijkt een stuk kinderlijker, waarbij er zelfs sprake is van kruisklappen richting Shia LaBoeuf’s karakter tijdens een grote actiescène, en simpele knipogen richting de vorige drie delen.

Bij de knipogen gaat het al mis. De hele film leest als een slechte cover van goede momenten uit voorgaande delen. De vorige delen hadden vaste elementen (de beestjes als voornaamste voorbeeld) maar hier hebben we toch te maken met een wel heel erg insidersgehalte, met als dieptepunt het opduiken van de Ark des Verbonds in een onnodige cameo. Ook de naam van sidekick Mutt is wel een erg gemakkelijke verwijzing naar deel drie, en eveneens een erg makkelijke aanduiding dat de appel niet ver van de boom valt, waardoor iedere verrassing rondom zijn rol compleet uit het plot verdwijnt.

Tweede grote probleem zijn de schurken. De communisten zijn niet zo iconisch als de nazi’s, en hoezeer Cate Blanchett ook haar best doet om te schmieren, haar rol maakt weinig indruk. De communisten blijven inwisselbaar, en een potentieel klassieke scène als die met de rode bosmieren, die met de communisten afrekenen, maakt hierdoor minder indruk.

Derde probleem zijn een aantal scènes die de suspense of disbelief wel erg tarten. Een van de voorbeelden heeft zelfs een eigen internetmeme opgelevert. Nuking The Fridge is het nieuwe Jumping The Shark: Indiana Jones overleeft een atoombomtest door in een loden koelkast te kruipen. Waar zat Spielberg met zijn gedachten? Tweede moment is Mutt die een Johnny Weismuller doet door achter aapjes aan liaan te slingeren. Ik kan ook gaan klagen over watervallen overleven in een rottig amfibievoertuig, maar deze scène hebben we vaker gezien in slechte avonturenfilms, en past eigenlijk typisch binnen het niet-al-te-geloof-waardige-maar-nostalgisch-naar-pulp-knipogend Indiana Jones-universum.

Over de aliens hoor je mij niet klagen, althans, niet in narratieve zin, omdat het sense maakt binnen de verplaatsing van tijd. Indiana Jones greep 20 jaar geleden terug naar pulp uit de jaren 30 en nu twintig jaar later maakt het alleen maar sense dat men teruggrijpt naar pulp uit de jaren 50. Iets waar vliegende schotels typisch inpassen. Helaas valt de geloofwaardigheid van de aliens compleet op hun gat vanwege de matige cgi en het fantasieloze ontwerp. De aliens tonen dat Spielberg qua design nooit afwijkt van de standaard groene mannetjes met grote ogen, een euvel waar ook Close Encounters of The third Kind en in mindere mate E.T en War of The Worlds al mee te maken hadden. In die laatste twee was het design nog afwijkend genoeg om origineel over te komen (waarbij vooral E.T iconisch is geworden), maar hier maakt het nogal een suffe indruk.

Niet alles is huilen met de pet op. De terugkeer van Karen Allen als Marion Ravenwood is leuk, evenals een aantal toffe actiescènes. Harrison Ford is op dreef, en gelukkig geeft het script toe dat men allemaal wat ouder is geworden. De jaren 50 sfeer is ook goed aanwezig. Al met al blijft Indiana Jones and The Kingdom of The Crystal Skull wel een teleurstelling. Een reeks die een beter vervolg verdiende.

De toevoeging van een nieuw familielid zorgt voor wat sentimenteel gejengel, maar Indiana Jones blijft een van Spielbergs minst zeurderige reeksen.

Ook de grimmigheid is omlaag gegaan sinds de vorige delen. Het blijft bij een scène met brandende ogen die wel erg terruggrijpt naar het iconische smeltende gezicht uit deel 1, en een communist die verslonden wordt door een stel mieren. Samen met deel 3 het meest familievriendelijke deel.

Militaire schurken, achtervolgingen, kleine beestjes, ontploffingen, aliens, vallen van grote hoogtes, gevechten op voertuigen, one-liners, exotische locaties, lichte xenofobie: alle elementen uit de vorige delen zijn terug (alleen de aliens zijn nieuw). Zelfs Marion Ravenwood maakt weer haar opwachting, ongetwijfeld bedoeld als crowdpleaser. Popcorn op zijn puurst.

A Timeless Call (2008)

Een 7 minuten durende ode aan oorlogsveteranen is precies wat je ervan verwacht. Een glorieuze ode aan de American Dream, een oproep tot het herinneren van gesneuvelde militairen, een ode aan de nut van het leger. Maar het is gelukkig ook iets meer dan dat. Deze korte film beziet namelijk ook de oorlog vanuit de veteranen, en dat beeld is niet altijd rooskleurig. Spielberg heeft ook oog voor de nare kanten van de oorlog, inclusief een kort gedeelte gewijd aan invaliden en overledenen. Uiteindelijk blijft echter de glorieuze ode aan The American Dream, verteld door de zoetige stem van “volksheld nummer 1” Tom Hanks hangen, aangezien hij de afsluitende twee minuten voor zijn rekening mag nemen, in een setting die nog het meest doet denken aan een tell-sell-spotje.

Visueel valt de film sowieso tegen. De film is een droge opeenschakeling van fotomontage’s, pratende hoofden, archiefbeelden en John Williams-muziek, waarvoor een grote naam als Spielberg vooral overbodige marketing lijkt. Het filmpje werd in opdracht van de “2008 Democratic Convention” gemaakt, en dat verklaart misschien de lichtkritische kanttekening, maar uiteindelijk blijft de film een vrij patriottistisch niemendalletje, waarbij uit niets de visuele flair van Spielberg blijkt.

Vlaggenwapperend sentimenteel, maar
het idee om de oorlog vanuit het oogpunt van veteranen te laten zien maakt het sentiment minder vals. Een ultieme score op de sentimeter, maar in dit geval geen verkeerd sentiment.

Zowaar, de kritische kanttekening op oorlog uit zich zelfs op echt bloed in beeld, het tonen van invaliden, en het toegeven van het verlies van soldaten.

Een mix tussen documentaire en reclamespot, iets wat niet spannend of enerverend is, maar wat een rechtgeaarde Amerikaanse patriot waarschijnlijk weke knieën en een brok in de keel oplevert.


Onderwerpen:


1 Reactie

  1. Pascal

    Bedankt voor deze reeks Theo, heb nog niet alles gelezen maar dat gaat zeker gebeuren.


Reageer op dit artikel