Films met een dystopisch wereldbeeld zijn de laatste tijd schering en inslag, waarbij vooral beginnende schrijvers/regisseurs met dit thema de kans krijgen om een op papier verrassend concept naar het grote scherm te krijgen. Denk Carriers, denk Daybreakers en vanaf komende donderdag wagen regisseursduo The Hughes Brothers de sprong met een script van debutant Gary Whitta.

Beide eerdergenoemde pogingen waren geen onverdeeld succes, sterker nog, nergens werd het echt interessant en waarbij in theorie intrigerende thema’s konden worden aangesneden verwerd het concept waarop de films dreven al snel tot een gimmick dat als opstart leek te dienen voor standaard actie-scenes. Deze gehele veralgemenisering is ook exact waarop The Book of Eli als een plumpudding in elkaar zakt.

De eerste scene werkt goed, een anonieme man wordt in een dytopische wereld, as komt uit de hemel vallen en de naamloze (anti-)held jaagt op een mager scharminkel van een kat. Het is een sfeervolle introductie tot de wereld waarin de Hughes Brothers ons in proberen onder te dompelen. De problemen, echter, doen zich voor vanaf het moment dat het plot op gang komt; de nadruk blijkt ineens op religie te liggen, waarbij een interessante zienswijze achterwege blijft. Het boek waarvan de titel spreekt is namelijk de laatst aanwezige bijbel op aarde. Alle anderen zijn verbrand, daar religie de oorzaak van WO III werd toegedicht.

Wat volgt is een uiterst propagandistisch stuk prul waar gelovigen intelligent zijn en enkel goedheid in zich hebben en het overige volk, zeg maar alle overlevenden minus Mila Kunis en Denzel, worden afgebeeld als domme analfabeten met kannibalistische trekjes. Uitzondering hierop is Gary Oldman, die weer eens getypecast wordt als intelligente, maar manische bad guy en vervolgens mag lopen schreeuwen over de essentiële rol die de laatste bijbel speelt bij zijn megalomane plannen om steeds meer kleine dorpjes onder zijn tirannie te brengen. Het is allemaal oppervlakkig geneuzel en het enige dat The Book of Eli lijkt te zeggen is dat religie als enige systeem samenhang, cohesie en moraliteit kan creëren.

Dat het uiterlijk van de film een kopie lijkt van de Mad Max-trilogie met daarover onnodige, afleidende en foeilelijke filters, wekt alleen maar meer apathie op. Elke hoop die er dan nog over is dat de actiescenes wel voldoen vervliegt zodra Washington met een enorme machete op de proppen komt en de gebroeders Hughes hem in silhouette een groep kannibalen een kopje kleiner laat maken. Die scene is zo doorspekt met nodeloos en grotesk gebruik van bloed dat alle kanten op vliegt, dat ‘stijlvol’ nog eerder van toepassing zou zijn op 300.

Het einde is een vreselijk zoetsappige anti-climax, met een tenenkrommende scene van Kunis, die een uitermate vreemde en plotselinge ontwikkeling door maakt van mak lammetje tot een Buffy-achtige heldin. Het is tekenend voor de film, waarbij eigenlijk elk aspect, van plot tot mise-en-scene, gewoonweg niet werkt; Eli’s boek had beter ook op de brandstapel kunnen eindigen.