Treme: life is a goddamn gig
"Do You Know What It Means" (seizoen 1, aflevering 1)

Journalist David Simon en politieman Ed Burns zijn de koningen van televisieland. De afgelopen tien jaar produceerden zij twee van de beste miniseries van het decennium (The Corner en Generation Kill) en maakten The Wire, misschien wel de beste serie aller tijden. Dus toen Simon een nieuw project aankondigde – dit keer zonder Burns – waren de verwachtingen torenhoog. Met knikkende knietjes zat ook ik te wachten tot afgelopen zondag in de V.S. de eerste aflevering werd uitgezonden. De komende tien weken* zal ik daarom donderdags mijn gedachtes over en analyse van elke aflevering van Treme plaatsen. Wil je meekijken en lezen, zul je van het internet gebruik moeten maken. De VPRO heeft de serie wel al aangekocht, dus ooit zal de serie ook in Nederland te zien zijn.

Zoals gebruikelijk bij Simon worden we direct in het diepe gegooid. De enige introductie is een zwart scherm met daarop in witte letters “drie maanden erna”. Heb je niets van de publiciteit rondom de serie meegekregen, zul je zelf tijdens het kijken moeten deduceren dat de serie drie maanden na orkaan Katrina en de overstroming van New Orleans in 2005 in de wijk Treme (spreek uit: Trè-mé) begint. Meteen krijgen we een uniek New Orleans fenomeen voorgeschoteld: een second line parade. De eerste sinds Katrina. Zo snijdt Simon op feestelijke wijze meteen een van de (vermoedelijke) thema’s van de serie aan: hoe de mensen van New Orleans ondanks alle ellende, tegenslagen, vernietiging en vermiste en misplaatste personen hun cultuur zullen blijven vieren. Muziek, dans en feesten zijn daar een belangrijk onderdeel van.

Ondanks hun woede verdriet, en onvrede zijn veel mensen na de ramp gebleven en/of teruggekeerd naar hún stad. Zo zijn er ook nog een aantal vaste castleden die al wel in de leader staan maar niet in de eerste aflevering voorkomen. Het zou mij niet verbazen als zij bij de terugkeerders horen die nog moeten arriveren. Een ander voorbeeld van dat thema is Albert Lambreaux (gespeeld door Clarke Peters, bekend als Lester Freamon in The Wire) Hij ruimt een vernielde bar van een ander op om een oefenruimte te creëren ter voorbereiding van de komende Mardi Gras viering. Vervolgens poogt hij in vol ornaat als Chief (zie plaatje bovenaan) de enige man die nog in de straat woont te rekruteren. Die maakt hem voor gek uit en zegt dat er waarschijnlijk geeneens een carnival zal komen deze keer. Lambreaux houdt echter vol totdat zijn buurman toegeeft. Zie hier: de onverwoestbare geest van New Orleans. En wederom zo’n uniek New Orleans verschijnsel dat Simon ons zonder toelichting aan blootstelt.

Het slot van de aflevering bevat nog zo’n fenomeen, de New Orleans Funeral. Een begrafenisprocessie begeleidt door een blazersensemble dat op de heenweg naar de begraafplaats treurige muziek speelt en op de terugweg vrolijke. De band die we zien bestaat grotendeels uit echte musici die dagelijks dit werk doen. Zij zijn niet de enigen. Van te voren was aangekondigd dat lokale muzikanten in de serie zouden voorkomen, en met Kermit Ruffin hebben we in de eerste aflevering meteen een lokale grootheid te pakken, die in de wijk Treme woont, leeft en werkt. Hij brengt zijn typische mengeling van jazz, R & B en funk ten gehore, een aanstekelijke mix die de voetjes van de vloer krijgt. Verderop in de serie zullen er naar verluid nog meer volgen, onder andere Dr. John.

Meerdere hoofdpersonages zijn ook muzikanten of hebben iets met muziek van doen, tekenend voor hoe belangrijk muziek voor de inwoners van de stad is. Antoine Batiste (Wendell Pierce, de “Bunk” in The Wire) is een trombonespeler die deelneemt aan de second line parade, de begrafenisprocessie en meespeelt met Kermit Ruffins. Uit liefde voor de muziek, ongetwijfeld, maar vooral ook omdat hij het geld hard nodig heeft om een vrouw met baby te ondersteunen. Het is indrukwekkend hoe anders Wendell Pierce hier overkomt, nadat ik dacht hem nooit als iemand anders dan de Bunk te kunnen zien. Het acteerniveau ligt sowieso erg hoog. Zelfs bekende figuren als John Goodman en Steve Zahn gaan geweldig op in het geheel.

In hun personages is de stem van Simon zelf het duidelijkst te horen. Zijn wantrouwen van autoriteiten en instituties komt uiteraard naar voren in de scènes waarin Creighton Bernette (Goodman) tegen de media boos vertelt hoe de ramp de schuld is van verscheidene regeringen. Verwacht hier nog meer over in de rest van de serie. Ook in Davis McAlary’s (Zahn) speech over hoe de maffia beter met de ramp zou omgegaan zijn dan de lokale, interlokale en nationale autoriteiten nu. In McAlary zit sowieso veel van Simon – beiden zijn beroepshalve maar ook door hun compassie betrokken bij zwarte Amerikaanse cultuur, maar staan er tegelijk door hun beroep altijd met één been buiten.

Er is op het eerste oog meer ruimte voor vrouwen in Treme dan er in The Wire was. Janette Desautel (Kim Dickens) probeert een restaurant te runnen terwijl de voorraden voortdurend op raken en het personeel niet op komt dagen, LaDonna Batiste-Williams (Khandi Alexander), ex van Antoine, runt een bar terwijl ze zich zorgen maakt over haar nog altijd vermiste broer en Toni Bernette (Melissa Leo), getrouwd met Chreighton, is een advocate die haar daarbij probeert te helpen. De mannen mogen zich druk maken over de muziek, de cultuur en de regering, het zijn de grotendeels de vrouwen die de stad draaiende houden, zo lijkt het.

Muziek en muzikanten spelen een grote rol in New Orleans en dus in Treme. Bijna al deze muziek heeft iets dansbaars, of het nou traditionele jazz is die op straat wordt gespeeld, de jaren ’70 funk en jaren ’50 R&B die op de radio voorbijkomt of de moderne hiphop waarmee DJ Davis zijn buren lastig valt. Ik zat dan ook soms zo ongeveer de bank af te dansen tijdens het kijken en heb later op de avond mijn jarenlange verzet tegen Itunes opgegeven om direct enkele van de liedjes uit de aflevering te kopen (zie de website van HBO voor een lijst van muziek per aflevering en links naar de nummers). Het was mij echter misschien wel nog wat te vroeg voor een montage van alle personages met een liedje erover. Waar dat in The Wire aan het eind van elk seizoen zo goed werkte kennen we wat mij betreft nu de personages en hun problemen en verhalen nog te kort hiervoor.

Dankzij de mensen en de muziek bruist Treme in de eerste aflevering al meteen van het leven. Een echt verhaal is er nog niet, maar ik weet al wel dat ik de komende negen weken met deze mensen wil doorbrengen in hun habitat. Waarin op de achtergrond voortdurend goed de destructie van de orkaan te zien valt, niet in de laatste plaats door de rommel die overal verspreid ligt. De aanwezigheid van het leger is ook sterk doch subtiel voelbaar, in de vorm van de helikopters die je af en toe voorbij hoort vliegen en in één scène waarin er een aantal soldaten aan het lunchen zijn. Het is een wonder dat de bevolking onder deze omstandigheden zo vrolijk kan blijven.

Overige observaties

– Het is te hopen dat de VPRO niet te lang wacht met het uitzenden van Treme. Zodat de DVD niet al lang in de schappen ligt als de eerste uitzending begint. Daarnaast zou het fijn zijn als ze de tijd nemen en krijgen voor het uitzendschema: gewoon elke week één aflevering in plaats van er elke avond één doorheen jagen zoals ze nu met Dexter doen.

– John Goodman staat niet in de leader vermeldt, terwijl hij toch een flinke rol heeft in de aflevering. Dit komt waarschijnlijk doordat de pilot al ‘af’ was toen hij werd toegevoegd aan de cast en er nieuwe opnames volgden om hem alsnog in de aflevering te stoppen.

– Ik dacht erover uit te leggen wat een second line parade precies, een Mardi Gras Chief en een New Orleans funeral precies zijn en wat het culturele belang en de achtergrond ervan zijn, op basis van wat ik er recentelijk over gelezen heb en door de jaren heen van heb meegekregen. Maar misschien is het beter daar niet al te veel over uit te wijden, aangezien Simon dat ook niet doet en het gevoel van vervreemdende immersie zo intact blijft. Of is er toch behoeft aan? Niet dat mijn kennis zo enorm is, maar ik vermoed dat een klein beetje kennis voor een grotere klik met het materiaal kan zorgen. Als hier toch behoefte aan is, laat het dan maar weten.

– De meeste critici in de V.S. maken zich zorgen over het publiek van Treme, of liever het vermoedde gebrek daaraan. Voor wie is de serie bedoeld en wie is geïnteresseerd in een serie over een specifieke stad waar geen uitleg in gegeven wordt en geen direct plot in zicht is? Is de uitspraak van Creighton Bernette een uitdaging van Simon? “Provincial, passe… hate the food, hate the music, hate the city, what the fuck are you doing down here?”

– Hoe dan ook hoeven we daar ons voorlopig geen zorgen over te maken, want HBO heeft twee dagen na het uitzenden van de pilot al een tweede seizoen aangekocht.

– Voor zover ze te horen zijn gaan de meeste negatieve geluiden over dat Zahn te over de top is, maar het schijnt dat de echte DJ Davis, waar het personage op gebaseerd is, nog veel drukker en emotioneler is en zich nog overdrevener gedraagt.

– Ik vermoed dat Antoine Batiste nooit meer dan twintig dollar voor een taxirit gaat betalen, en dat dit een running gag gaat worden. De drie keer in deze aflevering vond ik het in ieder geval wel grappig.

* = In mei reis ik een week af naar St. Louis, waardoor ik waarschijnlijk één of twee keer verstek zal moeten laten gaan.



2 Reacties

  1. Erwan

    Ik had precies hetzelfde gevoel, nog niet echt een verhaal maar wel genoeg aanknopingspunten tot een zeer plezierige serie. Lambreaux in dat kostuum was een geweldig WTF moment, maar blijkbaar dus passend in de sfeer. Ik ben zeer benieuwd naar het vervolg en je verdere bevindingen!

  2. Ricardo Berentsen

    Ik heb gelijk in de pilot al zwaar genoten. Gelijk maar even wat Louis Prima en Allan Toussaint gaan luisteren:)


Reageer op dit artikel