Als je Vincenzo Natali’s stijl in een woord zou moeten samen vatten dan is het ruimte. Eigenlijk al van zijn films speelt met omgeving, setting en leefwereld. Zijn films zijn architectonische hoogstandjes, waarin het gebrek aan ruimte, of juist het overschot ervan gebruikt niet alleen gebruikt wordt voor sfeerbepaling, maar ook binnen het narratief. Ruimte is in de films van Natali overigens niet altijd even duidelijk, maar kan ook een abstract idee zijn als iemands innerlijk, zoals in het geval van Getting Gilliam (daarover later meer).

Al in zijn eerste korte film Elevatedspeelt Natali een claustrofobisch spelletje met binnen en buiten. Een tweetal mensen in een lift krijgt gezelschap van een ongewenste derde: een paniekerige man, onder het bloed, die de twee mensen binnen de lift probeert te overtuigen van gevaar buiten de lift. Natali gebruikt dit gegeven om de spanning op te voeren, aangezien niet meteen duidelijk is of de waarheid gesproken wordt. De beperkte setting zorgt voor een snelkookpan waarin het conflict opgevoerd wordt.

Ditzelfde gegeven wordt gebruikt in Cube, een geestelijke opvolger van Elevated, waarin een groep mensen opgesloten wordt binnen een kamer. Het uit de kamer willen komen zorgt voor conflict, waarbij Sartre’s befaamde uitspraak, “hel, dat zijn de anderen”, vaker wel dan niet opgaat. De verschillende gekleurde kamers in Cube zijn een effectief staaltje filmmaken: dezelfde studio kon gebruikt worden voor elke kamer, waarbij telkens alleen de gekleurde panelen met mathematische figuren vervangen hoefden te worden. De ruimtes zelf zijn niet het belangrijkst voor de personages, het is vooral de immer afwezige buitenwereld die belangrijk is.

Daarnaast gebruikt Natali voor het eerst ruimte als metafoor voor de interne wereld versus de externe wereld. Het brein, en de emotie blijken belangrijker binnen het overlevingsspel dan de werkelijke omgeving, waarbij voornamelijk een juiste interpretatie van de mathematische code’s een belangrijke rol speelt. Dat Natali speelt met architectuur komt ook al naar voren in de namen van de personages: allen zijn vernoemd naar een bekende gevangenis, waarbij de reputatie van de gevangenis toepasbaar is op karaktereigenschapppen. Quentin, de klootzak binnen de film, is bijvoorbeeld vernoemd naar San Quentin, een gevangenis berucht vanwege de harde omgangsvormen.

In Cypher begeeft Natali zich voor het eerst in de buitenwereld, die al even rigide en strak is vormgegeven als de interieurs waarmee hij zich voorheen bezighield. De film over bedrijfsspionage maakt gebruik van Phillip K. Dick-iaanse scifi-elementen, maar is toch voornamelijk een high-concept spionagethriller in de stijl van James Bond. In plaats van de exotische locaties begeeft de hoofdpersoon van Cypher zich in steeds bizardere interieurs, waarbij de cubicles langzaam plaatsmaken voor Frank Gehry-achtige bouwwerken.

Tevens wordt de interne wereld meer verkend. Het brein is letterlijk een hulpmiddel voor spionage, waarbij hersenspoeling en persoonsverwisselingen constant voorkomen. Opvallend is dat deze hersenspoeling plaatsvind doormiddel van visuele invloeden uit de omgeving. Waar in Cube de interne wereld (van de hersens) gebruikt wordt om invloed te krijgen op de externe (tastbare) wereld, werkt dat in Cypher precies andersom.

In Cube en Elevated blijft de buitenwereld buiten beeld, in Nothing verdwijnt deze letterlijk. Nothing is een Kevin Smith-achtige komedie, waarin twee slackers de wereld rondom hun weghaten. Het witte, allesomvattende niets wordt door Natali briljant vormgegeven doormiddel van ijkpunten. Perspectief wordt duidelijk gemaakt door dat éne nog overblijvende huis van de hoofdpersonen zwaar naar de achtergrond te plaatsen. Het meest briljante camerashot in de film wordt bewerkstelligd door een van de hoofdpersonen om zo’n ijkpunt heen te laten lopen. Het hoofdpersoon blijkt echter perfect gecentreerd, terwijl het ijkpunt langzaam om zijn as draait. Dit spel met het gebrek aan achtergrond maakt Nothing zo leuk, want van het script moet de film het niet hebben.

Wanneer Natali een docu maakt over zijn idool Terry Gilliam, verwacht men niet zozeer dat het een typische Natali-film wordt. Tuurlijk is het oog voor compositie nog wel aanwezig in Getting Gilliam, maar een docu die zich focust op een andere auteur laat weinig ruimte over voor eigen auteurschap. Toch weet Natali een van zijn handelsmerken in de film te krijgen. Natali is altijd bezig met de interne belevingswereld, de onmogelijkheid om je eigen gedachten adequaat kenbaar te maken aan anderen, het onvermogen om hersenactiviteit voor een ander tastbaar te maken. Dit is de onmogelijkheid die ook Gilliam ervaart, nooit zijn visie zo op het doek terugziend als in zijn gedachten. Maar dat is ook iets wat Natali ervaart bij het maken van de docu. Hoezeer hij ook probeert, hij krijgt geen grip op Gilliam’s artistieke proces. Wanhopig een kijkje te nemen in het brein van zijn idool maakt Natali gebruik van het enige middel wat nog voorhanden is: hij plaats een handycam op het hoofd van Gilliam.

Natali’s voorlaatste wapenfeit, Splice staat in de wacht voor bioscooproulatie, is Paris je t’aime en dan met name het segment Quartier de la Madeleine. Het is Natali’s meest lichte film, een stilistisch juweeltje met een nogal dun plot. Ook is het Natali’s eerste film in een echt bestaande setting: een wijk in Parijs. Maar Natali zou Natali niet zijn wanneer hij de bestaande architectuur niet totaal zou transformeren naar zijn eigen beeld. Doormiddel van compositie, belichting en digitale manipulatie vervormt Natali Parijs tot de setting van een duits-expressionistische horrorfilm waarin de personages liefde betuigen door het lichamelijke. Franse vampieren en Amerikaanse toeristen hebben een taalbarriere, maar weten elkaar toch te vinden. Woorden schieten tekort, maar bloed mag vloeien. Weer speelt Natali met de beperking van het lichaam, niet voor niets gesitueerd in de stad van de liefde, Parijs.

De volgende films, na Splice, waarmee Natali bezig is gaan verder op architectuur en gedachten, met een verfilming van Ballard’s apocalyptische appartementen in High Rise en William Gibsons Neuromancer: een verfilming van een boek waarbij mensen letterlijk hun onderbewustzijn inpluggen binnen een tastbare virtual reality.