52 Pick-Up (1986)
Frankly Frankenheimer (1)

In de traditie van reeksen over filmmakers op Salon Indien begin ik vanaf deze week met een serie besprekingen van titels van de Amerikaanse regisseur John Frankenheimer, een veelzijdig regisseur die in 2002 overleed maar een scala aan bekende films achterliet. Voor de eerste aflevering ga ik terug naar de jaren ’80 met de sleazy actiethriller 52 Pick-Up.

Een van de meest curieuze productiemaatschappijen die in de jaren ’80 flink veel succes met genrefilms had was de Cannon Group, een bedrijf gerund door Menahem Golan en Yoram Globus. Zij waren verantwoordelijk voor een welhaast oneindige serie aan gewelddadige en tamelijk patriottische actiefilms als de Missing in Action trilogie en de jaren ’80 wraakfilms van Charles Bronson. Films die het niet zo nauw namen met waarden of geschiedenis, zo wordt de Vietnam oorlog in een totaal ander daglicht gesteld en mag Bronson onbestraft hele woonwijken uitroeien. Hoe is het dan in vredesnaam mogelijk dat een bekende liberal als John Frankenheimer een film voor Cannon heeft gemaakt? Wat de reden ook moge zijn, de film is in de traditie van Cannon met veel naakt, geweld en een wraakthema maar 52 Pick-Up hakt niet met de botte bijl en is filmisch zowaar interessant in tegenstelling tot de vele wegwerpproducties van Cannon uit die periode.

52 Pick-Up is gebaseerd op een boek van de beroemde Elmore Leonard, die verder de bron was voor films als Jackie Brown, Out of Sight en 3:10 to Yuma. 52 Pick-Up vertelt het verhaal van een succesvolle zakenman – Harry Mitchell – die na een slippertje met een naaktmodel verstrikt raakt in een chantage-zaak. De chanteurs eisen 105.000 Dollar en als Harry weigert te betalen gaat het geteisem over tot geweld, ontvoering en moord. Maar Harry zit niet bij de pakken neer en gaat op eigenhandige wijze achter de slechteriken aan.

52 Pick-Up is een interessante variatie op het wraakthema. In tegenstelling tot de standaard uitkomst met veel moord en doodslag gaat Harry in eerste instantie over tot geniepige onderhandelingen met de chanteurs. Net als Toshirô Mifune in de klassieker Yojimbo speelt Harry zijn tegenspelers tegen elkaar uit om uiteindelijk de genadeslag toe te dienen. Harry wordt heerlijk gespeeld door Roy Scheider, die buiten zijn hoofdrol in Jaws helaas vaak in de schaduw stond naast acteurs als Gene Hackman en Dustin Hoffman. Scheider weet de juiste toon aan te slaan met veel onderdrukte woede maar toch ook een gevaarlijke zelfverzekerdheid. Hij wordt bijgestaan door zijn vrouw Barbara, gespeeld door Ann-Margret. Hun relatie is opvallend aangezien al snel in de film Barbara achter het vreemdgaan van Harry komt die op een geloofwaardige manier boos wordt maar later in de film de situatie overziet en haar man steunt. Het is een frisse benadering en dankzij de chemie tussen Scheider en Ann-Margret werkt het uitstekend.

Dan de sleaze-factor. De chanteurs – drie in totaal – werken in de seksindustrie wat betekent dat de film zich in veel louche seksclubs afspeelt, het is een smerige kant van Los Angeles die je niet vaak in films ziet. En het beperkt zich niet tot enkel de locaties, zo zien we in cameo’s bekende pornosterren als Ron Jermey en Amber Lynn langskomen en is er voldoende naakt. Een jonge Kelly Preston gaat op een wel erg nare manier uit de kleren en ook Vanity – een curiositeit uit de jaren ’80 die ook onder meer opdook in Action Jackson – staat vaker zonder kleren dan beeld dan met. Het geweld is tamelijk minimaal, maar wel intens met onder meer een heuse snuff movie. Het feit dat deze op een korrelige videoband wordt vertoond maakt het extra naar.

52 Pick-Up is niet echt een typerende Frankenheimer film, zo wordt er verdacht weinig gedaan met de politieke link die de film zeker wel kent en wordt er nauwelijks ingegaan op de sociale misstanden in de clandestiene seksindustrie. Toch weet Frankenheimer de film fraai op te bouwen en wordt een belangrijk personage al vroeg omgelegd. Ook is er een meesterlijke scène waarin Bobby Shy – een van de chanteurs en een bron van geweld – een collega overhoop knalt om vervolgens met pistool en al vrolijk over straat weg te lopen. Het staat symbool voor de wetteloosheid waarin deze figuren menen te leven. Frankenheimer weet tevens een bizar zwart-komische lading aan het geheel te geven. Harry komt hier en daar bizar uit de hoek met dwaze one-liners – “There’s something about your face that makes me want to the slap the shit out of it!” – maar het is vooral John Glover die als pure douchebag met een apart accent de show steelt. Hij koppelt psychopathische agressie aan gestoorde grappen zoals dat alleen in die tijd kon, Glover speelt een echte jaren ’80 slechterik.

Het is uiteraard niet allemaal hosanna met 52 Pick-Up, anders zou de film wel meer bekend hebben gestaan. De strapatsen van de chanteurs grenzen soms aan het idiote toe en het feit dat de politie helemaal niet ter zake doet is apart aangezien er toch zat aan elkaar gelinkte moorden plaatshebben. De climax is nogal vergezocht en je ziet het van ver aankomen, ook weer een teken van de soms notoire domheid onder de chanteurs. De soundtrack wisselt een sferische 80’s sound af met welhaast militante synthesizers die hun intrede doen zodra Harry op oorlogspad gaat. Ach ja, het is de jaren ’80. Toch is 52 Pick-Up wel een aanrader, zeker als je van wraakfilms houdt met meer diepte dan de gemiddelde Cannon film, ik noem een Death Wish 2. Roy Scheider is als altijd fantastisch en de rest van de cast is ook prima onder de gelikte regie van Frankenheimer. Het mag in zijn canon dan misschien wel geen hoogvlieger zijn, maar buiten die context steekt 52 Pick-Up wel boven het maaiveld uit.


Onderwerpen:


Reageer op dit artikel