Biutiful (2010)
Ontluisterende magie

3 februari 2011 · · Kritiek

/

Scharrelaar en parttime paragnost Uxbal (Javier Bardem) heeft het maar zwaar. Zijn vrouw lijdt aan een bipolaire stoornis dat hem de voogdij geeft over zijn twee kinderen; de Afrikanen die tasjes verkopen op de pleinen van Barcelona blijken zonder zijn medeweten ook te handelen in drugs, zodat hij ze steeds moeilijker kan beschermen tegen de corrupte politie; als mediator ondervindt hij dat een groep illegalen Chinezen tot zijn spijt door hun eigen landgenoten worden uitgebuit; en als klap op de vuurpijl blijkt de arme Uxbal zelf ongeneselijk ziek te zijn. Regisseur Iñárritu die het voor de verandering zonder zijn vaste scenarioschrijver Guillermo Arriaga stelt, heeft het weer eens flink bont gemaakt. De vraag is of hij voor de verandering een draai kan geven aan alle ellende, of dat hij, net zoals in zijn vorige twee films, zichzelf weer verliest in zijn onsubtiele aanpak en zijn neiging om alleen aan het einde van de (metafysische) tunnel licht te tonen.

Gedoemd zijn om te lijden. Met deze zin kan bijna elke personage wel samengevat worden in Iñárritu’s oeuvre. Maar er lijkt steeds minder betekenis te halen uit de lot onderhevige ontwikkelingen die zijn personages moeten doorstaan om iets te bereiken… want welk punt wil Iñárritu eigenlijk maken? Dat de wereld slecht is en jezelf daarvan de schuld bent? Iñárritu gaat vaak zo serieus te werk dat zijn verhalen smeken om een beetje ironie, laat staan een scheutje relativering die de onontkoombare werkelijkheid tijdelijk opheft. Want wanneer hij steeds weer met zijn thematiek uitkomt bij dezelfde verlossing of berusting in de eigen tijdelijkheid op aarde, dan hoef je je ook niet meer te verbazen om de uitkomst. Iñárritu verspeelt hiermee ook de kans op een vorm van spanning, laat staan een verrassende draai in de louterende weg die Uxbal moet en zal afleggen. Misschien ook omdat hij voor de verandering niet de mozaïekstructuur uit zijn eerdere films hanteert?

Hoewel Iñárritu nog fris te werk ging in zijn doorbraaksucces Amores perros (2000), leek hij in zijn opeenvolgende films 21 Grams (2003) en Babel (2006) het drama alleen maar vol te stoppen met nog meer drama. Biutiful is hierin weinig anders en snijdt zichzelf bovendien in de vingers door bovennatuurlijke elementen te mengen met rauw realisme. Beide werelden lijken echter totaal langs elkaar heen te bewegen en nergens heb je het idee dat de één iets over de ander kan vertellen. Beide plekken bieden dezelfde doffe ellende en gebrek aan hoop of vergeving. Is het gek dat wanneer je als kijker telkens met dezelfde loden hamer wordt bewerkt op een gegeven moment begint te verlangen naar een kietelend veertje zoals de Spaanse filmmaker Luis Buñuel zo goed wist te hanteren om een andere kijk te geven op onze vergissingen, onze zonden en onze doortrapte samenleving?

Iñárritu heeft geluk dat hij voor zijn nodeloze boetedoening de nodige waardering heeft gekregen door de Academy die zijn film dit jaar voor beste buitenlandse productie heeft genomineerd, alsmede hoofdrolspeler Javier Bardem dezelfde eer gaf in de acteurscategorie. Bardem, die vorig jaar al op Cannes de gedeelde prijs voor beste mannelijke hoofdrol mocht ontvangen, speelt zijn rol als Uxbal met verve, en ook het camerawerk van Rodrigo Prieto (25th Hour, Brokeback Mountain) verdient een pluim. Maar waarom komt zo’n mooi shot van Uxbal die vertwijfeld op een brug staat, terwijl er een zwerm vogels om hem heen cirkelt, niet tot zijn volle recht? Het is uiteindelijk dezelfde zware thematiek als altijd die de mogelijke magie en betekenis van de film ondergraven, waarmee de kijker met slechts een ontluisterende ervaring wordt achtergelaten.


Onderwerpen: ,


3 Reacties

  1. kim

    Jammer dat je Biutiful niet goed vond. Ik vond het juist een hele indrukwekkende film. Bardem als man met wie je meeleeft maar ook de meest vreselijke dingen doet zodat je weer geen sympathie voor hem op kan brengen. Zijn constante worsteling met het feit dat hij dood gaat en te zorgen dat zijn kinderen goed terecht komen. En dan zijn manier van geld verdienen waar hij eigenlijk ook maar ingerold is ..(het zegt tenslotte op gegeven moment van ik was net zo oud als ana toen mijn moeder overleed dus 10 ) dus hij weet hoe zijn kinderen het gaan krijgen en hij is dus crimineel geworden om te moeten overleven.

  2. Verhoeven

    Twee kritiekpunten.

    Overdaad aan symbolische/metaforische verwijzingen. Van een kapitalistische haai (muurschildering/schilderij), stervende haaien/vissen (TV-scherm in een winkelruit) en zelfs gestrande walvissen (TV). Dan hebben we nog de zwarte vlinders op het plafond, zwarte mieren in het appartement en de zwerm vogels en zo kunnen we nog even doorgaan. Als hij dit had gehalveerd liep de film al een stuk beter.

    Hoewel Iñárritu zogenaamd van de mozaïekverhalen is afgestapt presenteert hij alsnog een overvolle film met zijwendingen die er niet toe doen. Iñárritu focust onder andere op het vreemdgaan van zijn vrouw, twee Chinese ‘zakenmannen’ met een geheime relatie, een verscheurd Senegalees gezin, de vrouw met wie hij over helderziende gaven kan spreken… de film verliest daardoor zijn kracht en scherpte.

    De film is vol. Overvol zelfs. Iñárritu wil teveel vertellen in een te korte tijdspan waarin dit allemaal ontwikkeld moet worden. Gelukkig wel al een stuk beter dan Babel…

  3. Fedor Ligthart

    Overvol is inderdaad het sleutelwoord met wat aan deze film scheelt. Goede analyse.


Reageer op dit artikel