Harry Potter and the Order of the Phoenix (2007)
Yates maakt zijn opwachting

Deze week komt Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2 wereldwijd uit, de achtste en laatste Potter film. Daarom namen Bram, Kaj en Theo de afgelopen tijd de hele reeks nog eens onder de loep en voerden daar per film een discussie over. Sinds afgelopen vrijdag kun je elke dag één van die debatten lezen op Salon Indien. Vandaag de beurt aan de vijfde film, Harry Potter and the Order of the Phoenix, de eerste film van de man die vanaf nu de filmsaga overnam.

Kaj: Vanaf de openingsscène is meteen duidelijk dat de duistere dagen van Yates zijn aangebroken. Harry wordt gemeen gepest, de wolken betrekken en de Dementors maken hun opwachting in de ‘echte’ mensenwereld. Visueel is de film nog niet zo constant donker als de volgende delen, maar in een aantal scènes is al te zien hoe Yates zijn stempel drukt op de serie waarvan hij vanaf nu alle overgebleven delen regisseert. Deze stempel is welkom na de kleurloosheid van Newell. Het past ook bij de donker wordende toon van het lopende verhaal, nu Voldemort terug is, het Ministry of Magic steeds fascistischer wordt en elke film afsluit met de dood van iemand waar Harry Potter om geeft.

Bram: Tijd om weer eens de vergelijking te leggen met de voorgaande delen. Zoals je zelf al aangeeft is er weinig over van Columbus’ en Newells regie, wat een goede zaak is, maar eigenlijk valt Yates’ eerste ook niet te vergelijken met die van Cuarón. Beide heren zijn enorm stijlvol en weten hoe ze de vaak als kinderlijk beschouwde serie op een volwassen manier moeten benaderen, maar het resultaat is bij de twee films opmerkelijk verschillend. Waar Cuarón helemaal op ging in zijn drang om de tovenaarswereld zo natuurlijk mogelijk over te laten komen, was hij ook bezig met het plot zo onboekerig te maken als mogelijk was. Yates is minder bang voor de trucjes die hij moet inzetten om het gehele verhaal te vertellen. Geen zwevende geesten met de taak om expositie te leveren, maar simpele doch effectieve headliners in de mooi vormgegeven kranten-sequenties. Maar Yates distantieert zich nog het meest van Cuarón op het gebied van emoties. Hoewel The Prisoner of Azkaban een prachtige film was, focuste de regisseur zich toch veel minder op de emotionele kant van het verhaal dan in Yates zijn film. Uiteraard leent het verhaal zich daar uitstekend voor, maar vanaf die briljante openingsscène is het duidelijk dat we een emotioneel achtbaanritje voorgeschoteld gaan krijgen.

Theo: De openingsscène is inderdaad erg sterk, en zelfs een van de betere in de reeks. Yates regisseert op een zelfverzekerde wijze, maar toch bevat de film nog steeds een aantal wisselvallige scènes. Wanneer hij raak schiet, schiet hij ook enorm raak. Aanvankelijk kon ik niet zoveel met The Order of the Phoenix, omdat ik de film voornamelijk ongemakkelijk vond. Bij de herkijk is de film dat nog steeds, maar blijkt de grens die Yates bewandelt tussen humor en naargeestigheid zeer bewust. Het personage van Imelda Staunton, Dolores Umbridge, had met gemak een overdreven komische rol kunnen worden, maar in de handen van Yates en Staunton wordt ze een personage dat tegelijkertijd hilarisch buiten de toon valt (het lachje), én op onovertroffen wijze het bloed onder de nagels vandaan haalt. Haar rol hangt als een fuchsiaroze storm boven de film, waardoor de hele film een gevoel van frustratie heeft. Het past bij de onzekerder tijden voor Potter. Het maakt The Order of the Phoenix geen makkelijke kijkervaring, en deze vervreemding van de kijker blijkt een zeer gewaagde keuze voor een blockbuster. Yates heeft lef, en dat bevalt me in retrospectie zeer goed.

Kaj: Dat “ongemakkelijke” wat jij noemt vind ik juist het sterkste aan de film, en eigenlijk niet zo ongemakkelijk. Ik snap niet hoe je kunt zeggen dat Dolores Umbridge het bloed onder je nagels vandaan haalt en dit tegelijkertijd vervreemdend noemt. De manier waarop ze met haar gemene vrolijkheid van Hogwarts een totalitaire staat maakt en zo het bloed onder je nagels vandaan haalt, trekt je toch juist meer in de film omdat je wilt dat ze ophoudt en gestraft wordt voor haar daden? Bovendien kan je er ook nog om lachen, zeg je. Ik zie de vervreemding niet. Schurken die niet zozeer leuk zijn maar ook echt naar komen wel vaker voor, dat lijkt mij niet echt zo’n gewaagde keuze. Het gedeelte met haar is hoe dan ook interessanter dan de scènes met Sirius Black, die alleen dankzij de acteurs nog redelijk uit de verf komen. Bram, je hebt het over dat Yates zich meer richt op de emoties, maar juist het ’emotioneel dramatische’ gedeelte van de film met Sirius Black, culminerend in zijn dood, werkte het minst voor mij. Dat vooral de jonge acteurs beter zijn in het uitdrukken van emoties dan twee films terug is wel waar, maar Yates moest het wat mij betreft nog een beetje leren. Hoewel de sterfscènes me eigenlijk nooit zo enorm veel doen, daarvoor voel ik te weinig met de personages. Juist op die momenten ervaar ik wel vervreemding – ik waardeer wat er gebeurt voor de ontwikkeling van het plot en het personage van Harry, maar voor de personages die het loodje leggen voel ik weinig.

Theo: Het is inderdaad zo dat Umbridge niet de enige nare villain is die uit Hollywood komt, maar zoals ik al zei hangt haar rol als een schaduw boven de hele film. Harry Potter was eerder duister, maar dan vooral in de vorm van de volgers van Voldemort en voldemort zelf. Hogwarts was de veilige haven, van waar uit Harry opereerde en die ondanks de bedreigingen op elke hoek nog zorgde voor lucht en lol in Harry’s leven en de film. Umbridge vernietigt de lol op Hogwarts, zuigt de luchtigheid uit de film. Zelfs als ze grappig uit de hoek komt blijft ze naargeestig, en heel Hogwarts wordt vijandig met haar. Ik ken weinig andere blockbusters die volledig bestaan uit inperkingen van en bedreigingen voor de vrijheid van de hoofdpersoon. En naast de frustratie van Umbridge is er ook nog de frustratie van de puberteit, die eindigt in een onbeholpen kus.

De film is met al deze elementen realistischer van toon. Dit uit zich ook in de magie. De fantastische finale bestaat uit een gigantisch duel, waarbij de magische spreuken eindelijk echt aanvoelen. Yates doet dit door de spreuken meer materieel te maken: wanneer mensen verdwijnen en verschijnen laten ze een duidelijk hoorbaar vacuüm achter, ze laten sporen van waar ze vliegen achter in de lucht en het duel van Voldemort en Dumbledore bestaat uit spreuken die zich richten op de vier elementen. De spreuken doen dingen verbranden, het stof opwaaien en de lucht zinderen. Ze voelen echter, modderiger en aardser. Een verbetering ten opzichte van de magie in de vorige films, waar de spreuken vrijwel leken te bestaan uit gekleurde computerpixels. De films van Yates zijn duisterder, maar ook echter. En dan voel ik de pijn en de frustratie, in tegenstelling tot Kaj, wel meer dan in de vorige delen. Een sterk begin voor Yates, die met de volgende delen zich nog meer zou overtreffen.


Onderwerpen:


1 Reactie

  1. Fedor Ligthart

    Ik vond dit toch wel een van de mindere delen (dat gezegd vind ik alleen deel 3 en 7.1 echt goed). Het probleem blijft zoals bij alle boeken liggen bij de adaptatie van de boeken. Want het blijft hier ook weer voelen als een haastklus waar ontzettend veel losse eindjes onbeantwoord blijven en je vaak het idee hebt steeds slechts een deel van het geheel te zien. Deel drie was niet alleen knap door zijn strakke regie en thematische focus, maar ook doordat dat deel je minder het idee gaf iets te missen (hoewel het inderdaad waar is dat een hoop achtergrond pijnlijk is weggelaten in de climax).

    Ik denk dat ik de reeks daarom psychologisch nooit geheel overtuigend vindt, omdat sommige keuzes en sprongen in de tijd gewoon niet goed worden uitgewerkt. Adapteren is natuurlijk keuzes maken, maar ook in deel vijf had ik te veel het idee naar een adaptatie te kijken die te veilig op de automatische piloot was gefilmd. Soms sfeervol, maar nog steeds te veel van de hak op de tak, zeker wanneer je de boeken hebt gelezen. Jammer dat er niet meer vergelijkingen worden gemaakt in deze besprekingen, want juist die vergelijking maakt de gehele filmreeks zo interessant.


Reageer op dit artikel