IFFR 2011 Dag 7: Treurnis
Never Let Me Go (2010), Biutiful (2010), Illégal (2010) en Aurora (2010)

3 februari 2011 · · IFFR 2011

Rotterdam lag er grauw bij de afgelopen dagen. De wind gierde over het Schouwburgplein en omstreken, en het was verrekte koud. Gelukkig was daar de bioscoopzaal, waar de wind dan wel weg was, maar het helaas nog altijd koud was. En een bioscoopzaal zit ook niet altijd lekker. Het Oude Luxor is altijd weer een hel om in plaats te nemen, met een zaal die berekend lijkt te zijn op mensen in hongersnood zonder benen. Hoe sterk Biutiful en Never Let Me Go ook waren, de zaal droeg absoluut niet bij aan de ervaring. Wat mij betreft is het logischer het Oude Luxor van de lijst te schrappen, en meerdere locaties op de Kop van Zuid eraan toe te voegen, waar nu Lantaren Venster, als eenzaam buitenbeentje, huist.

Never Let Me Go (2010)

Never Let Me Go is tot nu toe mijn absolute hoogtepunt van het IFFR 2011. Videoclip regisseur Mark Romanek maakte eerder al een zeer aardige film met One Hour Photo, maar maakt met Never Let Me Go een geheel ander soort film (wat ook niet gek is, na acht jaar). Never Let Me Go begint als kostschooldrama en filmisch blijft deze ook zo, dat de illusie wekt dat we hier met een werkelijk historisch gegeven te maken hebben. Echter is niets minder waar, want Never Let Me Go is science-fiction, historische science-fiction dan wel, en dat werkt zeer overtuigend dankzij het vakmanschap waarmee deze film neergezet is.

De film verhaalt over een kostschool die, kort gezegd, is opgericht om kinderen klaar te stomen voor hun levensdoel: het zijn van orgaandonor. Dat wil zeggen, dat zij wanneer zij volwassen zijn vier maal een operatie ondergaan om organen af te staan, waarna zij ‘compleet’ (dood) zijn. Een gruwelverhaal dat op verbluffende wijze speelt met de morele kwesties van het donorschap, wat waarschijnlijk te danken is aan het veelgeprezen, maar niet door mij gelezen, bronmateriaal van Kazuo Ishiguro.

Het verhaal is op film in ieder geval ijzersterk; mede dankzij de vrij ‘traditionele’ cinematografie, die doet denken aan de vele andere kostschooldrama’s. De geschiedenis wordt naadloos veranderd en het kost het geen enkele moeite je in de situatie in te leven en empathie te ontwikkelen voor de personages. Never Let Me Go is een heftig drama dat, langzaamaan, onder de huid kruipt en geen moment aan overtuigingskracht inboet.

★★★★★

Biutiful (2010)

Alejandro González Iñárritu stapte met Biutiful voor het eerst van zijn vaste scenarist af, met wie hij het drieluik Amores Perros, 21 Grams en Babel maakte. Allen zeer sterke mozaïekfilms, waar de complex in elkaar verweven verhaallijnen meestal niet over rozen gaan. In Biutiful is er slechts één verhaal, maar dat verhaal lijkt er wel tien te vertellen. Iñárritu laat het hoofdpersonage een hoeveelheid narigheid ondergaan waar je u tegen zegt.

Hij vertrekt met Biutiful uit Mexico en laat het plaats vinden in Barcelona, waar hoofdpersonage Uxbal zich bezigt met de illegale praktijken van de straathandeltjes en het aan het werk zetten van illegale Chinezen. De man heeft echter ook een gezin, waarvan zijn ex-vrouw manisch depressief is en een gevaar voor eigen leven haar kinderen. Hij moet de situaties echter zien op zien te lossen, want er is uitgezaaide prostaatkanker bij hem geconstateerd.

Het is geen pretje om Uxbal te zijn, want zelden zijn er vrolijke momenten in zijn bestaan. Iñárritu lijkt ons geen rust te gunnen, geen moment van relativering; van de ene desastreuze gebeurtenis vervallen we in de volgende, alle aankomend als een mokerslag. Alsof alle narigheid in het plot nog niet genoeg is, filmt Iñárritu ook nog eens dicht op de huid. Dat doet hij met vakmanschap. De film moet het hebben van het gezicht vol met leed van Bardem, die dat met verve vertolkt. Toch heb ik iets aan te merken op de film. Iñárritu geeft de kijker geen ruimte, geen relativering, het is een en al triestigheid. En dan is er nog het metafysische element waarmee de film begint en eindigt, maar het zijn twee scènes die wat mij betreft achterwege had kunnen worden gelaten, als Iñárritu het aan had gedurfd even een moment rust te nemen, waardoor de bak stront nog harder over de kop van de kijker zou neervallen.

★★★★☆

Illégal (2010)

Illégal beslaat al even zo veel narigheid als Biutiful, rondom het thema van illegalen. Een politiek statement, met name tegen het systeem rond het uitzetten van illegalen. Een film die het waard is om te zien, die belang kan hebben in de tijd waarin wij leven, maar desalniettemin gewoon een spannend plot, waar subtiliteiten uit den boze zijn.

Een, in België, illegale vrouw wordt op straat aangehouden en komt vervolgens terecht in het proces van uitzetting. Dit gaat niet zonder slag of stoot, het blijkt allemaal vrij oneerlijk te verlopen en zelfs geweld wordt er niet geschuwd. Ondertussen dient zij via moeizaam telefonisch contact ook nog het leven van haar zoon in goede banen te leiden.

Het is een film die waarschijnlijk hoog zal eindigen bij de publieksprijs, maar dat zijn waardering vooral dankt aan de controverse die de film oproept, de schaamte die bij de Westerse kijker op speelt. De film slaagt daarin met verve, het onrecht van het systeem knalt met veel geweld de bioscoopzaal in, maar de film biedt verder een vrij eenzijdige blik op de situatie. Illégal laat zo onsubtiel mogelijk de, inderdaad schandalige, situatie zien waarin de gearresteerde illegalen verkeren om de kijker zich maar zo gepijnigd mogelijk te zaal te laten verlaten, maar daardoor blijft het tevens oppervlakkig.

★★★☆☆

Aurora (2010)

Tijdens de Q&A na afloop van de film, sprak de Roemeense regisseur Puiu de wijze woorden: ‘I hate cinema’. Echter bood dat geen verklaring voor deze drie uur durende film, waarvan er mijns inziens minstens een vanaf had gemoeten. Aurora is een film waarvan de opzet best interessant is, maar we te maken hebben met een regisseur die of zijn bioscooppubliek tergt, of niet durft te knippen (ik gok het laatste).

Aurora verhaalt over een man, die duidelijk emotionele problemen heeft. Hij reageert nauwlijks op zijn omgeving, hij begluurt mensen, hij is snel op zijn teentjes getrapt en hij speelt zo nu en dan met een geweer. Dat geweer laat al zien dat hij kwaad in de zin heeft, en hetgeen hij ermee doet vormt de climax van de film, die ergens halverwege de drie uur plaats vindt.

Hieruit blijkt al dat Aurora zich niet aan de norm binnen de cinema houdt. Integendeel, regisseur Puiu wil ons koste wat het kost laten zien dat de man emotionele problemen heeft, ergens mee in zijn hoofd zit en niet tevreden is met zijn huidige situatie. Duidelijk. Puiu trekt hier echter drie uur voor uit, anderhalf uur voordat het hoofdpersonage met zijn geweer aan de haal gaat, en een uur daarna. Wat mij betreft had hij zijn punt ook kunnen maken, wanneer er net iets gedurfder was geknipt. De film zit vol lange scènes, met een vast camera-standpunt, waardoor de regisseur ons duidelijk in dezelfde ruimtes wil plaatsen als het hoofdpersonage. Maar dit hoofdpersonage doet ook vele onbelangrijke dingen, die Puiu dermate lang in beeld laat, dat het tergend begint te worden. De kijker voelt zich langzamerhand net zo doelloos en emotieloos als de hoofdpersoon, wat het wellicht ervaringscinema maakt, maar niet ten gunste van de waardering voor de film.

★★☆☆☆


Onderwerpen: , , ,


2 Reacties

  1. Bram Ruiter

    Voordat ik je artikel heb gelezen moet ik toegeven dat geen van mijn IFFR-foto’s jouw IFFR-foto gaat overtreffen.

  2. Christiaan Boesenach

    En dat met een iPhone!


Reageer op dit artikel