In a Better World
Voor kinderen van 18 jaar en ouder

8 april 2011 · · Kritiek

Dat de oorspronkelijke titel Hævnen van Susanne Biers laatste familiedrama in het Engels niet Heaven (Hemel) betekent maar wraak, is een voorbeeld van ‘lost in translation’: de internationale titel komt namelijk veel minder tot zijn recht dan het krachtige zelfstandig naamwoord waar elk personage in de film mee lijkt te worstelen. Tegelijk zou een titel als ‘Revenge’ natuurlijk overkomen als een b-actiefilm, dat ook het argument van de regisseuse was. Evenzeer had de film met zo’n titel waarschijnlijk minder snel de Oscar voor beste buitenlandse film in de wacht gesleept, of staat de inhoud los van de titel? Onzinnige vraag natuurlijk, want de eigenlijke vraag is: wat doet de inhoud met de thematiek van de oorspronkelijke titel? Want ik ga het hier niet hebben over ‘a better world’, laat staan dat de film dat zelf doet.

De plot van Hævnen komt over als een VPRO kinderfilm voor het zondagmatinee: het verlegen, Zweedse jongetje Elias wordt op zijn Deense school gepest, niet alleen om zijn uiterlijk (beugel), maar ook omdat hij Zweeds is. Dan schiet opeens de nieuwe leerling Christian hem te hulp. Deze laatste hitlerjugend in opleiding blonde knul komt met zijn kille ethiek over als een koelbloedige psychopaat, dat naarmate de film vordert ook steeds meer zo lijkt te zijn: hij dwingt Elias geweld te zien als een rechtvaardiging om jezelf te beschermen en anderen mee te veroordelen. Christian lijkt zichzelf voornamelijk te willen beschermen tegen zijn door zakenreizen afwezige vader, die sinds de dood van zijn moeder voor hem ondragelijk is geworden. Anders gezegd: hij houdt hem als hoofdverantwoordelijke voor het onontbeerlijke verlies, en het ontbreken van een warme moederliefde is Freudiaans niet over het hoofd te zien als de ontsporing van zijn wereldbeeld.

De vader van Elias is ook vaak weg, maar dan als dokter in Afrika. En daarin verschilt Hævnen met een doorsnee VPRO kinderfilm: er moet en zal een analoog over geweld en wraak worden getrokken naar de volwassenwereld, die van onrecht en barbaarsheid, het stereotypebeeld van Afrika. Bier zegt dat ze haar metafoor van Afrika heeft gebaseerd op werkelijke verhalen die ze had gehoord, maar dat maakt de vergelijking die ze tussen beide werelden trekt helaas niet minder banaal en (voor Afrika) sentimenteel. Kortom: het was beter geweest als het hele stuk in Afrika achterwege was gelaten of anders zonder concrete beelden als een knagende gewetenskwestie had doorgesluimerd bij de vader van Elias. Dan had de film ook geschikt kunnen zijn voor de uiteindelijk meest gewenste doelgroep: de kinderen van de VPRO.

Maar het moet aangrijpender, heftiger en vooral omslachtiger in zijn vertelwijze. De opbouw van het conflict dat voornamelijk in Christian woedt is hierin redelijk voorspelbaar en het is alleen maar afwachten hoe zeer de boel in zijn wraaklogica uit de hand moet lopen voordat hij via een schok tot besef van zijn eigen daden kan komen. Daarin zijn de vragen die Bier stelt over wraak en geweld ook niet bijster spannend of schokkend te noemen. Althans.. wel voor kinderen, maar door zijn zucht naar sensatie binnen de eigen thematiek (via Afrika) doet de film hiermee zichzelf de das om. En dat is een gemiste kans.


Onderwerpen: ,


1 Reactie

  1. Theodoor Steen

    Interessante analogie met de VPRO-jeugdfilms. Fijn dat je in deze analogie de vergelijking met kinderfilms niet afdoet als een zwakte, maar juist als een potentiele sterkte die niet wordt waargemaakt. In plaats van de film te betichten van infantiliteit maak je een pleidooi voor meer kwalitatieve jeugdfilms, en een pleidooi tegen Haevnen als een meesterwerk door verkeerde artistieke keuze’s. Goed gespeeld, Fedor, en dat maakt toch benieuwd naar de film.


Reageer op dit artikel