Seconds (1966)
Frankly Frankenheimer (2)

In 1966 was John Frankenheimer al een behoorlijk gevestigde naam met succesnummers als The Manchurian Candidate achter zijn naam. Hij kon het zich veroorloven om met een kleine en tamelijk confronterende artistieke science fiction film te komen. Het resultaat was Seconds met Rock Hudson in de hoofdrol. Om een en ander wat te verduidelijken moet ik spoilers plaatsen en om optimaal te genieten van Seconds is het beter zonder enige voorkennis aan de film te beginnen.

Seconds zet direct de toon voor wat volgen gaat met een fraaie titelsequentie van grootmeester Saul Bass. Vervormde close ups van een gezicht worden bijgestaan door een geniepig muzikaal stuk, waarna het verhaal start met afwijkend hand held camerawerk waarbij het lijkt als de camera op de schouder van de personages staat. We maken kennis met Arthur Hamilton, een man van dik in de 50 en kampend met een midlifecrisis. Hij krijgt van een geheimzinnige organisatie de mogelijkheid van een tweede kans, zijn dood wordt in scène gezet en na wat gecompliceerde operaties start Arthur een nieuw leven als de jonge Tony Wilson, een glansrol van Rock Hudson.

Seconds doet geen moeite om uit te leggen wie de organisatie is en hoe de persoonsverandering kan plaatshebben. Deze zakelijke aanpak werkt wonderwel en ondanks dat je als kijker met veel vragen zit, leidt het totaal niet af. Dit is te danken aan twee personen: de regisseur en de acteur. Seconds is nog meer dan een genrefilm een kunstfilm. De reputatie die Frankenheimer heeft als zijnde een filmmaker die vaak met bizarre camerahoeken aan komt zetten wordt hier volledig uitgebuit. Dan wordt het schuin van boven gefilmd, dan scheef en dan weer ongemakkelijk vanaf welhaast de grond. Ook kent de film een geniale long take van meer dan vijf minuten waarin dan nog Arthur zijn emoties toont en vertelt over zijn depressieve bestaan.

En dan Rock Hudson. Ik kende hem vooralsnog enkel van melodrama’s en suffe komedies, maar de man weet in Seconds op meesterlijke wijze Tony Wilson neer te zetten. Met een uitgebreid palet aan emoties acteert Hudson een man die een tweede kans krijgt, maar langzaamaan beseft dat dit niet altijd gelukzaligheid oplevert. Zeker de scène waarin Tony naar zijn eigen vrouw gaat – of de vrouw van Arthur zo je wilt – is een masterclass in ingetogen acteerwerk. Tel daarbij op dat ook hier de regie weer piekfijn is en je hebt een scène van grote schoonheid. Maar Hudson weet ook woede, dronkenschap en pure angst op uitstekende wijze uitbeelding te geven.

De thematiek van Seconds is behoorlijk intrigerend. Natuurlijk had Frankenheimer een uitzinnige science fiction film kunnen maken met grote verhalen over communes van de zogeheten seconds of futuristische sets waarin deze mensen leven. Maar nee, Tony verhuist ‘gewoon’ naar de kust Californië en de rest van de film is weinig bizar buiten het uitgangspunt om. Zelfs tijdens de persoonsverandering en de intense climax wordt alles heel simpel gebracht. Die climax is trouwens een schoolvoorbeeld van een scène die nu waarschijnlijk tegen het zere been van grote filmmaatschappijen zou stuiten. Een beknevelde Tony beseft op weg naar zijn gekregen derde kans op een beter bestaan waar hij verzeild in is geraakt en de manier waarop hij weerstand biedt doet denken aan McMurphy in One Flew Over the Cuckoo’s Nest zodra die shock therapie ondergaat. Weet wel dat die film bijna 10 jaar na Seconds uitkwam. Ook hier is de hand van Frankenheimer aanwezig met een vliegensvlugge montage en intens camerawerk die bijdragen aan de kracht van de climax.

De mix van een uitzinnige visuele stijl en een tamelijk zakelijke aanpak van een bizar gegeven maakt van Seconds een tamelijk unieke film. Misschien of juist omdat de film geen concessies maakt en een bijna avantgardistische benadering kent is het niet een hele bekende film. Dit is ontzettend jammer, want in een tijd dat mensen klagen over uitzinnige special effects en krankzinnige grote verhalen over godheden en alternatieve werelden in het science fiction genre, is de film bij uitstek een voorbeeld van hoe het volgens die criticasters juist zou moeten zijn. Een overweldigend meesterwerk die iedere filmliefhebber zou moeten ervaren.


Onderwerpen:


2 Reacties

  1. theodoor steen

    Hear, hear! Wat een heerlijk compromisloze film. Stijlvol, met zijn harde schaduwen en geniale gebruik van groothoeklens. De stijl werkt vervreemdend en is in combinatie met het inderdaad ingehouden verhaal onvergetelijk.

  2. Rik Niks

    Toevallig, van de week hoorde ik voor het eerst over deze titel, bij een docu op tv over het leven van Rock Hudson. Was zijn poging om serieuzer genomen te worden als acteur, leek me inderdaad een interessante film.


Reageer op dit artikel