Zéro de conduite (1933)/ Rock ‘n’ Roll High School (1979)

10 december 2011 · · Beschouwing

Zéro de Conduite is een van de weinige films van de jonggestorven Jean Vigo, wiens debuutfilm A Propos de Nice zeer recent nog door Bram werd gerecenseerd. De impact van Zéro de Conduite kan niet onderschat worden. De film werd in het vooroorlogse Frankrijk verboden vanwege het subversieve element. Tegenwoordig bekeken is de film, zeker door de vele navolgers, redelijk tam. Binnen de context van zijn tijd is de film echter pure rock ‘n ‘roll.

Een groep van vier jonge kinderen wordt op de kostschool waar ze wonen onderdrukt door de leraren. Plezier en wild gedrag worden bestraft, en ook de enkele volwassenen die nog enige vorm van levendigheid vertonen worden door de directie op het matje geroepen. De directie zwaait flink in het rond met hun scepter en op een gegeven moment pikken de kinderen de autoriteit niet meer. Op een feestdag zien de kinderen hun kans en starten een revolutie in de school. Leraren worden opgejaagd en vastgebonden, voorwerpen worden door de ruimte gesmeten en vernietigd. De kinderlijke chaos word beëindigd met een vreugdedans op het dak van de school. De kinderen winnen.

De anti-autoritaire boodschap viel niet goed in de smaak in Frankrijk. In een tijd waarin de regels publiekelijk strakker nageleefd werden was de boodschap dat een kind hoort te kunnen ravotten een vreemde. En de boodschap dat een kind dat onderdrukt wordt zomaar kan én mag terugslaan werd al helemaal ontvangen met gefronste wenkbrauwen. Jean Vigo laat er namelijk geen twijfel over zijn: de kinderen hebben zijn sympathie.

De destructie blijft dan ook nog redelijk onschuldig. Niets wat niet teruggedraaid kan worden, geen fysiek geweld tegen mensen en geen schade aan het exterieur van het gebouw. Wat boeken, wat meubels, misschien wat administratie, dat is alles wat vernietigd word. Jawel, er wordt een leraar vastgebonden aan een bed, maar hoe zwaar kan dat trauma nu zijn? Het plezier van de kinderen is wat blijft hangen, en de wens terug te keren naar de kindertijd ook. Lekker van de regels afwijken en dat soort dingen.

Van de navolgers van Zéro de Conduite is If… misschien het bekendste. In If… heeft het geweld wel zeker gevolgen. Een film als If… zou Post-Columbine niet meer gemaakt kunnen worden. Een remake van een andere Zéro de Conduite-pastische is echter wel in de maak. Rock ‘n’ Roll High School, de film die momenteel een remake krijgt, is dan ook een mooie mix tussen de relatief onschuldige jeugd van Zéro de Conduite en de rebelse houding van If...

Rock ‘n’ Roll Highschool werd geproduceerd door Roger Corman. Aanvankelijk zou de film Disco High heten en gebaseerd zijn op de populariteit van de disco-muziek. Toen Allan Arkush en Joe Dante aangesteld werden om het script te schrijven veranderde de film in een ode aan rock ‘n’ roll. Alan Arkush is geobsedeerd door Rock ‘n’ Roll en wist The Ramones te strikken voor de muziek. De ode aan Zéro de Conduite komt waarschijnlijk van Joe Dante, die zijn liefde voor klassieke cinema niet onder stoelen en banken steekt. Het overgrote gedeelte van Rock ‘n’ Roll Highschool werd geregisseerd door Arkush, maar een aantal scènes zijn het werk van Jerry Zucker (een van de namen achter Airplane) en Joe Dante.

Net als in Zéro de Conduite is er sprake van een onderdrukking van de jeugd. De wat oudere leeftijd van de kinderen, in dit geval pubers, haalt aanvankelijk de angel uit de film. De onderdrukking en de revolutie komen tammer over wanneer deze draait om pubers in plaats van om jonge kinderen. Wat Rock ‘n’ Roll Highschool wel een eigen sfeer geeft is de focus op de muziek van The Ramones. De heerlijke soundtrack geeft de film al een eigenzinnige toonzetting. De subversieve boodschap die uitgaat van The Ramones, en die de jongeren op de school bij de strot grijpt, valt niet in goede aarde bij ouders en bestuur. Wanneer de directie er voor zorgt dat de hoofpersoon, Riff Randal (Carrie‘s P.J. Soles), en haar vriendin Kate Rambeau niet naar het concert van The Ramones kunnen neemt het tweetal wraak. The Ramones worden uitgenodigd op het schoolterrein en geven een concert.

En daar verandert de film in een halfslappe versie van If… Onder de dreinende klanken van The Ramones beginnen de jongeren orgastisch te dansen terwijl de ouders geschokt toekijken. De ouders proberen de kinderen te cockblocken, maar dat nemen de pubers niet in dank af. Stoelen en tafels vliegen door de lucht, ouders worden opgejaagd en The Ramones schalt door de speakers. Er is geen sprake van een body-count, maar het geweld gaat verder dan in Zéro de Conduite. De film eindigt namelijk met een flinke explosie waarna de vele ruiten sneuvelen en het schoolgebouw ten onder gaat in een vlammenzee. The Ramones, die eigenlijk de helden van de film moeten voorstellen, veranderen de kids in een soort Guerilla-strijders die er niet voor terug deinsen gebouwen op te blazen.

Als Zero for Conduit staat voor jeugdige chaos en If… staat voor adolescente anarchie dan is Rock ‘n’ Roll High School over het geheel genomen symbool voor postmoderne puberteit. De humor zit vol verwijzingen, oerflauwe vondsten (labaratoriummuizen die leer gaan dragen na het luisteren naar The Ramones) en melige musicalscènes. De film heeft een haat-liefde-verhouding tegenover volwassenen (zo is Roger Corman-maatje Paul Bartel een van de sympathieke volwassenen in de film), een weerzin tegen autoriteit en een hang om alles te ondermijnen. Maar net als bij een puber blijft het vooral veel geschreeuw, maar weinig echte anarchie. Rock ‘n’ Roll Highschool is nog best mild, en zijn personages ook. Afgezien van die explosie aan het eind dan. Maar pubers houden nu eenmaal van explosies (kuchmichealbaykuch).


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel