De horrorfilm als naargeestige maatschappijkritiek
Over Eden Lake en een verontrustende kijkervaring

25 oktober 2012 · · Beschouwing + The Horror

Eden Lake 4

Dit artikel bevat mogelijk spoilers

Het horrorgenre richt zich in beginsel op het angst aanjagen van de kijker. Deze angst wordt veelal gecombineerd met amusement. Het gros van de horrorfilms die ik gezien heb wisten mij niet zozeer de stuipen op het lijf te jagen, maar veelal te doen glimlachen. Toch zijn er van die films waar je echt naar van wordt, en die je na één kijkbeurt niet meer loslaten. Als ik eens door mijn kijklijst blader is er in ieder geval één film geweest in de afgelopen jaren waarbij mij zo’n naar en werkelijk angstaanjagend gevoel bekroop. Dit betreft James Watkins zijn Eden Lake. Niet alleen een extreem naargeestige film, het is tevens keiharde en daarmee uiterst effectieve maatschappijkritiek.

Deze film bereikte mij letterlijk als een verrassing. Het is een dinsdagavond in de welbekende ‘sneak preview’ in de bioscoop. De zaal is goed gevuld met veelal stelletjes die een mooie zonnige meidag af hopen te sluiten met een gezellig avondje film. Een film die aanvangt met een jong stel (Kelly Reilly en de nog relatief onbekende Michael Fassbender) wat er even tussenuit wil en een afgelegen op het eerste gezicht romantisch ogend meertje bezoekt. Deze onschuldig ogende setting lijkt het publiek de eerste 15 minuten nog prima te bedienen. Zodra dit stel de confrontatie aangaat met een langs het meertje recreërende groep jongeren loopt het romantische uitje ernstig in de soep. Het conflict, wat nog relatief speels en onschuldig lijkt te beginnen, escaleert in moordend tempo en krijgt een extreem gewelddadig karakter. De zaal loopt in hetzelfde tempo leeg.

Eden Lake 3

Dit laatste gegeven zegt genoeg over de toon van de film. Veelal is horror uit de amusante categorie met zijn nauwkeurig getimede schrikmomentjes perfect voor een gezellig avondje film, ook in een romantische setting. Deze film echter kent geen greintje humor of relativering. De groep Engelse jongeren is, onder leiding van een gemaakte psychopaat, meedogenloos. Waar in de typische horrorfilm onrealistische elementen vaak al automatisch de toon verzachten (denk aan het fantastische Drag Me To Hell) is deze film extreem realistisch en is daarmee een vertoning die de jonge stelletjes de zaal uit doet rennen. Het zou hen namelijk zelf makkelijk kunnen overkomen zo suggereert de filmmaker. Het geterroriseerde stel is namelijk als zovelen; verliefd, ambitieus en kent geen enkele kwade bedoeling.

Wat deze film zo effectief naar maakt is niet alleen de spiegeling met het publiek, het is ook de realistische en actuele portrettering van een verwaarloosde generatie jongeren in Engeland. Treffend is de scène waarin een vastgebonden Michael Fassbender wordt neergestoken met een stanleymes en al bloedend visueel geregistreerd wordt met een smartphone. Het wrede ritueel zou moeiteloos op YouTube gezet kunnen worden. Ook is de film compromisloos in de zin dat elk karakter wat nog een beetje sympathie en compassie bij de kijker opwekt het er niet goed vanaf zal brengen. De apotheose van de film is gitzwart, keihard en laat geen ruimte voor hoop of optimisme. Waar de meeste slashers en andere griezelfilms adempauzes en ruimte voor een lach kennen gooit deze film alle clichés en verwachtingen overhoop. Als kijker wordt het uiterste van je gevraagd en blijft je visueel niks bespaard.

Eden Lake 5

De regisseur geeft met Eden Lake een signaal af. Met de portrettering van de keiharde jongeren, zeker gezien het einde waar hun ouders in beeld komen, laat Watkins een rotte generatie zien. Een generatie die voor iedereen herkenbaar kan zijn. De teloorgegane terroriserende pubers zijn het product van een verwaarlozende en egoïstische generatie. Verontrustend is het ook om te zien hoe de leider van de jonge terroristen de rest van de groep onder druk weet te zetten en meekrijgt in zijn wandaden. Aangeleerd gedrag van huis uit, zo leert de film ons.

Maatschappijkritiek in films is zo oud als Methusalem, maar nog nooit had ik het zo naargeestig en effectief gezien als in Eden Lake. Door sommige critici is de film weggezet als nihilistisch. Ik ben bang dat Watkins het vooral realistisch bedoeld heeft. Eden Lake bleef om meerdere redenen nog lang in mijn hoofd rondspoken.


Onderwerpen: , , ,


Reageer op dit artikel