Regisseur Wim van der Aar is dol op found footage. Hij zoekt rommelmarkten, kringloopwinkels en zolders af naar voor huiselijke kringen bestemd materiaal. In 1996 stuitte hij op een doos met meer dan 60 uur aan opgenomen gesprekken en monologen van ene Guido van Waveren. Van Der Aar besloot, gewapend met een potlood en wat notitieblokken, het verhaal achter Guido te ontcijferen. Want wie is deze man? Waar komt hij vandaan? En waarom heeft hij in de jaren ’70 al die telefoongesprekken, conversaties met zijn advocaat en stream of consciousness monologen opgenomen?

Een zouteloze voice-over, afkomstig van de regisseur, legt ons de premisse uit. Waar hij de doos met audiosporen vond. Waarom hij begon aan zijn zoektocht. En dan horen we voor het eerst Guido, terwijl een aantal abstracte beelden het gesprek visueel ondersteunen. De beelden wisselen tussen het functionele (beelden van Guido’s ouderlijke huis, het dorpje of zijn in Amsterdam) en associatieve fantasieën van de regisseur (abstracte beelden, naakte meisjes in jaren ’70 woningen). Met name het laatste, die ogenschijnlijk nutteloze beelden van de naakte meisjes, begint naar verloop van tijd aardig te storen. Van Der Aar lijkt het er echt een beetje om te doen. Anderzijds, ik was er zelf ook niet bij, dus misschien is het wel een heel accuraat beeld van Guido’s jaren ’70.

Gedurende 80 minuten maakt Van Der Aar een prachtige karakterstudie naar een echt mens. Hij gebruikt hiervoor de tapes, een Jungiaanse psychologe, een handschriftdeskundige en een belangrijk persoon in Guido’s leven. Hij bouwt zelfs Guido’s Amsterdamse kamertje na, waar zowel het personage als de documentaire de meeste tijd doorbrengen. Het is uitzonderlijk knap hoe Van Der Aar een coherent geheel weet te maken van de willekeurig opgenomen gesprekken en monologen, en zonder moeite speelt met het verwachtingspatroon van de kijker.

En toch is De Van Waveren Tapes is een behoorlijk abstracte documentaire. Het hangt tussen een essayfilm en een documentaire in. Maar abstractie is iets wat ik toejuich. Van Der Aar spit als een voyeur door het leven van Guido, terwijl wij als publiek hem aanmoedigen in zijn zoektocht. De belettering van de tussentitels laat wat te wensen over en de functie van de naakte meisjes ontgaan me een beetje, maar verder is het een uiterst verzorgde documentaire die zowel een hartbrekend verhaal vertelt als uitzonderlijk mooie beelden laat zien. Nederland mag dan een gematigd land zijn voor fictiefilms, maar documentaires maken we als de beste.