Een tweeluik over (afwijkend) ouderschap
Alien (1979) en Aliens (1986)

3 juni 2012 · · Analyse + Beschouwing

Eerder deze week ging de Alien prequel Prometheus in première – lees de recensie van Theodoor Steen elders op deze site – en een paar weken geleden schreef Theodoor Steen ook al over Alien 3. Tevens had ik op het hedenblog recentelijk een video blog over Alien Resurrection geplaatst. Maar hoe zit het dan met Alien en Aliens? In dit artikel wil ik me specifiek richten op een bepaald aspect dat beide films kent en een belangrijke positie in het narratief inneemt, namelijk het concept van ouderschap en hoe beide films een aparte wending geven aan dit instituut. Het artikel kent spoilers, voor diegenen die beide films nog niet gezien hebben en ik zal ook zeer kort refereren naar Prometheus al verpest deze spoiler geenszins de kijkervaring ervan.

Het is interessant om te zien hoe beide films de verschillende stadia van ouderschap behandelen en al dan niet curieus genoeg in de juiste volgorde van zaken. Alien kent op zijn minst gezegd een opvallende en dappere aanpak. Kane – gespeeld door de immer innemende John Hurt – treft op een onbekende planeet in een verlaten ruimteschip enkele tientallen eieren aan die gesloten lijken. Als Kane echter een van de eieren aanraakt opent deze zich en springt een klein organisme eruit om zich dwars door Kane zijn helm aan zijn hoofd vast te klemmen om vervolgens een vloeistof bij hem in te brengen. Er is hier dus sprake van een wel erg groteske vorm van inseminatie, maar toch ook weer niet aangezien Kane als man zijnde geen geslachtsorgaan kent dat te penetreren valt en aldus de mond de enige werkbare optie is. Saillant genoeg kiest Ridley Scott er in Prometheus voor om de traditionele wijze toe te passen, maar dat terzijde.

Dit is slechts het begin van een in werking gesteld proces en na voltooiing ontdoet het organisme zich van Kane zijn hoofd en kan de zwangerschap beginnen, eentje die overigens van zeer korte duur is. Tijdens het eten krijgt Kane hevige buikpijn, schreeuwt het uit waarna een baby-alien letterlijk een weg uit zijn buik ramt waarbij de staart van de alien wel een navelstreng lijkt, een scène die een nieuwe dimensie geeft aan het begrip onderbuikgevoel. En wederom kan het bij de man nauwelijks anders. De baby ontsnapt en even zo snel als de zwangerschap zich voltrok wordt de alien volwassen. Het idee van mannelijke zwangerschap is een gedurfde en een angstaanjagende voorloper van de meer ludieke aanpak in het Arnold Schwarzenegger vehikel Junior. Opvallend is de totale afwezigheid van de moederfiguur. Uiteraard is er ooit een vrouwelijke alien geweest die de eieren heeft gelegd, maar van haar is in Alien geen spoor te bekennen. Je zou eventueel kunnen beargumenteren dat Ripley zich voordoet als de moederfiguur voor de kat Jones in de manier waarop ze de kat wil redden.

Heel anders is dit in Aliens en ik spreek hier voor de volledigheid over de extended cut. Deze film is het ook veel meer dan Alien die echt dieper ingaat op het ouderschap. Centraal hierin staat het meisje Newt die – zo zien we tamelijk in het begin van de film – haar beide ouders kwijtraakt nadat de aliens hebben toegeslagen. Zodra ze later in de film wordt gevonden door de protagonisten zijn het vooral Ripley (Sigourney Weaver) en Hicks (Michael Biehn) die zich ontfermen over het kind, wat later in de film verder zal worden uitgewerkt. Gaandeweg neemt Ripley de beschermende moederrol aan en dit is eentje die ze maar al te graag wil aanvaarden aangezien haar dochter op respectabele leeftijd is overleden terwijl Ripley in een diepe winterslaap door de ruimte heen ging.

Het wordt pas echt interessant tijdens de laatste akte wanneer Newt gevangen is genomen door de alien koningin – de derde moederfiguur die de film kent. Ripley neemt het op zich het kind te zoeken en na een symbolische liefdesverklaring tussen haar en Hicks – ze noemen elkaar bij diens voornaam – ontdekt ze de plek des onheils. Door Newt in veiligheid te brengen besluit ze tot het ultieme ironische verdict over te gaan. Om ‘haar’ kind te redden, moordt ze alle ongeboren kinderen van de koningin uit die, zo lijkt het, eindeloos eieren uitpoept. Wat volgt is een finalegevecht tussen de twee gefrustreerde moeders met uiteraard als winnaar Ripley. Het gevaar voor het kind Newt is geweken en Ripley neemt haar in de armen terwijl de kleine het uitschreeuwt: “mommy!”. In een rustieke coda zien we de drie naast elkaar liggen waarmee de traditionele ouderlijke orde is hersteld.

Uiteraard herbergen beide films veel meer lagen en zijn het bovenal extreem onderhoudende genrefilms maar het is aardig aan te stippen wat het belang is van de relatie tussen de ouder(s) en het kind, of het nu menselijk of monsterlijk is in beide films. Het is tevens intrigerend hoe Ridley Scott meer kiest voor een uitzinnig en ogenschijnlijk onmogelijk verband terwijl James Cameron opteert voor de traditionele man-vrouw-kind variant. In beide gevallen is de aanzet in ieder geval afwijkend te noemen en de uitkomst een menselijke overwinning.


Onderwerpen: , ,


1 Reactie

  1. Batistuta

    They mostly come at night. Mostly. Fraaie invalshoek hoor, de films zijn nog beter dan ik al dacht :D


Reageer op dit artikel