Een wereld vol Jomanda-fans
Over "world building" in Red Lights

22 september 2012 · · Kritiek

red lights

Red Lights (2012) is zonder meer een van de slechtste, meest storende films die ik dit jaar heb gezien. De problemen zijn velerlei: van de ridicule maar eveneens zeer voorspelbare plottwists, tot het overdreven acteerwerk van Robert de Niro, Cillian Murphy en Sigourney Weaver. Het grootste probleem zit echter in een concept dat in het Engels World Building wordt genoemd. World Building behelst min of meer het creëren van een overtuigend filmisch universum waarin de film zich afspeelt.

Het creëren van een filmisch universum is niet alleen het terrein van sciencefiction, al is het daar belangrijker dan in andere genres. Elke film echter moet een omgeving scheppen voor de personages: naar welke bar gaan de personages, welke series kijken ze op televisie, welke kranten lezen ze, waar wonen ze, wie wonen er nog meer in die omgeving? Het creëren van zo’n universum is voor elke film belangrijk: van komedies (Woody Allen geeft bijvoorbeeld een heel eigen twist aan New York, die volledig de zijne is) tot misdaad (het New York van Scorsese is compleet anders) tot sciencefiction (Blade Runner overtuigt vooral door de detaillering binnen het filmische universum).

Red Lights moet wel het slechtst gerealiseerde staaltje World Building zijn dat ik ooit heb gezien. In een goed opgebouwd filmuniversum zit een balans. Er zijn genoeg details die relevant zijn voor de plot. Een film over bijvoorbeeld drugshandel zal kleine details bevatten die relevant zijn voor het milieu waarin de personages zich bevinden. Maar in dit soort films is er ook genoeg ruis, om de wereld breder te maken, en dus overtuigender. Niet alles wat de personages om hun heen zien of doen zal te maken hebben met drugshandel. De muziek die ze luisteren op de radio zal wel een bepaald genre zijn (rock, hip-hop of, verder terug, glamrock), maar de teksten gaan niet perse over drugshandel.

Dat is wel wat er gebeurt in Red Lights. Red Lights draait om Cillian Murphy en Sigourney Weaver als paranormale onderzoekers/sceptici, die paragnosten, mediums en mentalisten onderzoeken op waarachtigheid. Ze prikken door elk mentalist en medium heen, tot ze oog in oog komen te staan met Robert De Niro’s Simon Silver, een meestermentalist die terugkeert van weggeweest.

Het probleem in Red Lights is dat werkelijk alles in het filmisch universum lijkt te draaien om de mentalisten. De balans is weg. Elk bericht op de radio, inclusief het nieuws, notabene, draait om mentalisten. Simon Silver is op werkelijk élk spandoek in de stad te zien, op elke tv-zender zijn er mentalisten te zien, en alle talkshows hebben het over één enkel ding: juist, het paranormale. De wereld in Red Lights behoort dicht bij de onze te staan. Het is niet alsof het zich in een alternatief universum af zou spelen. Je zou het haast denken, want Sigourney Weaver en Cillian Murphy lijken de enige sceptici in de godganse wereld. Ze zijn dan wel hoofden van een universitaire afdeling rondom paranormaal onderzoek (wat al bijzonder is), hun klassen wegen qua bezoekersaantallen niet op tegen de aanloop van de ándere, minder sceptische, paranormale vleugel op dezelfde universiteit. Jawel, in dit universum blijkt een universiteit te bestaan met twéé paranormale vleugels vol onderzoek.

Ik zeg niet dat een focus op één onderwerp in het bouwen van een universum per se slecht is, maar dan moet het ook een verhaaltechnische functie hebben. Denk bijvoorbeeld aan een universum dat zo ver van het onze staat dat de detailleringen nodig zijn om ons iets zeggen over dit universum: een wereld waarin bekend is het einde van de aarde in zicht is mag logischerwijs enkel nieuws over de apocalyps tonen. Het is inherent aan het universum dat dat onderwerp op ieders lippen ligt. In Red Lights wordt nooit verklaard waarom iedereen zo geobsedeerd is door het paranormale, dus de talloze details zijn niet verdiend.

Anders is het ook als de focus slechts bij enkele personages blijft: de films van Woody Allen kunnen New York tonen als een stad vol blanke elite, want hij blijft in zijn schaal beperkt tot die personages. Zijn schaal reikt niet verder dan een handvol rijke, neurotische New Yorkers die hij bespiegelt. In Red Lights gaat ook dat mis: er wordt door het tonen van tientallen tv- en radio-fragmenten gepoogd de schaal van enkele personages richting een hele stad te brengen. Als gevolg daarvan lijkt de gehele stad geobsedeerd door het paranormale, en de weigering ook andere variaties te tonen zorgt voor een zeer eentonig universum. Het is tekenend voor een film waarin alles lijkt mis te gaan, dat zelfs het creëren van een goede voedingsbodem om de rest van de plot op te bouwen compleet mislukt.


Onderwerpen: , , , , , , ,


3 Reacties

  1. ed crane

    Hmmm, klinkt best cool eigenlijk die film, juist om de idiotie die je beschrijft. Dat moet toch wel de ultieme horror zijn, een universum waarin iedereen zich bezighoudt met en gelooft in die paragnostische onzin (sorry voor de paranormaal-gelovigen onder ons… nee wacht, toch niet), en jij zelf de enige bent die the insanity of it all ziet… jij en een iemand anders, wat meteen een band schept, een ‘ you and me against the world’-band. Thanks, meteen een film voor op m’n to watch list. Weet je wat, ik maak er meteen een double bill van, samen met De Celestijnse Belofte, zo wat een hallucinant slechte film was dat zeg, heerlijk.

  2. theodoor

    Het probleem is dat zelfs als je verwacht wat je hierboven schrijft, je nog bedrogen uit zult komen. Ik kan er niet verder over uit wijden, maar beloof me nader te verklaren zodra je de film hebt gezien.

  3. ed crane

    Okay, to be continued… Maar ik geloof je op je woord dat het niet werkt hoor. De trailert deed me ook al niks: ze proberen het spannend te maken met de vraag naar de kijker of hij werkelijk paranormaal begaafd is of niet, wat dan aan het einde onthuld wordt gok ik, maar voor mij werkt dat nooit. Want in de meeste gevallen blijkt het uiteraard tóch fraude en denk ik “no duh!”, en een ander antwoord is saai of ongeloofwaardig (tenzij ik hier een meesterwerk over het hoofd zie).

    Maar goed, ik ga’m wel eens checken, als jij zin hebt je tenen anderhalf uur te krommen moet jij dus De Celestijnse Belofte eens gaan kijken (als je die niet al gezien hebt). Da’s wel een heel ander soort film. Lekker low budget, en totaal absurd. In die film proberen ze een new age leer uit te leggen in 9 stappen, wat ze ophangen aan een heel slecht cliché achtervolgingsverhaaltje, en met elke stap wordt het lachwekkender.


Reageer op dit artikel