Guilty pleasure: ongecontroleerde agressiecinema van Adam Sandler
Een terugblik: meer ongenuanceerde humor en minder Hollywood moraliteit.

1 juni 2012 · · Beschouwing

Het filmjaar 2012 is nog niet eens halverwege en de slechtste film van dit jaar staat al lang en breed vast: Jack and Jill, het beruchte wanproduct van Adam Sandler. De komiek wist terecht maar liefst 11 Razzie-awards in de wacht te slepen voor zijn werkelijk tenenkrommende vehikel. Spijtig, want ik durf te beweren dat Sandler wel degelijk talent heeft voor humor en zelfs voor acteren. Jammer dat hij beide in de uitverkoop heeft gedaan en de laatste tijd de ene wanprestatie op de andere stapelt. De Sandler-nieuwkomer zal het nauwelijks geloven, en menig ‘kenner’ zal het met mij oneens zijn, maar ik durf te beweren dat de man betere tijden heeft gekend, veel betere!

Om maar meteen even het shock-effect van dit statement te nuanceren: zijn eerdere films zijn zeker niet goed maar hebben voor mij wel een hoog campgehalte en daarmee enorme entertainmentwaarde. Hiervoor moeten we terug naar midden jaren ’90 waar het allemaal begon met Billy Madison en Happy Gilmore (Deze twee films hebben tot de naam van zijn productiemaatschappij ‘Happy Madison’ geleid). In met name die tweede film maken we kennis met een Sandler die bol van de frustratie en agressie staat, een eigenschap die hem in dit geval een keiharde golf-swing oplevert maar veel leuker: hij slaat ook letterlijk om zich heen. Zijn korte lontje zorgt voor menig opstootje of schandaal en persoonlijke conflicten worden enkel met geweld opgelost. Het zou een paar films lang Sandler’s trademark blijven. Eentje die gelukkig niet onopgemerkt bleef door regisseur (en Sandler-fan) Paul Thomas Anderson die wel iets zag in dit ‘talent’ en het optimaal wist te gebruiken in de met afstand beste film waarin Sandler acteert: Punch-Drunk Love.

Maar de overmaat aan agressie is niet het enige verschil met Sandler’s huidige producties. Ook is er een vorm van humor die nogal politiek incorrect is die verdwenen lijkt. In bijvoorbeeld Little Nicky is Sandler de zoon van de duivel (Harvey Keitel) en speelt de film zich gedeeltelijk in de hel af. Het zijn in deze juist de scènes waar Sandler afwezig is (hijzelf is vrij irritant in deze film…) die hilarisch zijn. Harvey Keitel die Hitler, gekleed in een dienstmeisjesoutfit, een ananas in zijn achterste duwt als dagelijks strafritueel. Wellicht kun je er niet om lachen (ik wel!), maar feit is dat het gedurfd is. Tegenwoordig zou Sandler dit niet meer durven vrees ik. Ook het feit dat gerespecteerde acteurs als Harvey Keitel, maar ook iemand als Quentin Tarantino zich voor dit soort projecten lieten lenen zegt wel iets over de toenmalige status van Sandler’s films. Heden ten dage lijkt de komiek meer narcistisch (waar hij zichzelf 15 jaar geleden moeiteloos ‘voor lul’ zette) en helaas is hij nogal snel ‘too much’, zeker als hij een dubbelrol vervult. Overigens moet gezegd worden dat er nog steeds grote namen (Al Pacino) verbonden zijn aan Sandler-producties maar je vraagt je hier terecht af waarom. Waarschijnlijk is er een sterk financieel motief in deze.

De jonge agressieveling heeft langzamerhand plaatsgemaakt voor een extreem moralistische halfbakken komiek die de nadruk steeds meer op de boodschap in zijn films wil leggen. Leek dit vroeger met een halve knipoog te gebeuren, tegenwoordig lijkt Sandler het te menen, en dit is waar het faliekant misgaat. Het omslagpunt leek ergens rond 2006 definitief met Click, die een letterlijk dramatische tweede helft kent, zonder een enkele grap of geslaagde poging daartoe. Het blijft toch lastig in te schatten wat de motivatie is van iemand die de luxe van een eigen productiemaatschappij heeft en dus zou moeten kunnen doen en laten wat hij zelf wil (zo spelen bijv. zijn vrienden ook vrijwel altijd een bijrol). Wellicht heeft het te maken met zijn leeftijd of gezin dat hij thema’s uit zijn eigen levensfase tegenwoordig laat overheersen (familiebanden, opvoeding) en een voorbeeldfunctie meent te hebben. Natuurlijk zien we af en toe nog wel trekjes van de ‘oude’ Sandler, denk aan de over-de-top seksgrappen in You Don’t Mess with the Zohan, maar helaas voert vooral ook juist in deze film de moraal de boventoon.

Natuurlijk is alle kritiek die Sandler momenteel ontvangt geheel terecht, maar toch weet hij heel af en toe ook een goede rol te kiezen waarin hij ook daadwerkelijk laat zien ingetogen te kunnen acteren zonder zijn typische gekke bekken of stemmetjes te gebruiken. Ik noemde eerder al Punch-Drunk Love, maar denk ook aan Spanglish, Funny People of Reign over Me. Merk overigens op dat geen enkele van deze titels afkomstig is van Happy Madison productions en dat alle titels relatief recent zijn, Sandler heeft zich dus wel weten te ontwikkelen tot volwassen acteur maar lijkt de voorkeur te geven aan goedkope, en vooral makkelijke keuzes.

Vooruitblikkend lijkt er niet veel kans op verbetering, volgens imdb is er zelfs een Grown Ups 2 op komst, jammer want er was een zoveel leukere tijd. Ik denk met weemoed terug aan de absurde woonsituatie in The Waterboy, zijn fenomenale ‘love stinks’ in The Wedding Singer, cameo’s van mensen als Ozzy Osbourne of Billy Idol en enkele hilarische bijrollen van bijvoorbeeld John Turturro en Steve Buscemi in respectievelijk Anger Management en Mr. Deeds. Wellicht dat de Razzies op Sandler zijn schoorsteenmantel hem aan het denken zetten, ik vrees echter het ergste…



4 Reacties

  1. Thiver

    Ik vond You Don’t Mess with the Zohan eigenlijk toch wel een positieve uitschieter door zijn politieke incorrectheid. Je moet immers maar durven het Midden-Oosten-conflict zodanig te ridiculiseren.

  2. Batistuta

    Doorgestudeert aan de Sandler University, have we? ” (hijzelf is vrij irritant in deze film…) ” ben zo blij dat je dat 1 keertje zegt.

  3. Theodoor Steen

    Voor een verkeerd begrepen en haast avantgardistische parodie op de vroege “aggresieve Sandler”, kijk Freddy Got Fingered.

  4. Hendrik

    @ Thiver: Ja, hij ridiculiseert het conflict maar uiteindelijk is het vooral simplificeren en gaat de film ten koste van de opgedrongen moraal. Weinig subtiel. Maar je hebt gelijk, Zohan is nog een aardige recente Sandler.

    @ Batistuta: Gepromoveerd tot Dr. Sandler :P

    @ Theo: Haha, ja ken ik, zal dit bij evt. herkijk zeker in mijn achterhoofd houden.


Reageer op dit artikel