Het fenomeen Woody Allen
De aftrap voor de derde Salon Indien themamaand

Woody Allen

Woody Allen is een fenomeen. Al vanaf eind jaren ’60 levert deze neurotische komiek minstens één keer per jaar een nieuwe film af. Producties die in de meeste gevallen herhaling in thematiek kennen: relaties, ontrouw en filosofische verwikkelingen hieromtrent. Al sinds jaar en dag kent Allen een vaste schare fans, en niet alleen cinefielen waarderen hem. Menig acteur en actrice speelt met alle liefde voor een appel en een ei in zijn nieuwste prent. Maar wat maakt deze volstrekt unieke filmmaker zo interessant? Een korte beschouwing en tevens aftrap van de Woody Allen themamaand op Salon Indien.

Allan Stewart Konigsberg begint al in zijn tienerjaren succesvol als tekstschrijver. Spoedig ventileert hij zijn humor als stand-up comedian en al snel vindt hij het medium film als uitlaatklep voor zijn intellectualistische grappen. De start van zijn carrière kenmerkt zich door veel slapstick, soms zelf Charlie Chaplin-achtige cinema. Al snel wordt Allen een volwassen filmmaker en een dikke tien jaar na zijn filmdebuut zou hij filmgeschiedenis schrijven met zijn klassieker Annie Hall. Het autobiografische relaas over de liefde tussen hem en Diane Keaton is kenmerkend voor wat Allens werk de rest van zijn carrière zal typeren. Relatieproblematiek wordt licht, maar soms ook zwaar, in veel komische situaties en filosofische overdenkingen behandeld middels gevatte en snelle dialoog.

Allen en Keaton

Voor mij persoonlijk, en voor velen met mij, is Allen een unieke filmmaker en wordt er ondanks de vele thematische herhalingen altijd weer naar zijn nieuwste productie uitgekeken. Er zijn volgens mij een aantal redenen waarom deze filmmaker zo’n sterke aantrekkingskracht op zijn publiek uitoefent. Allen is namelijk geen briljant cineast in de zin dat hij cinematografisch weinig bijzonders doet. Zijn populariteit zal alles te maken hebben met het feit dat hij thema’s behandelt die een ieder bezighouden. Liefde, de dood, schuld, boete en de bizarre toevalligheden die het leven ons brengt. Het zijn geen buitengewone thema’s maar door Allen zijn filosofische en daarmee vaak intellectualistische benadering weet hij een specifiek publiek aan te spreken. Zijn films zouden bijna als “Sex and the City” voor intellectuelen gezien kunnen worden.

Allen blijft met zijn films ook altijd dichtbij zichzelf. Veelal speelt of speelde hij zelf de hoofdrol in zijn eigen producties. Vaak als schrijver, hoogleraar of zelfs filmmaker. De levensstijl en liefhebberijen die met name door deze beroepsgroepen gebezigd worden komen steeds weer terug in Allens werk. Hij bespreekt literatuur, kunstfilms en filosofie en doorspekt zijn soundtracks met opera en jazz. Een man van hoogcultuur dus. Ook speelt hij vaak de neurotische hypochonder die hij zelf is. Deze autobiografische inslag zorgt ongetwijfeld voor de fijne toegankelijkheid bij een bepaalde groep kijkers. Ook het hoge tempo en doorgaans korte speelduur maakt dat zijn films makkelijk wegkijken. Het feit dat zijn meeste films gewoon ook erg grappig zijn draagt hier uiteraard aan bij. Voor mij voelt bijna elke film van de man dan ook als een vertrouwde en prettige zit.

Allen en Hemingway

Zijn films passen dus altijd in een bepaald hokje. Allen houdt zich meestal aan zijn eigen ongeschreven regels. Het gros van zijn werk betreft relatiemozaïeken en beslommeringen tussen één of meerdere stellen tegen de achtergrond van een wereldstad, meestal New York. Naast eerdergenoemde autobiografische elementen maken ook de vrouwen uit Allens leven direct deel uit van zijn filmwereld. Met name Diane Keaton en Mia Farrow hebben veel rollen gespeeld die op hun eigen ervaringen met de regisseur gebaseerd lijken. Vaak worden de vrouwen in zijn films in een psychotherapeutische of partnerrol gestopt om als spiegel voor Allen en zijn personages te dienen.

Zo langzamerhand mag Allen tot één van de grote filmmakers van de afgelopen 40 jaar gerekend worden. Met zijn bijna 80 jaar weet hij nog steeds kwaliteit af te leveren. Natuurlijk is het met minstens een film per jaar onmogelijk altijd een meesterwerk af te leveren, maar de Oscarwinst van Midnight in Paris afgelopen filmjaar toont maar weer eens aan dat Allen nog steeds creatief genoeg is om zijn publiek te bedienen. Reden genoeg om de geliefde neuroot eens in het zonnetje te zetten. In navolging van Tony Scott en het horrorgenre zal Woody Allen deze maand dus speciale aandacht krijgen op Salon Indien.


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel