Nostalgie en navelstaren
De valkuilen van film als onderwerp

7 december 2012 · · Beschouwing + Film over Film

Natuurlijk, navelstaarderij komt al snel om de hoek kijken als vakbroeders elkaar gaan belonen. Maar als de beloonde prestaties op zichzelf óók weer odes aan het vak zelf zijn, dan worden de grenzen van zelffelicitatie wel erg opzichtig opgezocht. Dat gevoel bekroop me bij de laatste Oscaruitreikingen. Drie films waarin het filmmakersvak op meer of minder directe manier aan de orde komt, The Artist, Hugo en Midnight in Paris, gingen met er met in totaal 11 Oscars vandoor. Publiek, vakgenoten en critici waren overwegend eensgezind in hun lof. Het lijkt een gouden formule, maar zoals dat gaat met formules, er schuilt ook iets gemakzuchtigs in.

Nu wil ik de respectabele heren achter deze films niet direct van gemakzucht beschuldigen. Het is eerder de vanzelfsprekend lijkende waardering voor dit type film dat me dwars zit. The Artist is een gewaagd experiment: een stille zwart-witfilm in een tijd waarin we multimediaal zo’n beetje 24 uur per dag bloot staan aan allerhande vluchtige prikkels. Als reflectie op een filmhistorisch fenomeen vond ik The Artist echter buitengewoon karig, in vergelijking met een thematische evenknie als Singin’ in the Rain. Maar wat mij betreft nog altijd te prefereren boven de nostalgische snoepwinkels van Woody Allen en Martin Scorsese.

Die nostalgie is duidelijk wat de drie films verbindt. The Artist vent de glamour van Hollywoods gouden jaren uit, Scorsese looft de verbeeldingskracht van een ouderwetse vakman als Méliès, en Allen laat zijn scriptschrijver verstrikt raken tussen diens artistieke helden in het nog altijd tot de verbeelding sprekende vooroorlogse Parijs. De mild kritische kanttekeningen lijken me in aansprekendheid toch volledig overvleugeld door het bad van nostalgie waar de makers hun kijkers vakkundig in onderdompelen.

Een goede film over film is nog niet zomaar gemaakt. Net als grote thema’s zoals liefde en de dood, zijn de mogelijkheden schier eindeloos. Van abstract stijlexperiment tot documentaire precisie en van persoonlijke signatuur tot filosofische reflectie. Een film kan vol cameraploegen en filmsets zitten en toch niet over film gaan. Een film kan compleet zonder concrete verwijzingen naar film zijn, en toch een bespiegeling op het medium zijn.

Wat nu een een goede en zinnige film over film maakt, dat is een vraag waar ik deze maand een antwoord op hoop te vinden. In ieder geval is me duidelijk dat het voor mij niet volstaat te dwepen met het medium op zich.


Onderwerpen: , , , , , ,


3 Reacties

  1. Verhoeven

    En de winnaar is: http://whatiwatch.net/movie.php?fid=141041

  2. Rik Niks

    Bedankt voor de tip, toch maar eens kijken, ofschoon Jarmusch tot op heden nooit faalde me teleur te stellen.

  3. Verhoeven

    Mocht je helemaal los willen gaan dan heb ik nog wat tips uit de WereldCinema:

    La Vida Útil (Uruguay:), Aquele Querido Mês de Agosto (Portugal), Blancanieves (Spanje), Worldly Desires (Thailand), Suspension of Disbelief (Engeland), Vecnoe Vozvrascenie (Rusland), Century of Birthing en Now Showing (Filipijnen), Het Echte Leven (Nederland) etc. Maar er zijn er honderden …


Reageer op dit artikel