Prometheus (2012)

30 mei 2012 · · Kritiek

Er gonsden geruchten op het internet over Prometheus en de filmmakers verduidelijkten de situatie niet. Is de film een prequel van Alien? Volgens Ridley Scott lag het genuanceerder en deelde de film slechts “DNA met het Alien-universum”. Volgens fans kon, afgaande op de trailer, de film niet duidelijker een prequel zijn. Nu we de film eindelijk kunnen zien is het duidelijk dat Prometheus inderdaad een prequel is en overeenkomsten bevat met kleinere en grotere elementen in het Alien-universum. Het probleem is dat de film zich als prequel daarmee wel in de vingers snijdt. Hoe goed Prometheus op zichzelf staand ook mag zijn, hij zal van goede huize moeten komen om de oorspronkelijke Alien te kunnen verslaan.

Dat Ridley Scott aan het roer staat is aanvankelijk een goed teken. Maar Ridley Scott is niet meer dezelfde Ridley Scott als de man die Blade Runner en Alien maakte. In de latere jaren van zijn werk is zijn schaal groter, epischer geworden, maar ook meer van de hak-op-de-tak en wisselvalliger. Waar Alien en Blade Runner goed doortimmerde universa hebben, daar kenmerken films als Body of Lies en Kingdom of Heaven zich door een meanderende vertelstructuur die beknopter en doordachter had gekund. Prometheus toont dat Ridley als filmmaker veranderd is, maar gelukkig keert hij ook bij vlagen terug naar de beperkte ruimtes en schaal van Alien. Het probleem met Prometheus is dat de twee Ridley’s niet goed te verenigen zijn, wat de film er een maakt die uit heel veel goede elementen bestaat die niet lekker in elkaar passen.

Dat Ridley een andere filmmakers is geworden is duidelijk in de prachtige, mysterieuze openingsscène, waarin de fantasy-achtige schaal van het project al duidelijk wordt. Dit is “epic Ridley”. De visuele stijl van de film is sowieso prachtig, de designs kunnen zich meten met het werk van Giger voor Alien en de film is prachtig gefilmd, zeker in het effectieve gebruik van cgi voor hologrammen. De acteurs zijn allemaal goed, en de dialoog is adequaat. Het probleem is niet dat de losse elementen slecht zijn, de film kent goede creature designs en een aantal effectieve horrorscènes bijvoorbeeld, maar dat de elementen niet goed in elkaar worden gezet.

Het grootste probleem is tempo en spanningsopbouw. De middenakte, zodra de vijand zich openbaart, is een aaneenschakeling van absurde en heerlijk krankzinnige ideeën, maar het tempo waarmee deze afgewisseld worden zorgt voor een whiplash. In een tijdsbestek van tien minuten worden er duizend nieuwe concepten en bedreigingen geïntroduceerd die meer impact hadden gehad wanneer er meer de ruimte werd genomen voor de plot. Nu zijn de emotionele verhaallijn van Elizabeth Shaw en de emotionele achtergrond van Meridith Vickers voorbehouden aan een handvol scènes die beter hadden kunnen werken wanneer er meer tijd was genomen. Voor de eerste akte had wat meer tempo juist gewerkt. De balans is zoek, ook in de spanningsopbouw, waarbij alle elementen aanwezig zijn maar slechts enkele scènes echt spannend zijn.

Prometheus is daarmee als een puzzel: het bevat elementen van een prequel voor Alien, het bevat de introductie van nieuwe ideeën, het bevat de opzet voor een sequel, het bevat dreiging, het bevat nieuwe werelden, het bevat religieuze symboliek, het bevat religieuze kritiek, etc, etc. De puzzelstukjes zijn op zich allemaal goed, of op zijn minst interessant. Ze passen alleen niet lekker in elkaar, en de manier waarop Ridley foute stukjes aan elkaar probeert te drukken voelt geforceerd. Uiteindelijk is Prometheus een vrijwel complete puzzel geworden, die voor een groot deel werkt, maar waarvan stukjes missen en een paar essentiële stukken misplaatst zijn.

★★★½☆


Onderwerpen: ,


29 Reacties

  1. Erik

    Hm, dus als er ooit een 4 uur durende D.C. komt zal die alleen maar beter zijn? :)

  2. theodoor steen

    Ik denk dat het dan inderdaad verhaaltje Gladiator of Kingdom of Heaven wordt die beiden beter waren in hun langere versie.

  3. Batistuta

    Wel redelijk snobistisch om Gladiator niet meteen goed te vinden hm. Kingdom of Heaven ietsje beter ja, maar van Prometheus had ik toch heel wat meer verwacht. Misschien wordt het wat met drie kwartier filosofische uitspattingen aan extra scenes.

  4. Theodoor Steen

    Hoezo snobistisch? Waar zeg ik dat ik Gladiator slecht vindt? Ik vind alleen de Extended Cut een verbetering. En daarnaast, stel dat ik Gladiator matig had gevonden, dan had ik toch mijn eigen mening mogen hebben? Ik stoor me er een beetje aan dat we kennelijk als filmkijker het eens moeten zijn met de kritiek en masse en we geen eigen plan meer mogen trekken voor we snobistisch genoemd worden of we het maar moeten houden bij bier en wijven. Kom op, een beetje individualisme is niet meteen verkeerd.

  5. Batistuta

    You know what, je hebt gelijk. Ik ging inderdaad helemaal tekeer zonder stijl in die vorige discussie, mijn excuses. Ik ben heerlijk hypocriet bezig, want zelf vind ik het hebben van een authentieke mening ook belangrijk, en meer Gladiator is ook altijd beter nu ik ver over nadenk :)

  6. Theodoor Steen

    Over Gladiator: Ik zou de normale versie een 8 geven, maar de extended versie een 8,5. Ik vind sowieso de langere versies van Scott-films vrijwel altijd beter: Kingdom of Heaven was in de bios-versie prima, maar in de extended versie zeer goed. Legend was beter in de langere versie, Blade Runner is beter in de Final Cut en Director’s Cut, Alien is op gelijke hoogte met het origineel in de langere versie, etc, etc. Oftewel, als Scott de ruimte krijgt is hij een sterkere filmmaker.

  7. Batistuta

    Zijnde een regie-idool van me vind ik Scott de laatste jaren gevoelsmatig ingeperkt door Hollywood. Kingdom of Heaven had een magistrale film kunnen worden die de diepte in gaat over de ontstaanhistorie van de geloofstwisten in het Midden Oosten. Het relatief jonge Islamtisch geloof word in de film gepresenteerd door een strakke warlord, wel redelijk naar de werkelijkheid. Maar die halfbakken veldslag en vele scenes gekibbel over war-tactics.. Die film voelde wel heel onaf ja. Black Rain was pure actie maar wel met een idee over Japan-Het Westen.

  8. Theodoor Steen

    Jij gaat waarschijnlijk blij worden van een plan wat nu op tafel ligt: Ik ben van plan het werk van Ridley Scott in twee reeksen van 11 titels (22 titels inclusief A Boy and his Bycicle) chronologisch te gaan bespreken, met een wat meer analytische insteek ala mijn Fincher reeks. Online in eind 2012 hopelijk. Dan zal ik ook wat meer spoiler-gevoelig ingaan op Prometheus, en inderdaad de religieus-historische achtergrond van bijvoorbeeld Kingdom of Heaven.

  9. Batistuta

    Dat lijkt me een uitstekend idee. :) Chronologisch zie je bij Ridley ook gekke patronen, ik vind Thelma and Louise ook wel een gek filmpje. Heel logisch feministisch op een zeer ludieke wijze. Zolang hij maar niet weer gangster films gaat maken, kben dat genre zat.

  10. Kaj van Zoelen

    Tony > Ridley.

  11. Theodoor Steen

    Tony is inderdaad ook een razend interessant regisseur, en daarom staat er van hem ook een reeks op de planning.

  12. Erwan

    Van Tony Scott word ik misselijk, zowel qua montage als qua Top Gun (om nog maar te zwijgen over Domino).

  13. batistuta

    you’re a funny guy kaj, that’s why i kill you last. Tony scott is het navocht van broer riddy.

  14. Straka

    Ben het eigenlijk wel met Kaj eens. Natuurlijk heeft Tony geen Blade Runner of Alien gemaakt, maar bij Tony weet je in ieder geval wat je krijgt en de afgelopen jaren is me dat beter bevallen dan wat Ridley heeft gemaakt. Daarnaast zal Tony ons niet zo snel iets als “A Good Year” voorschotelen.

  15. Theodoor Steen

    En ik heb het idee dat Tony constant zijn visuele grenzen aan het opzoeken is, waardoor je hele absurde bombastische situaties krijgt die afwijken van alles wat we normaliter in actiefilms zien. Domino is een haast expressionistische explosie van mannelijk machismo en grllpower.

  16. Erwan

    Ik heb het idee dat Tony constant mijn pijngrens aan het opzoeken is en hij krijgt al veel te veel aandacht hier.

    Dus terug naar de basis: Prometheus is OK en ik geniet meer en meer van internetgangers die lopen te zaniken dat het een slechte film is omdat hij niet zo goed is als Alien. Goed argument…

  17. Arno Callens

    Ik vind het behoorlijk vreemd om in zoveel recensies te lezen dat “Prometheus” plotgewijs een beetje ongemakkelijk in elkaar zit, terwijl ik het juist een vrij strak script vond. Natuurlijk is er een nevenplot of twee waar niet echt op wordt ingegaan (arme Charlize Theron), maar echt storen deed dat niet. Misschien ben ik te zeer gewoon aan Lindelofs elliptische vertelstijl, zie ook “Lost”.

  18. Batistuta

    ”bij Tony weet je in ieder geval wat je krijgt en de afgelopen jaren is me dat beter bevallen dan wat Ridley heeft gemaakt. ”

    En dat is.. een voordeel?? Grapje? Ridley heeft vroeg gepiekt, dat geef ik je, maar heeft een inmens veel grotere bijdrage geleverd aan de filmindustrie dan Tony. Ik vind het prefereren van Tony wat gezocht interessant doenerig, maargoed. Vandaag weer Prometheus gezien, en bij alle andere regisseurs op dat gebied had ik hem meteen al goed gevonden. Blijft heerlijk om naar te kijken, tis hooguit dat je bij R.Scott gewoon heel hoge standaard hebt.

    Vergeet a Good year, kijk Black Rain ofzo eens terug :D

  19. Batistuta

    Wacht ik heb me vergist. Ik heb even zijn oeuvre nagekeken maar Days of of Thunder, Unstoppable, Deja Vu en Spy Games waren inderdaad baanbrekende films. Op 3 na alles van Tony Scott gekeken en ik moet zeggen, als mensen hem inderdaad geniaal vinden dan zijn ze strafpleiter om dat te kunnen beargumenteren.

  20. Straka

    Geen grap en de afgelopen (pak ‘m beet) tien jaar zeker een voordeel. Tony Scott levert vlotte blockbuster cinema met een heerlijk pompeuze visuele stijl die mij goed bevalt. Broer Ridley wist mij de afgelopen tijd minder met zijn films te bekoren. Over baanbrekende cinema heb ik het nergens gehad.

  21. Batistuta

    Dan begrijp ik heeeel in de verte wat je bedoelt. :) Want origineel is ie niet die Tony van je. Maar als die MTV stijl van hem je ligt, en je kan copen met al die Denzel Washington vehikels, dan kan het i guess. Let wel dat Ridley vaak dingen maakt met grote budgetten en aan de lijn zit. Zijn laatste 10 jaar waren.. minder :P Ik vind Hannibal persoonlijk wel goed, mede door een fenomenaal gebruik van hoofdstad van de wereldcultuur, Firenze.

  22. Kaj van Zoelen

    Ridley successen liggen al lang achter hem en hij maakt al jarenlang gezichtsloze films die vlees noch vis zijn, terwijl Tony er visueel op los experimenteerde geïnspireerd door jazz en rock & roll en met zijn laatste treinen tweeluik een kinetische, stimulerende stijl gebruikte om simpel doch effectief commentaar te leveren op hoe in de huidige crisis ‘de gewone man’ de catastrofes die rijkelui creëren moet opruimen.

  23. Batistuta

    Ik vind die stijl die jullie bedoelen werkelijk niet om aan te gluren, en epelepsie opwekkend. Maar natuurlijk, smaken verschillen. Ik vind Black Hawk Down en Hannibal zelfs nog steeds beter dan alles wat Tony heeft geproduceerd. De hoeveelheid tijd die achter iemands succes ligt is trouwens totaal geen goed argument, om dan andere regisseurs te verkiezen boven diegene. Wat je hebt gemaakt is daar voor eeuwig. Als je twee baanbrekende films maakt in ’79 en ’82 waardoor het SF genre verder wordt opengebroken, prima actiefilms, dan nog historische films die leken kunnen interesseren voor de materie. Ik vind het nogal wat, daar kan Tony nooit meer tegen op.

  24. Kaj van Zoelen

    Tony’s stijl was begin vorig decennium, vanaf Spy Games (een van zijn minste films), inderdaad niet bepaald fijn. Dat ontwikkelde zich naar steeds abstractere vormen met als hoogte/dieptepunt Domino, wat evengoed een actiefilm is als een bizar avant garde experiment. Als je ergens toch dat label ‘baanbrekend’ op moet plakken… (niet dat ik daar per se een voorstander van ben – al was het maar omdat het geen kwaliteit aangeeft maar invloed) Daarna heeft hij dat vanaf Deja Vu enigszins genormaliseerd, maar daarna is hij weer gaan bouwen naar een nieuw uiterste, Unstoppable, de cinema van de continue beweging.

    Alien en Blade Runner zijn fantastische films, maar wat is er nou baanbrekend aan? Welke baan wordt gebroken door een ‘haunted house’ naar een ruimteschip te verplaatsen, of een detective door een stad te laten dwalen op zoek naar een paar duistere figuren? Dat is overigens geen kritiek op die films, maar het baanbrekende zie ik zo even niet. En die prima actiefilms daarna? Body of Lies was om bij in slaap te vallen en Gladiator en Black Hawk Down hebben net zo goed die MTV montage waar je zo tegen bent. En dat van die leken, tja, dat is mijn ervaring nooit geweest (hij verdeelde de kenners in ieder geval flink, niet dat dat nu veel uitmaakt) en het is niet een argument voor de film als film. Even een voorbeeld los van de Scotts: of Blood Diamond werkelijk invloed heeft gehad op de diamanthandel of niet, het blijft een flutfilm.

    Wat mij betreft is Ridley na die twee hoogtepunten gestagneerd, zeker stilistisch, terwijl Tony nu juist pas echt goed is geworden, en dat maakt dat ik momenteel Tony een interessantere filmmaker vind. Die overigens wél daadwerkelijk goede actiefilms maakt.

  25. Batistuta

    Hoewel ik je inzet respecteer (wie gaat zo’n matige regisseur anders tot het bot verdedigen) volgens mij verkies jij (dan nog een leipe) vorm zwaar boven de inhoud. Blade Runner definieerde een generatie aan toekomstvisies en bracht al eerste de geweldige wereld van Philip K Dick onder het visuele voetlicht. (lees mn recensie anders, whatiwatch)

    Alien was al net zo definierend in waar het heen zou gaan met de verdere opsplitsing van het genre, beide films toonden verbreding van de gangbare filosofie of droom-sf. Een dermate duister toekomstbeeld als Blade Runner was sowieso al zeer ongewoon.

    Dan verder nog: are you kidding? Iedereen die echt op inhoud gaat verkiest Ridley immer en altijd, aangezien ook weer Gladiator een in alle aspecten geweldige film was, OOK inhoudelijk, niet onbelangrijk voor sommige mensen.

    Ik hou zelf ook van (schilder)kunst. Bij films moet je echter wel even naar meer dan het palletje en de beelden kijken, Tony Scott maakt 12-in een dozijn verhaaltjes die script gedreven kijkers echt niet boeien. Sorry.

  26. Kaj van Zoelen

    (wie gaat zo’n matige regisseur anders tot het bot verdedigen)

    Dat vraag ik me net zo goed af. :p

    Film is meer dan script – een goed script maakt nog geen goede film, het is één aspect. Het kan heel belangrijk worden, zeker als een film op andere aspecten faalt. De gebreken van bijvoorbeeld het script van Prometheus worden des te duidelijker omdat Ridley er onder andere niet in slaagt om spanning op te wekken of vast te houden. Zo faalt Ridley al tijden echt levendige cinema te maken – die daarnaast inhoudelijk weinig te bieden hebben.

    Daarnaast zit inhoud niet alleen in een script. De manier waarop dat script verfilmd wordt is evengoed bepalend voor de inhoud. Een goed recentelijk voorbeeld hiervan is The Tree of Life, waar jij toch ook onlangs nog hoog over opgaf – als er een film is waarin vorm en inhoud één zijn, is het die wel, en inhoud is er dankzij vorm. Zo is net zo goed de manier waarop danwel de camera, voorgrond of achtergrond in Unstoppable voortdurend in beweging is wel degelijk veelzeggend over de wereld waarin de personages leven, en net zoals het script een commentaar op de huidige economische crisis. Het script mag dan puur plottechnisch summier zijn en qua structuur geijkt, de film heeft uiteindelijk meer inhoud dan ik in tijden in Ridley’s films gezien heb, en niet minder belangrijk, slaagt erin dat op een enerverende, interessante manier over te brengen.

    Gladiator is een groots opgezet doch zeer simpel wraakverhaal waar halfslachtig wat thema’s rondom macht en verantwoordelijkheid en dergelijke als een soort dressing over heen gegoten zijn. Het is tot op zekere hoogte een vrij vermakelijke film, maar voor mij zeker inhoudelijk echt niet zo sterk.

    Dat de vormgeving en beeldvorming van Blade Runner invloedrijk zijn geweest, moet ik toegeven. Ik was moe gisteravond. Een duister toekomstbeeld dat overigens grotendeels bepaald wordt door die vormgeving, zoals de hele film bepaald wordt door de vorm. Welke opsplitsing van genre heb je het precies over bij Alien? Het is toch juist de samensmelting van verschillende genres die de film definieert? Waar de film overigens niet “baanbrekend” mee is, want dat deed men al in de jaren ’50 – Alien doet het alleen veel beter. En dat heeft toch ook echt wel veel met de vorm te maken, die je niet zomaar los kunt zien van de inhoud.

    Maar hoe is het verfilmen van een boek baanbrekend? Ralph Baskhi was de eerste die Tolkien verfilmde, maar niemand die zijn films nog als baanbrekend beschouwd, of dat als reden aangeeft waarom die film goed zou zijn. Het is meteen ook een van de laatste keren dat Dick’s visie echt succesvol naar het witte doek werd vertaald, hoewel zelfs daar de meningen over verdeeld zijn. En dat “baanbreken” leverde ook Next, Paycheck, The Adjustment Bureau en Screamers: The Hunting – Verfilmingen van het werk van Dick, maar toch niet echt een interessante presentatie van zijn ideeën. Als het verfilmen van Dick op zichzelf al baanbrekend moet zijn, is dat ook de erfenis.

    Tja, en zo’n opmerking als “Bij films moet je echter wel even naar meer dan het palletje en de beelden kijken” vind ik vrij flauw, daar kan ik ook op zeggen dat als je alleen in het script geïnteresseerd bent je beter het script kan gaan lezen, of “ga maar een boek lezen”, maar daar schieten we niks mee op en het komt toch alleen maar voort uit aannames die op vrij weinig gebaseerd zijn.

  27. Batistuta

    Jongen, ik heb er de kracht niet voor :P Laten we er een eind aan breiden okeej? Ik vind je argumenten soms behoorlijk, soms slap. Kort ingaand op het laatste: een echt goede overzetting van een goed boek dat reeds een fanschare heeft is misschien wel knapper dan een origineel filmscript. Denk aan American Psycho.

    Dat films als Alien het SF genre verbreed hebben staat voor mij vast, ik vermoed zelfs dat Ridley’s films mensen als Cameron en Cronenberg dusdanig geinspireerd hebben dat we er een arsenaal aan heerlijke jaren 80/90 sf films aan overhielden. Van Videodrome, tot aan The Abyss, alles is uiteindelijk voortboduren op een steeds rijkere SF cultuur.

    Als jij blijkbaar echt meent dat Tony Scott op basis van visuals een topper is, dan trap je in je eigen val: dat baseer je dan toch voornamelijk op dat avant-gardistische waar jullie zo vol van zijn. Zelfs als mag dat de drijfveer zijn van Tony, dan blijft over dat het in zijn films verder ontbreekt aan relevantie. Toen ik destijds een paar zomers werkte in Italie merkte men daar in Rome soms nog dat Gladiator de Romeinse praktijken weer eens voor het voetlicht haalde. (Amerikanen he, beelddenkers) Kingdom of Heaven is een overambiteus maar eerlijke poging om de kruistochten op te helderen. 1492 is een op zichzelf staand document over een werelberoemde maar weinig verfilmde episode. Thelma and Louise wordt door feministes geroemd om haar begrip van de vrouwelijke vrijheid. Black Hawk Down is volgens experts een extreem waarheidsgetrouwe weergave van de chaos waar ingrijpen in Afrika vaak in verzand.
    En jij geeft me het laatste opzetje zelf: The Tree of Life is zo onstellend goed omdat het ALLE elementen weet te combineren die het medium film geweldig kunnen maken. Muziek is daar ook onderdeel van bijvoorbeeld, en daar blinkt Ridley ook uit in uitstekende keuzes. De films die ik net noemde hebben allemaal, betere soundtracks dan de meeste Tony films. Legendarische soundtracks, van Marianne Faithfull tot Vangelis tot het Gladiator theme.

    En nou komt het, juist op visueel vlak, jouw stokpaardje maakte Gladiator een onuitwisbare indruk waar de gemiddelde popcornkijker wereldwijd nog altijd over praat. Jij mag er niet van houden, godzijdank miljoenen mensen wel. Ik wilde het niet gebruiken maar doe het toch: Ridley’s films scoren gemiddeld veel en veel betere cijfers onder zowel critici als massa.
    En dat je moe was, overkomt mij ook, mooi dat je de discussie zo fel aangaat :)

  28. Kaj van Zoelen

    Natuurlijk kan het bewerken van een goed boek heel knap zijn – maar daar hadden we het niet over.

    Cameron zou heel goed kunnen, maar Cronenberg? Die maakt al vanaf ’75 sci-fi body horror. Verbreed? Zeker, in die tijd, maar wel door voort te bouwen op een traditie van twee decennia daarvoor, en daardoor toch niet echt ‘baanbrekend’ wat mij betreft. Want de monster sci-fi film bestaat toch echt al langer dan Alien – wat overigens een van mijn favoriete films is, daar niet van…

    Maar goed, ik ben er ook wel een beetje klaar mee, zeker als je aan komt zetten met dat soort stroman en ad populum argumenten als in de laatste twee alinea’s. Zo gaan/blijven we gewoon langs elkaar heen praten en dat heeft geen enkele zin.

  29. Batistuta

    Ja ik heb ook met succes examen gedaan in Latijn, maar wijzen op de algemene tendens is soms de enige wijze om dit soort welles/niettes af te sluiten. Overtuigen doen we elkaar toch niet, laat de rest maar belissen.


Reageer op dit artikel