Russische filosofie en poëzie in een Hollywoodjasje…
Remakes(5): Solaris

10 december 2012 · · Kritiek + Remakes

Solyaris (1972)

De Russische filmmaker Andrei Tarkovsky wist in 1972 met zijn Solyaris een unieke film binnen het genre van sciencefiction te maken. Deze film werd een mijlpaal binnen het genre en gaf een nieuwe dimensie aan het beschouwen van film. Ondanks de vele valkuilen om een klassieker, en een in dit geval uniek project te remaken, had James Cameron zijn zinnen gezet op deze film. Als regisseur heeft hij uiteindelijk de kundige Steven Soderbergh aangesteld. De remake, getiteld Solaris uit 2002 is dan ook zeker geen slechte film geworden. Maar wat heeft de makers bewogen het fantastische origineel te herzien?

In beide films gaat onze protagonist genaamd Kris Kelvin (in de remake Chris) naar een ruimteschip wat om de planeet Solaris cirkelt en waar de bemanning curieus gedrag begint te vertonen. Bij aankomst blijkt dat zij onder invloed van de planeet hallucineren en zodanig hun eigen demonen in deze hallucinaties lijken te projecteren. Kelvin, die zelf een paar jaar eerder zijn vrouw verloren heeft, komt zelf al snel in aanraking met deze effecten.

Strikt genomen noemt Soderbergh zijn film geen remake maar een hernieuwde interpretatie van het bronmateriaal, Stanislaw Lems gelijknamige boek uit 1961. Het verhaal omtrent psycholoog Kelvin gaat, in tegenstelling tot wat we doorgaans van het SF-genre kennen, niet zozeer om technologie of gevaar van andere levensvormen. Nee, Solyaris draait om de menselijke psyche en valt het beste te karakteriseren als een psychologisch drama in een SF-setting. Ondanks het feit dat Solaris officieel geen remake is blijkt deze film qua belangrijkste gebeurtenissen gewoon een kopie van Tarkovsky’s film te zijn.

Solaris (2002)

Het grootste meetbare verschil tussen Tarkovsky’s en Soderberghs versie is de speelduur. De eerdere film duurt bijna drie uur waar de remake niet eens 100 minuten klokt. Een verschil wat ongetwijfeld in het leven geroepen is om de film kijkbaarder te maken. Deze keuze maakt echter wel dat het meditatieve effect, wat het origineel absoluut bewerkstelligt, deels niet uit de verf komt. De takes van Tarkovsky waren lang, erg lang. Deze bijna overdreven lengte zorgt dat je als kijker in een ritme komt wat in het geval van Solyaris maakt dat je in een lome meditatieve toestand kunt geraken. Tarkovsky, wiens films als bijzonder poëtisch gekarakteriseerd mogen worden hield zich wat dit betreft met Solyaris nog in. Het is veel meer dit ritme wat ons als kijker met de protagonist, wiens overleden vrouw hem achtervolgt, doet verenigen. Daarnaast doorspekte de Rus zijn film zoals bijna altijd met filosofische en spirituele overdenkingen, iets wat Soderbergh achterwege gelaten heeft. Dit en het ontbreken van een ‘ritme’ maakt dat de remake minder indruk maakt op het emotionele vlak.

Uiteraard valt na bovengenoemde beschrijving te begrijpen dat deze prent niet voor iedere kijker weggelegd is. Het zou een goede overweging kunnen zijn geweest voor een remake om deze kijkbaarder te maken. Nu is dat qua lengte zeker wel het geval, maar Soderbergh blijft wat het origineel betreft bij de kern. De belangrijkste gebeurtenissen worden keurig behandeld maar het ontbreekt dus aan emotionele diepgang. Soderbergh hanteert weliswaar ook een loom ritme, maar zijn versie maakt duidelijk hoe effectief de lengte van Tarkovsky’s versie is. Deze maakt dat je wordt meegezogen in de gevoelswereld van de protagonist. Het origineel voelt dan ondanks het lengteverschil in speelduur ook zeker niet veel langer dan de remake. De laatste zal het Hollywoodpubliek, waar deze film toch zijn pijlen op lijkt te richten, dan ook zeker niet naar volle tevredenheid bediend hebben.

Soderbergh doet met zijn film verder niet heel erg veel fout. Clooney is goed gecast en presteert naar behoren. Ook heeft de regisseur zijn eigen draai aan het geheel gegeven. De film is moderner qua technologie en wetenschap, kent een paar nieuwe ontwikkelingen met extra twists en verpakt het einde anders. Een aantal van deze ontwikkelingen komen toch wel enigszins uit de lucht vallen en voelen hier en daar geforceerd aan. Dit alles in acht nemende vraag ik me af of deze remake te rechtvaardigen valt. Qua zowel kijkervaring als inzichten valt het origineel duidelijk te preferen. Soderbergh schiet mooie plaatjes, maar overtreft geenszins de cinemagie van Tarkovsky, die bij vlagen werkelijk fenomenale plaatjes schoot en daar ook nog eens een flinke dosis spiritualiteit en filosofie cadeau bij deed.


Onderwerpen: , , , , ,


1 Reactie

  1. beavis

    dit is het echte origeneel
    http://www.imdb.com/title/tt1808482/


Reageer op dit artikel