The Matrix-trilogie: grensoverschrijdende auteurscinema
Over cyberpunk, religie en SM

9 september 2012 · · Beschouwing

The

Andy en Lana Wachowski staan bekend om hun weigering interviews af te nemen. Ze doen geen audiocommentaren, geen persvoorlichtingen, en ze vertellen niets over hun persoonlijk leven. Althans, tot vorige week. Medio 2008 deden er al geruchten de ronde dat Larry Wachowski voortaan als Lana door het leven zou gaan. Afgelopen maand kwam ze met de uitkomst van de Cloud Atlas-trailer officieel uit de kast als transgender. Deze week verscheen er een officieel interview met The New Yorker, waarin Lana meer vertelde over haar identiteit, de aankomende film en andere projecten.

Tot voor kort moesten de projecten voor de filmmakers spreken. Als we terugkeren naar de Matrix-films, kunnen we al veel zien over de smaak, obsessies en voorliefdes van de filmende familieleden. Als je, na alle vervolgen, verhalen en nieuwe projecten terugkeert naar The Matrix zie je dat The Matrix niet de film is waar veel mensen hem eerst voor hielden: een eenmalige verrassing vanuit Hollywood. Nee, in retrospect blijkt The Matrix niet zozeer een grote blockbuster met een laagje filosofie, maar vooral een auteursfilm met explosies. De Wachowski’s blijken de film vol te hebben gestopt met hun eigen ideeën, voorkeuren en favorieten. Meer dan een vernieuwende actiefilm, of een filosofische blockbuster, is The Matrix het werk van twee regisseurs met een eclectische smaak en een voorliefde voor het afwijkende.

De Wachowski’s zijn vergelijkbaar met Tarantino, in de zin dat ze hun persoonlijke voorkeuren terug laten keren in al hun films. Net als Tarantino roven ze uit het cultureel erfgoed en bouwen ze uit de brokstukken een eigen universum, dat zeer duidelijk het hunne is. Ik zal kijken welke culturele bronnen terugkeren in de Matrix-trilogie. En niet alleen het culturele erfgoed, ook de persoonlijke levens van de Wachoski’s zal niet onbesproken blijven. Deze levens keren duidelijk terug in de trilogie.

the
De invloed van Cyberpunk en anime.
De grootste invloed lijkt Cyberpunk. Cyberpunk is een scifi-genre dat elementen als dystopische samenlevingen, robots en aliens benadert vanuit een punk-opvatting. De grens tussen mens en robot, het verval van de samenleving en anarchisme zijn thema’s die veel terugkeren in Cyberpunk. Stilistisch halen cyberpunkfilms en -boeken veel weg bij het werk van Phillip K. Dick en William Gibson, die verhaaltechnisch en thematisch ook van grote invloed waren op The Matrix.

Gibsons Neuromancer opperde bijvoorbeeld de term Matrix en gaat over een versmelting tussen een virtuele realiteit en het lichaam. Ook in Neuromancer pluggen de mensen een computer in hun lichaam. Phillip K. Dick schreef dan weer veel over werelden buiten ons bewustzijn en was net als de Wachowski’s zwaar geïnspireerd door Plato en esoterische religies. Cyberpunk wordt ook vaak gelinkt aan de ravecultuur. Dat is ook terug te zien in The Matrix Reloaded die een grote ravescène-slash-orgie kent. De Wachoski’s zijn in hun persoonlijke leven ook ravers, waarbij vooral de recente kapsels van Lana hinten naar een affiniteit met deze alternatieve uitgaanscultuur.

Cyberpunk inspireerde ook een aantal anime’s, een genre dat ook een grote inspiratie vormt voor de Wachowski’s. Niet verwonderlijk was hun eerste post-Matrix-trilogie-film een verfilming van een animeserie (Speed Racer). The Matrix lijkt vooral geïnspireerd door Ghost in the Shell en Akira. Ghost in the Shell, en het werk van Mamuro Oshii in het algemeen, houdt zich bezig met de (moeizame) band tussen robot en mens. Ook is Ghost in the Shell begaan met artificiële intelligentie en vragen als: kunnen robots gevoelens ervaren en kennen ze moraliteit? Dit zijn vragen die duidelijker terugkeren in The Matrix Reloaded en The Matrix Revolutions. \

Akira keert vooral terug in enkele visuele invloeden. De scène waarin Neo een bezoek brengt aan The Oracle en een explosie in The Matrix Reloaded zijn duidelijk geïnspireerd door Akira. De invloed van anime werd door de Wachowski’s erkend door middel van The Animatrix, een compilatie van korte animefilms geïnspireerd door The Matrix. De invloed van Aziatische cinema is ook duidelijk in de Kung Fu-scènes, die een ode brengen aan het werk van The Shaw Brothers en Bruce Lee. Westerse animatie krijgt ook zijn plaats in het oeuvre van de Wachowski’s. Zo kent The Matrix odes aan Chuck Jones (de rubberen grond wanneer Neo van de flat valt) en Max Fleischer’s Superman-cartoons.

Bladzijdes: 1 2 3


Onderwerpen: , , , , , , , , , ,


2 Reacties

  1. ed crane

    Cool idee Theodoor, om The Matrix trilogie nu (o.a.) te bekijken in het licht van Lana’s (nieuwe) identiteit! Toen ik die introductie voor de Cloud Atlas trailer zag vond ik het heel stoer dat ze er eindelijk mee naar buiten kwam.

  2. theodoor

    Dank je. En inderdaad, het is stoer van Lana, want daarmee is ze de eerste mainstream-Hollywood filmmaker die uit de kast komt als transgender.


Reageer op dit artikel