Tony Scott: avant-garde actie-auteur

1 september 2012 · · Beschouwing + Great Scott!

Op 19 augustus 2012 pleegde regisseur Tony Scott zelfmoord door van een brug in Los Angeles te springen. Waarom blijft nog enigszins raadselachtig – een depressie is waarschijnlijk, maar het gerucht over zijn hersentumor bleek onwaar te zijn. Ondanks dat hij populaire films voor een groot publiek maakte, verdeelde Scott datzelfde publiek en de critici – en van die laatsten waardeerde slechts een klein gedeelte hem. Een aantal van ons bij Salon Indien behoren tot die selecte groep, en daarom zullen wij de komende maand Tony Scott eren met minstens één artikel per week onder de noemer Great Scott, waarvan dit de eerste is.

Tony Scott was in mijn ogen een van de grootste regisseurs van actiefilms in het laatste decennium. Op Michael Mann na misschien wel de beste van de hedendaagse Amerikaanse cinema – ondanks dat hij van oorsprong geen Amerikaan is. Anthony D.L. Scott werd in 1944 tijdens de Tweede Wereldoorlog als de jongste van drie broers geboren in North Shields te Engeland. Aan het Royal College of Art in Londen ontwikkelde Tony zich allereerst als schilder, maar ging uiteindelijk toch zijn zeven jaar oudere broer Ridley achterna de filmwereld in. Het oog van een schilder verloor hij echter nooit, wat terug te zien is in de meeste van zijn films.

Het beste voorbeeld daarvan is misschien wel Revenge uit 1990, een sensueel genot voor het oog dat helaas verder een dertien-in-een-dozijn wraakfilm is. Voordat hij begin jaren negentig in Hollywood gladde actiefilms maakte, leerde hij het filmmaken niet alleen op de universiteit maar vooral ook in de praktijk van reclames maken voor zijn broers productiebedrijf. Hier verdiende hij ongeveer vijftien jaar zijn brood mee, totdat na het succes van een aantal landgenoten (waaronder Ridley) begin jaren tachtig Hollywood deed aankloppen bij hem. Uiteindelijk kreeg hij het script van The Hunger in handen en maakte daar in 1983 een zeer sfeervolle doch niet geheel geslaagde stijloefening van die meer weg had van een arthouse productie dan een Hollywood-thriller.

Naar eigen zeggen stal Scott de stijl van deze film over vampiers deels van Nicholas Roeg en de foto’s van Helmut Newton. De film flopte flink, en Scotts carrière in Hollywood leek al voorbij voordat het goed en wel begonnen was. Hij begon weer reclames te maken en één daarvan viel in de smaak bij beginnend producenten Don Simpson en Jerry Bruckheimer. Zij vroegen hem om iets te maken van een idee over straaljagers en dat werd Top Gun (1986), de eerste mijlpaal in zijn carrière. Hij voerde de stijl van The Hunger door, maar introduceerde nu ook een fascinatie voor het contrast tussen groene en rode kleuren, mooie wolkenpartijen, zonsondergangen en zonsopgangen. Die allen daarna ook films als Revenge en Days of Thunder domineerden.

Daarnaast baadden de personages ook binnenshuis in een mooie warme gloed en was vooral de cinematografie in de straaljagerscènes om van te smullen – die dankzij de medewerking van de Amerikaanse luchtmacht misschien wel de indrukwekkendst gefilmde vliegscènes opleverden sinds Howard Hughes voor de opnames van Wings in 1927 camera’s op vliegtuigen liet monteren. Tony Scott de actiefilmer was geboren, Tom Cruise was een superster geworden en aanmeldingen bij de luchtmacht schoten met maar liefst vijfhonderd procent omhoog. Die mooi belichte personages vertonen ook trekjes die later in Scotts oeuvre vaak terugkeren: de “gewone” man die boven zichzelf uitstijgt, en de twee mannen die eerst een hekel aan elkaar hebben maar respect voor elkaar krijgen dankzij noodgedwongen samenwerking.

Na Top Gun regisseert Scott een aantal films die niet tot zijn beste behoren: Eddie Murphy vehikel Beverly Hills Cop II, de eerdergenoemde wraakfilm met de creatieve titel Revenge en Tom Cruise vehikel Days of Thunder. Deze laatste film is een kopie van Top Gun met auto’s in plaats van straaljagers, maar zonder de homoseksuele subtekst van de eerdere film. Stuk voor stuk redelijk vermakelijke films waarin Scott stilistisch zich heerlijk uitleeft, maar de rest laat te wensen over. Dan volgen er twee films die minder typische Tony Scott films zijn. Bij The Last Boy Scout komt dat doordat Bruce Willis en producent Joel Silver de dienst uitmaken, en True Romance laat zich uiteindelijk meer kenmerken door het script van de toen net doorgebroken Quentin Tarantino.

Lees verder op pagina twee.

Bladzijdes: 1 2


Onderwerpen: , , , , ,


1 Reactie

  1. Verhoeven

    Amen.


Reageer op dit artikel